Hegel Metafiziği [1. Oturum] | Metin Demir

he he seminerimiz in başlığı Hegel metafiziği i Bu dört haftalık seminer süresi boyunca hegel'den ve gelin metafizik sisteminden bahsedeceğiz bütünüyle gelen değil sadece hegel'in metafizik Daha doğrusu Ontoloji Ve mantık üzerine yazdığı konulardan bahsedeceğiz açıklamadan önce tabii niye Hegel metafiz iyi bu yıl da böyle bir zamanda konuşuyoruz Bununla ilgili bir açıklama izahat yapmak gerekir bu önemli olaylardan bir tanesi tarihsel bir olarak bu yıl hegel'in doğumunun 250 yıldönümü Eğer 1770 yılında şututkat da doğdu o ve dünyanın birçok yerinde ve heykelle ilgili bu yıl etkinlikler yapılıyor Biz de bilimsel Vakfında heykelle ilgili bir seminer açmayı uygun gördük ama

tek başına bu bir sebep değil sonuç itibariyle Egeli anlamak çok Bana düşen bir şey değil Dedem de değil akrabam değil sadece 250. yılı Dolayısıyla onu almak amacımız değil Neden hediyeli tekrar konuşalım sorusuna bir cevap da şu bu çünkü Hey gel Batı düşünce tarihinde son büyük metafizik sistemi felsefe sistemini kurmuş kişi Batı metafiziğinde çok büyük Metal ne var Şu Aristoteles ve Thomas aquinas İbni Sina ha sprinza Kant ve nihayete gel hegel'den sonra kimse bu şekilde bütünlüklü her şeyi açıklayan Total bir sistem kurmaya kalkışması en son bu ise Hegel gelişti hegel'in arkadan ardından gelenler Marx niçe Haydi

gerdelli Dash ve hatta bit gençten ve sonrasında Russell gibi fotoğraflar böyle bir metafizik sistem her şeyi açıklayan metafizik sistem kurmaya kalkış mantılar daha çok metafiziği olumsuz yaklaştılar metafiziği elemenin metafizikten vazgeçmenin yollarını ödeme taksicisi düşünmenin yollarını aradılar buradan Hegel Batı düşüncesini anlamak için çok önemli bir Uğrak yani batı ve aydınlanma düşüncesinin geldiği en son noktayı diyelim daha sonra aydınlanmanın ve modelliği eleştirilerini görüyoruz son yıllarda 60'lı yıllardan sonra postmodern düşünce iyi görüyoruz ve postmodern düşünce daha çok Hegel muarız IP egerci aklın her şeyi açıkladığını tarihin bir yere doğru ilerlediğini Her şeyin bir bütünlük içinde anlaşılabileceğini eleştirmeye yönelik

bir yaklaşım the ancak 2000'li yıllardan sonra bu postmodern teorilerinde yavaş yavaş eski heyecanlı ya eski uyandırdıkları heyecanlı kaybettiğini ve giderek yeniden egele bir dönüş olduğunu görüyoruz Dolayısıyla heykeli konuşmak hem tarihsel olarak hem de Düşünsel olarak bak faydalı bir mevzu Peki metafiziği niye konuşuruz yani gel daha çok birçok açılardan değerlendiriyor siyaset felsefesinde ilginç fikirleri var etik konusunda çok ilginç fikirleri var Bu bir felsefesinde negatif anlamda Çok etkili bir düşünür Hikayen Hey gel metafiziğinin konuşuruz tekrar metafizik konuşmaya Bir de 20 yüzyılın başında metafizik çok eleştirildi metafizik kaçınılması gereken bir şey olduğu ve biz tekrar metafiziği iyi konuşmaya

karar veriyoruz ya da metafizik konuşmak yeni yetiniyoruz neden metafizik ve metafizikten kurtulabilirmiyiz kolayca kaçınabilir miyiz biz en basit bir örnekle düşünürsek işte bugün burada yüz yüze olmamızın sebebi coronavirüs Bundan dolayı bir arada bulamıyoruz Çünkü coronavirüs insanlara bulaşıyor ve insanlar ölüyorlar böyle bir cümleyi görüyoruz etrafımızda bunları duyuyoruz e her gün Sağlık Bakanlığı bazı açıklamalar yapıyor Doktorlar bizi uyarıyorlar Bütün bunların arkasında yoğun bir metafizik bilgi var metafizik bu varsayımlar var çok basitinden düşünelim şimdi bu olay nasıl oluyor insanlar ölüyorlar orada burada ruh anda Fransa'da İngiltere'de Türkiye'de Çorum'da insanlar ölüyorlar Biz diyoruz ki bu insanlar ölüyor Ama bu

vadesi dolduğu için eceli geldiği için Tabii ki bunları var ama bunun için değil bunların ölmesinin arkasında sistematik bir benzerlik var Yani bu insanlar rastgele örmüyorlar bunu insanların ölmeleri nin arkasında bir ilişki var demek ki sistematik mi ilişki var sistematik ilişki fikrim metafizik bir incelediği mantığın inceliği bir kavram sonra diyoruz ki bu insanların ölümlerinin arkasındaki ilişki anlaşılabilir burada bir ilişki var ama bu insanlar birbirleriyle bağlantılı bir şekilde ölüyor Ama bu rastgele olmuyor ve bu akıl yoluyla anlaşılabilir burada bir örüntüde var Yani bu insanların ölmesi akla uygun rastgele değil ya da akıllı anlaşılabilir En azından yani bu

insanların ölmesi doğal yollarla oluyor doğal bir virüs Dolayısıyla oluyor ama bütün bunlar akla uygun yani Doğa akla uygun bakın çok çok büyük bir metafizik da daha bulunduk Doğa akıllı anlaşılabilir Doğa akla Uygundur dedik Sonra dedi ki bütün bu ölümler arasında bir ilişki var bu ilişkinin de bir sebebi var İnsanlar bir sebepten dolayı ölüyorlar Niye ölüyorlar Çünkü coronavirüs diye bir şey var ve bu ilişkinin arkasında bir neden de bulduk Nedensellik Yani bunu rastgele dolmuyor burada bir Nedensellik var Doğa akla uygun ve bu ölümlerin arkasında bir nedenler Sonra dedi ki bu neden nedir bu neden bizim metafizik

ol bu yaptığımız mantıksal bir çıkarım filan değil bu neden gerçek mi Neden bu insanları öldüren gerçek bir şey var fiziksel bir varlık var Neymiş o bir virüs nasıl bir virüs mü bilmiyor canlı mı Evet canlı değil Çünkü Virüsler canlı sayılmıyor ya da sayılabilirler bu da ayrı bir metafizik tartışmak Evet bir virüs var Bu insanları öldürüyor En azından sebebi de bulduk ve Sebep sadece akla dayalı değil sebeple mantıksal bir sebep değil sebep gerçek fiziksel bir sebep Hadi gerçek fiziksel diyoruz ama gerçek fiziksel de değil yani nasıl bir gerçek bu coronavirüs Kim görmüş kim dokunmuş ona hiç

kimse görmemiş sadece bir teknik araçla görülebiliyor bazı Elektron mikroskopları ile veya işte tahliller yoluyla coronavirüs görülüp tespit edilebiliyor Yani bu gerçek bir şey ama öyle elle tutulur bir gerçek değil hani zaten kamu spotlarında diyorlar ya keşke görebilseydik diye Tamam onun fiziksel bir gerçek oldu ne yazık bir de üstelik bu coronavirüs bedenden bedene de geçiyor böyle yayılıyor ve bedenin bütünlüğünü bozuyor Bu da bedenin bütünlüğü immün sistem Birlik bütünlük gibi fikirleri de dahil etmek zorundayız işin içine ve en sonunda Diyoruz ki Ancak yine de biz bu ölümleri engelleyebilir durdurabiliriz ona karşı gelebiliriz yani Diyoruz ki doğanın bize

bulaştırdı bu virüse karşı doğal olayları bize bir dolaştırdı Bu virüse karşı akıl bilim ve tedbir yoluyla biz onu yenebiliriz diyoruz Yani sonunda da bir çıkarım yapıyoruz biz pratik olarak bu etik olarak özgürlüğümüz ve aklımız sayesinde ve siyasi olarak yenileyen ilişkisine var biz bu şeyi yenebiliriz Corona virüsü edebiliriz bakın coronavirüs insanları öldürüyor dediğimizde bu kadar çok metafizik bu kavramı işin içine sokmamız gerekiyor Bunları Konuşmamız gerekiyor ama tabii ki bunları bugün çok konuşmuyoruz bir kısmı cevaplanıyor bir kısmını böyle düşünmek ihtiyacımız yok çünkü çok acil ihtiyaçlarımızı çözümümüz gereken sorunlar var Dolayısıyla metafizik Bunların hepsi birer metafizik içermesine rağmen

metafizik göndermeler içermesine rağmen bunları tutarlı ve bütünlük gibi sistem içinde bugün açıklanıyor uzde Hegel metafiziği adı metafizik dediğimiz alan en son bunu yapan daha gel Bütün bunların hepsine bir açıklama getireceğini söylüyor bu seminerin sonunda Eğer anlatmayı tasarladığım şekilde bitirebilir semineri bütün bunlarla ilgili bir cevabınız olacak ama kolon Ölürüz sorunu çözebiliriz Sadece Bir cevabınız olacak bak Dolayısıyla ben bu derste katılımcıların düzeyini çok iyi bilmediğim için kiminizi O çok iyi biliyor olabilirsiniz felsefi çok iyi biliyor olabilirsiniz Kimimiz genel bir malumat sahibi olabilir Kiminiz ve öğrenmek istiyor olabilir o nedenle bir ortalamayı tutturmak için önce genel olarak bir

metafizik nedir sonra helal hangi tarz mi metafizik içerisinde düşünüyor ve Nihayet Hey elim metafizik projesini konuşacağım Önümüzdeki üç hafta boyunca Ama bugüne gelen çok bahsetmeyeceğim genel olarak metafizik nedir lambası Çünkü çok büyük olduğunuz bir kelime belki Ontoloji metafizik ama net bir cevabını kolayca veremeyeceğimiz bir şey zaten genelde çok duyduğumuz şeylerin Net cevabını Alışık olduğumuzdan dolayı bilmeyiz biz ve metafizik nedir bu soruya Ben de böyle şak diye bir cevap veremiyorum var Ama genel olarak verilmiş cevaplar vardı en genel ve en sıkıcı cevap şu bu varlığın bütününü en genel ve en soyut kategorilerle inceleyen var Onların ne

denli ilçesini araştırın alana metafizik denir varlığın bütününü en genel ve soyut kategorileri ile inceleyen en genel ve soyut kategorilerle ve var olanların nedenlerini araştıran alana metafizik denir çok genel bir tanem da hasibesi birleştirelim ilk soru şu var olanlar nelerdir yani var olan şeylerin bir Dökümü neler var işte Allah var su var butlar var o Corona virüsü var başlar var vesair bunlar var Bunlar ne türlü varlar hangilerini nasıl var diyoruz varolmayanlar Nasıl varolmayan diyoruz hiç hangi ne tür bir şey bunlar var olanları şu an TR var olanlar nelerdir Peki bu var olanların gerçekten var olanları esas

bağlandı ya da bunların sebebi nedir Yani bunun arkasında yatan sebep enerjimi bunların arkasında duran sebep akıl mı Bunların arkasında duran sebep Allah'ın onları yaratmış olmasını gibi Bunların ilk ve temel ilkelerini de soruşturmak ilkelerin bilimi diye sordum söyledim şeyde metafizik yine ilçeleri sormak bize şunu da götürüyor yani her şey gelip geçiyor şu alemde her şey olursa bozuldu şimdi oluşmayan ve bozulur bozulmayan Hep sürekli kalan işte enerjiyi dünyanın kendisi varlık vesaire Neyse artık hiç değişmeyen hep kalan sabit olan anlaşılabilir olan değişken olmayan nedir sorusu Evet Ee yine metafizik işte Az önce söylediğimiz ilkelerin en derin şeylerin bilgisi

olarak bir felsefeyi Uğurla ya da istek ilk felsefe Hatta teoloji Çünkü her şeyin sebebi kökeni nedir sorusu Siz ister istemez Teos Tanrı'ya götürüyor Dolayısıyla ilk sebepler nedir İlk Varlık nedir zorunlu gerçek Varlık nedir sorusuna götürüyor Ontoloji yani metafizik zorunlu olarak teolojiye de götürüyor zaten Haydi gel sonradan buna on teoloji dedi Yani hem Tanrı hem de varlık bu araştırma ister istemez birbirleriyle bağlı ve kelime anlamıyla ve metafizik nereden geldi bunun çok rastgele bir kökeni var aristotelesin kitaplarını derleyen bu aristoteles'te ortaya çıkan bir şeye metafizik bu kelime Platon kullanmıyor bunu Aristoteles sizin kitaplarında metafiziği görür damar sözleri

et kendisi ben metafizikle ilgileniyorum demiyor ancak aristotelesin kitaplarını derleyen rodosto andronicus buna metafizik yani Fizikten sonra gelen kitap Fizikten sonraki konuları ele alan kitap olduğu için bunu metafizik demiş Fakat o kadar da rastgele değil Çünkü fizik hareket eden ve tek bir somut varlığı olan bu alanı inceler hareketi ve somut varlıkları inceler matematik yine somut fiziksel olarak var olmayan ve hareket etmeyen şekilleri inceliyor ve metafizik s yine bu şekilde hem somut dünyada gerçekliği olmayan hem de eve gerçekliği olmayı bilmiyoruz fiziksel olarak gerçek olmayan hem de hareketsiz yani sabit olan şeyleri formları özleri bulmaya çalışır Aslında genel

olarak metafizik ve Ontoloji aynı anlamda kullanılır birçok zaman Çünkü Ontoloji yani metafizika General diyorlar buna Yani genel ve metafizik Ontoloji en genel anlamıyla varlıkları inceler Siz mesela istediğiniz gibi tıp alanında çalışıyorsunuz beden nedir Sağlık nedir gibi spesifik bazı soruları cevaplamaya kalkışa bilirsiniz bu sağlıkla ilgili bir metafizik çalışmalar Fizikle ilgili hareketle ilgili bazı soruları cevaplıyor olabilirsiniz Bunlar fizik fiziğin ontolojisi doğanın ontolojisi gibi genel şeyleri ama Ontoloji Yani genel anlamda Ontoloji engel alındı bütün varlıkların ne tür olduğunu varlıkları sınıflandırma var olanların nelerden oluşturur burgercheck dediğimiz şeyin ne olduğu Ben balonlarla gerçeklik birebir aynı şeyler değil ve Varlığın

ne türlerde söylendiğini yani hangi biçimlerde biz bir şey var diyoruz Ben 10 dakika var yarım saat var diyoruz mesela zamana burada bir var diyoruz şurada var diyoruz Bu şurada var bir mekana da var diyoruz varlığın farklı farklı söylenişleri var aristotelesin dediği gibi Öyleyse hangi tür şeylere Biz varlık diyoruz Bu da ontolojinin konusu genel anlamıyla şu hiç anlaşılmayan tanım varlık olmak bakımından varlığı inceleyen alana Ontoloji deriz Hiç anlaşılmaz bu varlık olmak bakımından varlık ne demek yani Şunu diyor Biz hareket bakımından varlıkları incelediğimizde daha çok Fizik ile ilgilenmiş oluruz şekil bakımından incelediğimizde geometri ile ilgilenmiş oluruz sağlık

bakımından bir incelediğimizde tıpla ilgilenmiş oluruz yani her alanın Somut bir ilgilendiği bir şey vardır felsefenin tuhaf tarafı ve güzelliği burada ne ile ilgili O belli değildir felsefe ne yapıyor sorusuna Benim de en zorlandığım şeylerden bir tanesi birine felsefeyle geliyorum dediğimde Ne yaptınız belli değil gel çünkü varlığı varlık olma bakımından inceliyoruz E yani en genel anlamıyla var mı Varsa Ne anlamda var varlık ne demek gerçeklik ne demek Bu anlamda söylediğimizde Biz Ontoloji yapmış oluyoruz varlığı varlık olması bakımından en genel kategoriler ile düşündür şimdi Öyleyse metafizik nedir doğru düzgün bir cevap veremedik metafizik nedir Hala bütün ve

tabi şunları yeni bununla gelir Ontoloji ile aynı anlamdadır aşağı yukarı dedik ama en iyi metafiziğin tanımı bu metafiziğin bu incelediği ilgilendiği konular da anlaşılıyor en genel anlamı dediğimiz gibi bir varlık nedir sorusu bir örnek verelim daha rahatını şöyle bir kalem nedir diye sordu şu kalem nedir Diye sorduğumuzda kalem gözle gördüğümüz bir şeydir Ama bu gördüğümüzü bir tanesi bir tane kalemdir ama kalemin ne olduğunu açıklamış oluyoruz kalem genel olarak yazan bir şeydir Yani bu önümüzde gördüğünüz herhangi bir kalem genel bir kalem fikrinde kalem fikrini karşılayan bir nesnedir yani esas olarak gerçek olan kalem bu üründeki kalemliği

kafamın içerisinde kalem dediğim şey yani değişme Çünkü bu kalem gidebilir ama kalem olmak kaybolmaz Demek ki değişmiyor olan benim aklımda olan şey değişebilir olan önümdeki bu şey öyle mi acaba bu da bir tuhaf bir konu Çünkü bu tekil kalemlerin hepsini yok olur ama O kendisi kalır diye söylediğinizde Eğer dünyadaki bütün kalemleri ortadan kaldırırsınız kalem diye bir şey kalır mı kalması lazım ama o zaman da kalemi düşünemeyiz O zaman bir kalemlik kalem yapan şey nedir yazıyor olabilmesidir yazmayan bir şey o özelliği taşımayan bir şey kalem olabilir mi mi olmayabilir Peki bir kalem iyi kalem olması için

ne lazım işte onu düz olması lazım ucunda bir ömür olmasın olmayabilir mesela mürekkeple çalışabilir ama belli başlı özellikleri var Bütün bu özellikler toplanacağı bir kalem oluyor yoksa önce bir kalem var da sonra bu özellikler ona mı ekleniyor gibi ilginç sorularla uğraştığımız alan yani nitelik kalıcılık süreklilik varlık değişmezlik gibi konuları biz bu döneceğiz Yani şunu bulamadım hala bulunmuş değiliz bulabilmiş değiliz kalem nedir sorusuna bu önündeki mı diye rahatça cevap veremiyoruz Bu soruyu inceleyen alan Ontoloji Peki Varlık nedir Biz neye varlıktır ne var diyoruz ne var değil diyoruz yani tüm varlığın genel özelliği nedir varlıkları varlık yapan

şey nedir bir şeyi nasıl Biz vardır diyebiliyoruz mesela ilişki diye bir şey var mı değil mi az önce söyledik Bu ürünler arasında bir ilişki var Ne anlamda var ben bu ilişkiyi biz Tabii ki zihnimizden üretiyoruz Peki zihnimizden ürettiğimiz bir şey nasıl gerçek olabiliyor ve böylece zihnimizdeki şey gerçeği yansıtıyor dememiz lazım o zaman bu nasıl bir varlık yani mantık ilişkileri varlık mıdır onlar var mıdır yoksa ne anlamda vardır gibi bir soru da metafiziği incelediği bir şey az önce bahsettiğim ilişki var mı kalemin kendisinin var yoksa bu somut olanı gerçek kalem gerçekten gerçek olan net aikido lan

mı yoksa bu Evrensel kalemli bütün kalemleri teki kalemleri kaldırsak ve evrensel kalabiliyor mu Bunlar Bunların içinde mi Bunlardan ayrı mı bunlarla ilişkili mi mi önünde mi sonunda mı yoksa Evrensel dediğimi söyle sadece sözle söylediğimiz bir kendi aramızda olan bir şey gibi sorular var olanlar nelerden oluşur parça mıdır bütün müdür mesela her şeyi atomlardan oluşur değil mi Ama bu hepsi bunu indirgenebilir mi Ne anlamda böyle atomlardan bir damlada oluşmaz Şunun gibi Mesela sevdiğiniz kızın sadece atomlardan oluştuğunu biliyorsunuz ama sizin için o bir atom yığını değil değil mi yani bir insan ve özel birisi şimdi bu özel

olması ve size bir insan olarak gördüğümüz diye herkese de bir insan olarak görülmesi bir vehim mi temiz yanılıyor muyuz yoksa gerçekten o kişi ve atom canımın yani bilim bize şunu söyleyeyim sen tamamen yanılıyorsun Diğerleri de oluyor bazen bize bizim böyle söylüyor aslında burada hiçbir nesne yok Bunlar hepsi enerji hareketli enerjik parçaları veya parça bile değil bazen dalgalar bazen kuanta lar kesikli parçalar bilmem neler Hangisini kabul edeceğiz hangisi gerçek bir yanılıyor muyuz gibi sorular var olanlar nelerden oluşur var olanlar nasıl değişir Evet bu da ayrı bir sürü değişim sorusu yani esas olan kalıcılık mı esas olan

değişimi ya da ne kadar değişiyor ne kadara kalıyor Siz bu seminere gelmeden önce benim bu söylediklerimi dinlemiyor binmiyor değildi ama duymamış tınız şimdi duyduğunuz şu anda değiştiniz biraz ama yine aynısınız Yani aynı kişisiniz Ama biraz da değiştiniz bu biraz değişmeyle aynı kalma arasındaki ilişki nasıl sağlanıyor Bu soruya da bayağı bir cevap veriyoruz metafizikte farklı farklı cevaplar veriyoruz Bu değişme zorunlu bir şey mi Bu mümkün mü şehri değişmeyen edebilir misiniz zorunluluk nedir mümkün nedir imkan nedir bu da çok temel bir sorun değişme dedik Siz kimsiniz sorusu özleştik Yani bu zamana kadar hep aynı insan olarak nasıl

kalıyorsunuz bütün hücrelerimizde istedim bütün fikirlerinizi de istedi bütün alışkanlıklarını değiştirdi tipiniz değişiyor beşikteki halinizi sizi doğuran Ebe görse de iş tanımı hiçbir alakamız yok Nasıl oluyor da Siz hep aynı kişi olarak kalıyorsunuz ve siz kendiniz hep aynı kişi olarak hissediyorsunuz ve bütün önce hücrelerinizi size ait değil değil mi yani vücudumuzda sizin kendi hücrelerinden daha fazla sayıda bakteri ve virüs var buna rağmen siz bir bütün olarak Sizsiniz Yani bu bir ücret da size ait ne kadara kadar o ne zamana kadar sizde kalıyor bu öldükten sonra da kalıyor mu Nasıl kalıyor Siz hücreler mı Yoksa hala sizde

kalan bir şey var mı Olay biraz daha burada teolojiye geçiyor kişi olmak bir ruh sahibi olmak nedir de metafiziğin konusu bizim varlıktan konuşuruz Aman varlığı sınırı var olmamak nedir sıfır nedir Hiç olmak nedir ya da güzel bir soru bir peynir gibi delikli Peynirler var ya delikli peynirlerin içindeki delikler peynirin içinde midir dahil müdürünü değildir eşya da boşluk var mıdır yok mudur varlığın içinde boşluk var mıdır yok mudur sınır hiç diye mi aittir varlığım aittir gibi meseleler yani bi hiçlik bir neden olabilir miyim şimdi bu soru tuhaf gibi geliyor ama ex nihilo yeni bir konuyla geçti

uğraştığımız da yani Allah dünyayı hiçbir şeyden yarattığı gibi bir soruyu açıklamaya çalışacağız da kafa çok karışır yunanlılarda böyle olur Çünkü ne anlar için varlık var mı diye bir şey o kadar çok üşümez Sen de bunu düşünemezsin neler ama Hristiyan veya semavi dinlere inanan birisiniz gidiyorsunuz Allah dünyayı hiçten yarattı en içten yani hiç var mı ki içten yaratıyor bu ne demek gibi bir soru ince gene kafa Karıştırıyor sonra Zaman nedir ve kan nedir agustosun dediği gibi işte ya ben zamanı biliyorum hepimiz bunu biliyoruz değil mi Ama meşhur filozof augustinus diyor ki ben zamanı biliyorum ama bana

sorunca söyleyemiyorum her şey sormayın Ama biliyorum diyor Hani bunu şunun gibi düşünün basit olarak zamanla ilgili bi en basit olarak Zaman nedir İşte şimdi var geçmiş var gelecek var geçmişine Az önceki şimdiler gelecek ne bir daha ileride yaşayacağım şimdi ver Dolayısıyla zamanı esası şimdi değil mi zaman şimdilerde oluşuyor geçmiş geçmiş şimdi der gelecekte Gelecekte olacak şimdi her Peki şimdi ne Diye sorduğumuzda ona tam bir cevap veremiyorum çünkü şu anda da şimdi Ama bu bir saattir şimdi Abi şimdi ki çağdayız şimdi dünya Yüzyıl değil mi Bunların hepsi de şimdi dolayı ses şimdi diye bir şey yok

şu an yok şu an nasıl anlıyoruz biz geçmişle gelecek arasındaki sınıra bir şu an diyoruz böyle ise esas olan geçmiş ve gelecek Şu an sadece bir sınır az önce bir soru Az önce cevabınız şu anda karıştı Çünkü az önce Dedim ki geçmiş ve gelecek yok Geçmiş dediğimiz şey geçen şimdiler gelecek dedim işte Gelecekte olacak şimdi lera bu yani esas olan şimdi ama şu an verdiğimiz cevap da dedi ki şimdi diye bir şey yok Geçmiş ve gelecek arasında ısınırdı şimdi şimdi Avusturya anlıyoruz augustinus bana sormayın kafam karışıyor gerçekten metafizik öyle yani Zaman nedir mekan nedir bu

sorunu ton sorarsanız ola ve Einstein labaya Onların da kafası karışacak ve nihayette Tecrübe nedir bilinç nedir bunların gerçek ile ilişkisi nedir Doğa nedir Bir doğal varlıklar nelerdir coronavirüs Bir doğal varlık mıdır Ne anlamda doğaldır Çünkü doğada gördüğümüz bir şey değil sadece teknolojik araçlarla görebiliyoruz canlı mıdır cansız mıdır vesaire vesaire yani gördüğünüz gibi metafizik ve kolayca tanımı Yapılacak bir şey değil ama incelediği konulardan çok faydalı bir ilim olmadığı anlaşılıyor E neden böyle faydalı olmayan bir ilmi inceleyelim ve niye bilimle değil de metafizikle uğraşalım şimdi değil metafizik varlıkları inceleyen bunları cevaplayan bir alandır E şimdi bilimle bunları

inceliyor değil mi etti sat siyaset Fiziksel Tıp hepsi ile ilgili bir cevabım var Şu yukarıda tartıştığımız şeylerle gibi belli soruların hepsini bilimde cevap veriyor zaten pozitivizm dediğimiz işte 20 yüzyılın başında dediler ki Yani artık böyle metafizik genel sistemlerle ilgili konuşmaya gerek yok Bunları tek tek adım adım bilim cevap veriyor çünkü bilimde gerçekliğin duasını araştırıyor e metafizikte araştırıyor bunların ikisi birbirine zıt mı Evet birbirlerine alan mı çalıyorlar bugün itibariyle Evet yani bilim büyük oranda metafiziğin yerini almış durumda metafizi pek bir yer bırakmamış durumda Peki ikisinin farkı ne metafizikle bilimin farkı bilimin kaliteli çok genel bir lafı

bu kadar basit söyleyemeyiz ama gene En azından söyleyelim bilimin kriteri deney ve gözlem dir yani ispatlanabilir deneyler yapabilme ya da deneylere imkan verebiliyorsa bir şey bilimseldir ama bir metafizik ses sistemden deneyle ispatlanması veya küçültülmesi beklenmez yani spinoza deneyimlerimizi uymadı O nedenle spinoza sistemini kabul etmiyoruz diyemezsiniz metafizik sistem genel olarak içsel tutarlılığı ile ve kavramların bütünlüğü kendi içindeki açıklayıcılığı ve O anın tutarlılığı üzerinden incelenir dolayısıyla böyle baktığınızda aslında bir metafizik sistemin diğerini çürüklüğünde kolay kolay söylememize kalp geldikten sonra işte artık Aristoteles iptal oldu da diyemiyorsan bilimde böyle bir ilerleme söz konusu Ama metafizikte bu anlamda bir

ilerleme söz konusu değil bazı genişlemeler olabiliyor öyle sen ediyoruz bilinme metafizik size gerçekliğin doğasından bahsediyorlar ama yöntemleri farklı bilimin kanıtı deneyle ispatlanabilir olmasıdır En azından matematikle bir şekilde ispatlanabilir olmasıdır O yüzden metafizik için böyle bir ispat da yatılmaz ozempic kanıtlamaya çok ihtiyacı yoktur metafiziğin ve en önemli temel farklardan bir tanesi bir metafizik sistem bütünlüğü açıklamaya çalışır ama bizim hiçbir zaman bilimler hiçbir zaman bütün açıklanması istenmez bu ve bu bilimin sınırlarını aşar ve bilimsel de olmaz yani Siz Bu sadece Önümüzdeki meseleyle uğraşırsınız bilimde belirli sorunlar vardır altusen tabela belli problemler vardır ve bu problemler çözülmeye çalışılır

her şeyi açıklayan bir teori bilim değil artık metafizik olur Oysa metafizik bütünü açıklamaya çalışır nörobilim mesela beyinle ilgili çok fazla bize bilgi öğretir bizim mü birçok metafizik kabulümüz değiştirebilir bir insanlara dair insanın hayvandan ayrımına dair Nasıl düşündüğümüzde dair ama bize gerçekliğin bütüne dair bir şey söylemeye hakkı yoktur Bu sadece bize beyinle ilgili yaptığı çalışmaların sonuçlarını anlatabilir biz buradan daha sonra işte metafizik yaparız Dolayısıyla bilimi işe yarar bizim çok faydalı bir şeydir faydalı olduğu için de üstünü kazanmıştır Çünkü faydayı esas alıyoruz Çünkü belli problemleri çözer ama metafizik bir problem çözmeye dayanmaz bir problemi çözme hedefinde değildir

burada bahsettiğim anlamda metafizik Analitik metafizikte biraz daha farklı olabilir burada bahsettiğim anlamını metafizik bir bütünsel resim çıkarmaya çalışır gerçekliğin bütünü bir tutarlı bir sistem halinde göstermeye çalışır E ne işimize yarayacak bu Ama gerçekten bütünlüğü tutarlı ve Anlaşılır bir şekilde anlamak yani niye böyle bir şeyle uğraşıyoruz bunu açıkçası aklın böyle bir talebi var yani düşünmek bizi bu yöne sevk ediyor bütünlüklü bir açıklama akıl bir toplamaya çalışır bütünlemeye çalışıyor olaylar arasında bir bütünlük yakalamaya çalışır Dolayısıyla bu Çok işe yarar bir şey değildir faydası da yoktur bu ilmin faydası nedir diye sorarlar ya bu anlamda araçsal bir faydası

yoktur Yani önümüzdeki Somut bir problemi çözmeye çalışmaz bütüne dair bir teklif sunar bize metafizik Dolayısıyla metafizikte de böyle şu sorun sonra da bu sorun çözüldü iyi bir ilerleme olmaz ama hiç mi olmaz Evet bazen kırılmalar olmuyor metafizikte ya da önemli farklar oluyor zaten kan sonrası metafizik ve Egeli birazın konuşacak konu bu ilerleyen haftalarda da orada bu farkın olduğunu göreceksiniz ne gibi metafizik midir eden metafizik bilimsel olabilir mi o soruya Kanıt cevap veriyor Evet işte bu güne kadar metafizik bu işlerle uğraşıyor anlattığım şekilde 1781 dekant kritik Derya infernus kitabıyla saf aklın eleştirisi kitabıyla net Aziziye bugüne

kadar yapılan bütün metafizikle ediyor kalp bir itiraz bir eleştiri getiriyor ve metafiziği ile eskisi gibi yapılamayacağını söylüyor bu yola çıkan Kant'ın kendi tanımı görebiliyorsunuz Tanrı özgürlük ve ebedilik bunlar saf aklın kaçınınız problemlidir Az önce dedi ki hani aklımıza Ama bu işin bir faydası yok dedik ama ister istemez bunları Düşünmek zorunda kalıyoruz katta böyle diyor Evet Tanrı yani her şeyin nedeni özgürlük Yani biz eylerken boşuna veriyoruz her şey boşuna mı gidiyor yoksa otomatik her şeyi Makine gibi mi istiyor yoksa Hoşuna gitmeyen bir şeyler mi var ve her şey yok olup gidecek mi Yoksa bunlar da bir

şey geriye kalacak mı yani Tanrı özgürlük ve ebedilik İnsanlar bunları düşünmeden edemezler Bunlar saf aklın kaçınılmaz problemleridir ancak tüm gayretlerinden nihai amacı doğrudan Sadece bu sorulara uygun cevaplar bulmak olan bilime metafizik diyoruz bu safak Üniversitesi'nin başında daha kalp bunu söylüyor Biz 39 sayfada yani Tanrı insanın varoluşu özgürlük ve kalıcılık bu sorulara cevap vermeye çalışan bilimi Biz metafizik diyoruz metafiziği ilk yöntemi dogmatiktir yani böyle büyük bir iş için akıl yeterli mi yetersiz mi Bununla ilgili bir ön inceleme yapma görevini üstlenen rahatlıkla işe koymuştur kantin Aslında eski metafizikle yaptı eleştiri bu ve Kant'ın ortaya koyduğu Merkezi teoride

buna dayanıyor diyor ki evet bugüne kadar yüzlerce insan büyük Akıllar büyük filozoflar Tanrı ebediyet ve özgürlük sorunu çözmeye çalıştılar bunlara yönelik çaba ya biz metafizik diyoruz ama şunu sormadılar akıl gerçekliği anlayabilir mi o akıl yani mouse ve yaptım mens artık ne diyorsak gerçeği anlayabilir mi bunları idrak edebilir mi Bizim aklımızda gerçeklik arasında nasıl bir ilişki var bu soruyu sormadılar the Aklımızın zihnimizin doğasıyla gerçekliğin doğası arasındaki farkı inceleme yen farka dikkat etmeyen Yani biz akıl yoluyla gerçekliği ile doğrudan karşılaşabiliriz diyen metafizik lere Kant Dogmatik diyor bu anı Dogmatik nedir ve Dogmatik belli inançları önceden kabul etmek

Demek dogmacılık ki niye Kant eski metafizik leri Aristoteles ve Platon a Aqua sıkan Dogmatik diyor Niye Dogmatik diyor çünkü diyor ki akıl gerçekliği anlayabilir mi sorusunu önce sormadan Yani ben neyi bilebilirim sorusunu sormadan dünyayı anlamaya kalktıkları ve dünya hakkında konuştukları için bu metafizik ler dogmatiktir metafizi nihai amacı Tanrı özgürlük ve ebediyetin araştırılmasıdır brawl öyleki birincisiyle bir araya geldiğinde ikinci kavram zorunlu olarak üçüncüsüne götürür Yani Tanrı özgürlük Biz Ebediyete götürür bu bilimin meşgul olduğu diğer tüm meseleler Sadece bu iddialara ve onların gerçekliği erişmek için bir araç olarak hizmet eder metafizik bunlara Doğa bilimleri için değil Bilakis

doğanın Ötesine ne için ihtiyaç duyar şimdi kanka Bir de metafizik doğa bilimine açıklamaya çalışmıyor Doğa bilimine yardımcı olmaya çalışmıyor Bilakis doğanın ötesine geçip doğanın ötesinde Tanrı özgürlüğü ebediyet anlaşılabilir mi Bunu araştırıyor ve ki kalk ne diyor kalkmıyor ki kritik projesi kampına haftaya biraz daha bu konuyla birleştireceğiz tanıtın saf aklın eleştirisi kitabı şunu diyor Ben ontolojide önce epistemoloji yapmalıyım yani varlık nedir sorusunu sormadan önce ben neyi bilebilirim sorabilirim Neyi bilebilirim sorusunun cevabı benim için ne vardır sorusunun cevabı ilk önce Neyi bilebilir mi Evet Ee soruşturmam gerekir Ha şunu düşünün mesela Dünya dönerken çok büyük bir ses

çıkarıyor var ama biz bu sesi bir şekilde duymuyoruz bizi ilgilendiren bir şey bizim bilme bilgi alanımızın içinde da göre alanımız içinde bu girmiyor bu sesi normal yollardan bilemeyiz var ancak başka Al Elif alan diyebiliriz Dolayısıyla önce bu aletlerin olmadan Yani neyi duyabileceği mi Neye erişebileceği mi Niye duyabileceğim in yeterli bir kapasitesi aleti olmadan benim için bu ses yok değil mi hiç kimse daha önce Dünya dönerken ses çıkarıyor mu diye bir soru sormuyor değil mi Nasıl bir ses çıkarıyor ya araştırılmıyor Çünkü böyle bir alet elinde yok Dünyanın döndüğünü bile bilmiyorlar Biz ne zaman teleskop gibi aletleri

daha sonunda bunların Dünyanın döndüğünü sesi çıkarabilir kaydedilecek aletlerimiz olduktan sonra bu ses bizim için bir varlık haline ki üzerinde konuşabileceğimiz bir şey hale geliyor Yani önce benim yetimlerim gelir bir teleskop şey gibi ses kayıt cihazı gibi daha sonra Bu soru benim için bir varlık sorusu olur Öyleyse kalbine gün önce yetiler vardır ben dünyayı aklım yoluyla anlamaya kalkıyorsam Eğer ben önce şunu araştırdım aklım Neyi bilmeye etkisi var bilmen etlerimizi elektro olarak değerlendirmeden bilmemesine dair iddiada bulunamaz zişt ediyor ki Dogmatik metafizik eski metafizik dünyayı anlamaya kalktı Ama kendini unuttu bu sırada kendini tarafsız bir gözlemci gibi gördü

Oysa eleştirel olmak demek karşı gelmek demektir eleştiriyorum önce yeteneklerimizin envanterini çıkarmak demek sekantın kritik projesi Yani saf aklın eleştirisi ilk bu soruyu soruyor ve diyor ki ben neyi bilebilirim ve oturum Kant uzun uzun Aklımın yapısı nedir Bunu araştırmaya çalışıyor aklında saf kavramlar var mı en büyüğü verisi olmadan Bilebilir miyim Sadece düğmesiyle Bilebilir miyim aklım bunlara neleri ekliyor ve belli başlı kategoriler çıkarıyor diyor ki ben dünyayı bu kategorilere göre anlarım bu kategoriler olmadan bu belli başlı kavramlar benim aklımı yapısının içinde içkindir ben bunlara göre dünyayı anlıyorum diyor Kant Dolayısıyla kantin amacım metafiziği ortadan kaldırmak gerçeklik nedir

sorusunun asla sorulamaz olduğunu Tanrı özgürlük ve ebediyet ile ilgili hiçbir zaman konuşamayacağı mızı söylemek değil Kant'ın amacı bilimsel bilginin yani metafiziği bilimsel bir hale sokmak yani metafiziği ortadan kaldırmak değil önce Dogmatik olmayan Eleştirel Bir metafizik yapabilmeyi amaçlıyor kaldır bilimsel metafiziği ise mümkünü amacı ise nedir bilgimize sınır çekmek yani bu anneyi bilebilirim şuraya kadar bilebilirim şundan sonrasını bilemem şuraya kadar düşünürüm ötesini düşünemem Çünkü aklın buna Müsait değilse kendi haddini belirlemeyi kendi kendine sınır koymayı projesine kan eleştirel kritik proje diyor yani ne haddime yeter insan olarak benim bir sorumluluğu varlığım Ben sonu Fani şeylere anlayabiliyorum bazı şeyleri

düşünebiliyorum ama onlarla ilgili bir bilgiye sahip olamam nereden bilebilirim şu kısmı bilebilirim benim için bunlar varlıktır varlığın bütünlüğü bilemem mesela Tanrı'ya varlık Nasıl gözüküyor bunu bilemem Çünkü ben dünyayı zaman mekan içinde an kediler için Dünya nasıl görünüyor onu da bilemem Çünkü ben dünyayı kendi Aklımın kategorileri anlıyorum peki ve bugüne kadarki metafizik Nerede hata yapıyordu Kant'a göre Kant'a göre hata şurada Hu hu üzerine konuşanlar evrenin bütün üzerine konuşanlar ve teoloji yapanlar yani rasyonel teoloji yapanlar bu zamana kadar Tanrı'dan ruhtan ve evrenden birer şeymiş gibi bahsettiler ne var Ruhu tanrıyı ve özgürlüğü bir şey gibi düşünceler ne

demek bir şey gibi düşünmek dediler ki mesela Tanrı bir varlık mıdır Bu nasıl bir varlıktır zorunlumudur mümkün müdür Bu bir midir çok mudur bizim nasıl ilişkiye geçiyor Şimdi bu soruları düşünüyoruz onu bir tek bir varlık gibi düşünüyorsunuz şimdi bir soru şurada Evet böyle düşünebilirsiniz ama buna dair bir fikriniz olamaz Bir bilgide fikriniz olmaz yani şöyle bir bilgi edemezsiniz Niye bir bilgi edinme miyiz metafizik için Çünkü diyor ki bizim Aklımızın kategorileri sadece dünyadaki şeylere uygulanır bırak ama Tanrı ve evrenin bütünü ve özgürlük Dünyanın içinde birşey olmadığı için Şuradaki bir şey gibi olmadı coronavirüs gibi birşey olmadığı

için biz bunu bir şey gibi düşünemeyiz var yani Tanrı özgürlüğü ve evlenip düşünebiliriz belki ama onlarla ilgili bir bilgi elde edemeyiz bugüne kadar metafizik ruh tektir ruh kalıcıdır ruhu öbür dünyada devam eder ruh bedenin hareket ettirici Sir nedenidir gibi fikirlere sahip oldular bunları tartıştılar parçadır değildir kelamcılar parçadan oluşuyor öbür Hayır parçadan oluşmaz dediler kalk bunlara paralojizm ler antinomi ler gibi şeyler söyledik Yani bunlar sonu gelmez tartışmalardır Bunları hiçbir zaman cevap veremeyiz metafiziği Bu yoldan kurtarmamız lazım Doğru yol nedir benim yolumdur yani metafiziğe 10 çekmektir binebileceğimiz şeylerin sınırını koymaktır ve bunun ötesine geçmektir dedi kanka abone

ol bu hegelde Kanka çok atılıyor ve tam bir kamp talebesi kan top ucuza Israrla bunu söyle gel ben Kan kokuyor şimdiye ve kalp gibi diyor ki eski metafizik dünyayı sadece düşünce üzerine kurulmuş bilimsel bir yapı olarak ele alırsak sosyolojik de giriş bölümünde yani Kant öncesi metafiziğe diyor ki dünyayı düşünce üzerine yapılmış olarak düşünür yani eski metafizik şunu Solmaz Bizim düşüncemiz dünyayı algılayabilir mi öyle diyor gel sormaz diye Ben söylemiyorum Çünkü Uzmanlar Evet karşı çıkabilir buna ama Dünya ile akıl arasından O usla bir varlık arasında bir mütekabiliyet olduğunu düşünür tam bölümü mütekabiliyeti kabul etmiyor değil mi

Dünya ile gerçekten kendinde şey Dünya ile bizim düşünmemiz arasında tam bir uyum bu olmayabilir ama eski metafizik bunu böyle kabul ediyor ve diyor ki Tanrı Böyle midir şeyler böyle midir bunların nasıl anlaşılır nasıl sınıflandırılır yani özne olarak bizim ne olduğumuzu düşünmeden direk Dünya ile karşılaşmak dünyanın anlaşılabilir olduğunu düşünmek eski metafizige giriyor diyor Hegel ve metafizik hakikatin bilincimizin önünde duran nesneler olarak düşünerek hakikat iyi bilincimizin önünde duran nesneler olarak düşünerek nachdenken diyor yani üzerine düşünmek bu nesneler üzerine düşünerek elde edebileceğimiz de dair Naif inançtır yani Dış dünyada bizim önümüzde bizim dışımızda nesneler var ve biz bunları

aynı algılayabiliriz şeylerin yapısıyla düşünmemiz in yapısı bir ve aynıdır spinozanın dediğim buna Dogmatik metafizik diyor Hey gel ona göre inanç Kant'ın felsefesi önce kurulan yakın geçmiş metafizikte mevcuttur ona göre böyle bir Dogmatik inanç eski metafizikte buna spinoza yayınlayıp zidek artı ve önce ellerini katıyor bu dogmatiktir diyor Tanrı var mıdır bir midir gibi sorular mutlak olan varlığa bu sıfatlar affederek varlık Birlik süreklilik gibi sıfatlar atfederek onu anlamaya çalışmak bu tarz düşünmeyi eski metafizik olarak görüyor Ve gel bakın eğer Meta fizikçi Ama kendisini klasik metafizikten ayırıyor Bunlar sabit şeyler midir bir tanrı burada Vardır onun da özellikleri

vardır Bugün Tanrı bir şey gibi orada duruyor özgürlük bir şey gibi duruyor Peki bu özgürlük nasıl bir şeydir acaba diye düşünüyoruz onun özelliklerini bulmaya çalışıyoruz bakın klasik metafizik bunu yapmaya çalışıyor diyor ve hep belli dikotomiler düşünürüz Ya vardır ya yoktur ya hiçtir ya iş değildir ya olumlu veya olumsuz dur ya buradadır ya buranın ötesindedir yani bihe geldi buna yine aynı like düşün yani bir tarafta düşünme diyor ya o dünya budur şekilde düşünür ve bunları bu özelliklerden birini mutlak olan varlıklara affeder Hey al bu sayısıyla rasyonalizmi yani aklın akıl yoluyla gerçekliği anlayabileceğimiz ve gerçekliği akıl kavramlarını

adf edebileceğimiz fikrine taşıtı empirizme de karşı ama çünkü diyor ki gerçeklik böyle Sadece empirik yollarla ulaşılabilir bir şey değil kavramlar yoluyla elde ettiğiniz bir şeydir Yani rasyon İzmir'de karşı empirizme de karşı bu E bu ikisine karşı olan Kant var kanka bu çok doğru bir şekilde felsefenin sadece müdürü Kenan soyutlamaları nın felsefe müdürü Kenan soyutlamaları ile sınırlanması gerektiğini sadece bu alanda bilgi olabileceğini bunun ötesinde bilginin olmayacağını gösterdim yani bilimsel metafiziği imkanı aradı Kant Hegel de böyle düşünüyor Evet bilimsel bir metafizik yapmanız kalp Çok doğru yolda gidiyor rasyon izinden prizinde yeterli değil diyor ve kampçı proje devam

ettirmek istiyor buraya kadar çok güzel yani kantin yolundan gidiyor gel ama acayip derecede Kanka karşı ve hatta belki en büyük Mağarası kendi hocası her zaman olduğu gibi bi Peki niye bu kadar Tanrı eleştiri bu Önümüzdeki hafta Ben bunu tartışacağız ve hegel'in nasıl bir metafizik kafasında var yani evet kanka eleştiriyorum kalp buralarda eksik kaldı Ben bunu öteye taşıyacağım diyor ama nerede öteye taşıyabiliyor neler başarabiliyor teklifine ne geçen Önümüzdeki hafta bunlardan biraz daha bahsedeceğiz ve sonra doğrudan hegel'in mantık projesine ve metafizik sistemine geçip Nihayet onun gerçekliğin bütünü olarak hakikatin kendisi var gördüğü iddia teorisini konuşacağız şimdilik bu

genel girişte bırakalım ve haftaya hegel'in kalple problemini ve kampın ötesinde teklif ettiği metafizik proje ne buna yer verelim Şimdilik burada tamamlayabiliriz dersinizi abone ol