Hegel Metafiziği [2. Oturum] | Metin Demir

Bu bir önceki Seminerde Hey gel metafiziğine giriş yaptık neden heykelle ilgili konuşmamız bugün için münasiptir ve ve metafizik canlı olarak nedir bildiğimiz gibi metafizik konusunda konuşuyoruz Ama genel olarak Metafizik ne demek bu konuda bazen hemfikir olamıyoruz veyahutta kafamıza net bir fikir canlanmıyor o denli Geçen hafta metafizik nedir metafizik hangi konularla ilgilenir bilimle metafiziğin farkı nedir gibi konuları konuştuk ve son Geldiğimiz noktada kantla ve gelin klasik metafiziği yönelik eleştirel bir tavır içerisinde olduğunu ve elinde kantı devam ettirdiğini söyledik Hegel bir kanıt takipçi sidir dedik Ancak son geldiğimiz seviniriz onu da şunu söyledik Hegel kendisi bu takipçi olarak görmesine rağmen neden Kanka bu kadar eleştirel ve karşı busemin elde bu haftaki Seminerde de çok kısaca kamp ne diyordu onu bir gözden geçireceğiz yaklaşık bir 10 dakikada bunu izah etmeye çalışacağım Çok zorlu bir görev olmasına rağmen ben daha sonra 5 dakikalık kısa bir süre içinde de mümkünse kan sonrası alma idealizmin dene öneriyorlar the Counter neden eleştiriyorlar the bundan bahsedeceğim ve ardından hediyenin kartla Sorun neydi Hegel Kant ın niye eleştiriyordu ve metafiziğe nasıl yaklaşıyor kant'tan farklı olarak kısaca bu konuyu ele alacağım ve nihayette hediye edin öne sürdüğü metafizik projenin mantık ve metafizik projesinin nasıl bir genel nasıl genel özelliklere sahip olduğunu kısaca izah etmeye çalışacağım ve birçok konu olacak Bugün anlatacağım O nedenle biraz yoğunlaştırılmış bir seminer olacak ama inşallah hepsini izah edebilecek sürede tamamlarım diye düşünüyorum o nedenle 10 dakikada kantı Anlatmaya çalışacağım kan transandantal idealizmin nedir şimdi Kant'ın temel hedefi bir bilimsel metafizik üretmek iki bununla bağlantılı olarak ta bilime uygun bir metafizik üretmek yani newtoncu bilime uygun onun gibi bir metafizik İkincisi de klasik metafiziğin Dogmatik anlayışlarından vazgeçerek bilimsel bir metafizik bu kür etmeye çalışmak kantin projesi bu ve bu projenin arkasında da şu soru yatıyor sentetik a priori önermeler nasıl mümkündür Kant'ın kritikler ranfor nohut Yani saf aklın eleştirisi kitabı 700 sayfalık çok zor ve sıkıcı bir kitap bu kitabında sorusu Bu sentetik a priori önermeler nasıl mümkündür tek tek sentetik nedir akülü önermelerin edildiği izah etmeyeyim sadece şunu söyleyeyim sentetik a priori önerme demek bize Hem yeni bir şey söyleyecek hem de söyleyeceği şey zorunlu ve evrensel olacak böyle önermeler bulabilir miyiz kalp diyor ki matematikte fizikte böyle önermeler görüyoruz matematiğin ve fiziğin özelliği toncu fiziğin önermeleri hem Evrensel ve zorunlu hem de bilgimizi genişleten tarzı önermeler bizde metafizikte Acaba böyle sentetik a priori yani Evrensel bir atölye Evrensel ve zorunlu ancak yine de sentetik yani bize yeni şeyler öğreten bir felsefe yapabilir miyiz Kant'ın amacı sentetik akülü önermeler mümkün müdür diye sormak fizik ve matematikte bunları mümkün olduğunu söylüyor Acaba metafizikte böyle bir yöntem bulabilir miyiz Yani hem zorunlu Evrensel olacak hem de bize bir şey öğretecek bunun için Kant bilmeye terimizi araştırmaya girişiyor ve ve Kitaba da transandantal estetik bölümüyle başlıyorum Yani ben dünyayı nasıl bilirim en başta kalpli iki ben dünyayı ilk önce tecrübe edebilirim Yani bir Puanı mı En pistlerin tarafını koyuyor dünya ancak tecrübe olabilir bütün büyük bütün bilginin kökeninde tecrübe vardır Peki diyor kamp bu bilgim dünyaya dair bilgim bütünüyle tecrübenin içinde midir şimdi tecrübe dair üç tane şeyi üç tane kavramı ayır bu transandantal idealizmin Ne olduğunu anlamış oluruz tecrübeyi içkin olan tecrübeye Aşkın olan ve transandantal olan içkin olan bizim millet diyoruz içkin tecrübe etkili olan şeyler acı tecrübesi gibi korku tecrübesi gibi sadece sizin hissettiğiniz ve ifade edilmeyen tecrübenin içinde olan şeyler tecrübe Aşkın olan şeyleri de biliyoruz onlardan edilmese de tanrı ruh gibi şeyler bunlar tecrübe edemeyeceğimiz duygularla tecrübe edemeyeceğimiz şeyler Bir de transandantal var tantuni söyledi Yani Türkiye bazen aşkınsal diye çeviriyor transandantal ney transandantal tecrübe ile alakalı olan ancak tecrübenin içinde olmayan şeyler Kant tecrübenin ya da bilmenin transandantal koşullarını araştırıyor Şimdi ben bütün bilgiyi tecrübelerimi elde ediyorum bilgi tecrübelerle alakalı bir şey fakat ben bir şey tecrübe ettiğim de ve bu tecrübenin içerisinde her şey var mı yani ben her şeyi bu çocuğa içerisinde mi alıyorum şöyle düşünelim basit bir dışarıda şu anda bir patlama olduğunu düşünelim Bir patlama sonucu da bize gelen yoğun bir ses bir ışık Duman kokusu Çığlık sesleri vesaire olabilir biz bu ilk tecrübe anında Yani dışarıda bir olay oldu burada bizim üzerimize duygularımıza yoğun bir pird uyu velisi düğün çok mu geliyor ancak biz bunları tek tek incelediğimizde çok farklı tecrübeler tecrübe ediyoruz sesleri bölümü Işık koku vesair bundan içerikleri hepsi tecrübenin için değil bu fakat biz bu patlama olayının Az önce olduğunu ve dışarıda olduğunu biliyoruz bu Ve şunu da biliyoruz patlama gibi veya da bir elma gibi veyahutta birini görmek gibi ne olursa olsun hangi tecrübe olursa olsun Biz o tecrübeyi İlla bir zamanda ve İlla bir mekanda algılıyoruz Peki kalk şunu soruyorum o zaman ve mekan nereden geliyor var Yani bu tecrübenin içinde patlama tecrübesinin içinde ışık var ses var görüntü var Çığlık var her şey var ama zaman ve mekan verdi zaman ve mekan tecrübe ile bağlantılı olduğu kesin Çünkü biz her tecrübenin bir zamanda ve mekanda olduğunu biliyoruz ama tamam mı mekan bu tecrübenin içerisinde yok kalk diyor ki zaman ve mekan tecrübenin aküleri koşullarıdır duyunun amatörü koşulları dışarıda bir patlama Olduğunda biz her şeyi bir zaman ve mekan süzgeci içerisinden geçirerek alıyoruz yani dış bir ya bana olduğu haliyle gelmiyor dış dünya gerçekleri yıldir ama benim bilgim için benim tecrübem için transandantal olarak idealdir Fransa'nın dantel ne demiştik transandantal alltec rübailer için tecrübe ile bağlantılı olan ama tecrübenin içerisinde olmayan Şimdi ben her olay o zaman ve mekan içerisinde algılıyorum Dolayısıyla zaman ve mekan tecrübemle alakalı ama tecrübeli içerisinde değil Dolayısıyla Kant ilk şey buluyor ilk transandantal koşulu buluyor zaman ve mekan Yani ben her şeyi bir zaman ve bir mekan içerisinde anlıyorum ama zaman ve mekan tecrübenin içerisinde değil Dolayısıyla dünyadaki her şey bana zaman ve mekan içinde göründüğü için dünyadaki olaylar empirik olarak gerçektir ama benim algılamam açısından idealdir yani ben onları bir Süzgeç içinde alıyorum ve dolayısıyla Benim bildiğim bilgi Benimle alakalı benim çözümüm koşulları ile alakalı bilgidir kanki işte bu noktada diyor ki ben felsefede bir Kopernik devrimi yaptım Kopernik devrimi dediği şey şu bu zamana kadar bilgiyi ilim maluma tabidir diye düşündüler yani bilinen şeyi Biz biliyoruz aklımıza bile bile bir şeyi kalıyoruz düş dünyada bir şeyi kaldırıyoruz buna mütekabil bir kavramsal yapıyla dünyayı kavuruyoruz diye düşünürken kalp dedi ki hayır bilgi bana tâbidir Ben düş dünyada bir patlamayı biliyorsam Onu kendime göre zaman mekan koşulları içerisinde anlıyorum dolayısıyla bir nesne bana tâbidir bilen kişiye Tabi demiş oluyor kanka Evet şimdi Ben dışarıdaki patlamayı Duydum bu benim duygularıma geldi Evet dedim dışarıda bir olay oluyor ama olayı ne olduğuna dair bir fikrim yok kalk diyor ki işte bilginin bu birinci kısmı reseptivite alıcılık kısmı ama ben buraya kadar sadece bilgi alıyorum bir ne olduğunu bilemiyorum daha sonra bilgi yok tanıma yok Sadece alma var peki Ben Bir nesneyi nasıl tanıyorum kan Türk'ü bilgimizin ikinci bir kaynağı da var Ona da kan spontanite ediyor Yani aklın kendiliğinden yapısı şimdi kalk burada rasyonel ve doğru kayıyor ve diyor ki biz dış dünyayı yine olduğu haliyle bilmeyiz aklımızda 12 tane kategori vardır Bu kategorilere uygun bir şekilde Bir nesneyi tanırız bu kategoriler zorunlu ve evrenseldir yani nitelik nicelik ilişki ve model kategoriler ve bir de Her çocuğa eski eşlik eden transandantal operasyon dediği Kant'ın Ben biliyorum bu tecrübe de bir ben ve ben olmayan dış dünyaya ayrımı olması gerekir yok an bakın şunu söylüyorum Bunlar transandantal koşuldur diyor kan yani bunları buna Aklımın içerisinde düştüğü yerden bağımsız değildir her zaman tecrübe ile bağlantılıdır ama tecrübem içinde yoktur yani benim aktif olarak eklediğim şeyler bilgiler bize duyuda veriliyor ama kavramlar yoluyla 12 kategori yoluyla bilinip tanıyor yani kalp diyor ki Aklımızın kavramları kendi başına hiçbir şeye yaramaz rasyonalizme bu cevabı veriyor Aklımızın içindeki kavramlardan yola çıkarak hiçbir şeyi üretmeyi dışarıdan bize malzeme gelmesi lazım ama da rasyonalist Empires TR şunu söylüyor sadece duyu verisiyle bir şey yapamayız Çünkü algısız kavramlar boştur Eğer bize sadece aldı gelirse hiçbir şey tanıya mıyız yani rasyonalizm lampyris İzmir birleştirme miz lazım ve buna işte transanal bu sorular üzerinden iki transandantal koşunuz var Aklındaki kategoriler ve duygularındaki zaman mekanın ideal linkam şunu söylüyor zaman ve mekan ve Aklımdaki 12 kategori yani zihnimin içinde ki müdürü Kenan içerisindeki 12 kategori sadece duyu verilerini uygulanabilir iyi bakın Burada gördüğünüz gibi zaman ve mekanda Biz alıyoruz bunları aynı bir dekoder gibi Aklımızın içinde kategoriler var Onlara göre algılıyoruz yani Şunu diyor kan Dış dünyanın nasıl olduğunu ben bilemem Dış dünyanın nasıl olduğunu tam olarak bilemem Bunu ben kendi kategorilerim ve duyu kapasitelerin yoluyla algılarım yani dış dünyayı dünyayı olduğu halini bilmiyoruz olduğu haliyle bir dünya var mı Evet var buna kalp diyor ki Something x bir şey kendinde bir şey Onun nasıl olduğunu bilemiyoruz Ama neyi bile biliyoruz zorunlu ve evrensel olarak bütün insanlar için bilginin nasıl oluştuğunu bilebiliriz işte bilmedim yöntemleri zaman ve mekan bütün insanlar için bir Hala da zorunludur Bu 12 kategori her yerde durumudur kan şunu diyor dünyayı biz bize göründüğü şekliyle biliyoruz yani fenomenler olarak biliyoruz da ne olduğu haliyle gerçek halini bilemeyiz diyor Ancak yine de bilemeyiz de düşüne bildiğimiz şeyler var Bunları da Kant aklın iddiaları diyor yani şu töz Nedensellik ve ilişki kategorilerinin sonsuza vardır ılm ış hallerine aklın iddiaları diyor kalk diyor ki aklımız bu koşulları aşmaya meyleder zorunlu olarak meyleder bizde metafiziği yönlülük Aklımızın dolaylı bir kayması vardır Bunun önüne geçemeyiz transandantal illüzyon diyor bana Tanrı evren ve ruh dünyayı düşünmemiz için üç tane zorunlu iddia ediyor Kanka Ancak şunu diyor kan biz bunları düşünebiliriz Ama bu bütünlükleri bilemeyiz hakkında bunlar hakkında konuşmak antinomi ler ve paralojizm nelere yol açar Yani bizi çelişkiye götürür bunlar hakkında bugüne kadar metafiziğin yaptığı bütün uğraşlar tanrı ruh ve evren ile ilgili Bu hepsi anlamsızdır diyor kan Bunlar sadece düzenleyici olarak iş yaparlar bugüne kadar metafiziğin hatası şu oldu tanrı ruh ve evren gibi aklın iddialarına bunlara bir şeymiş gibi davranıp bunları bir midir çok mu Dur gerçek midir Gerçek değil midir dünyanın çözümüdür dünyanın nedeni midir Tanrı dünyayı yarattı mı nedeni mi yoksa dişi Tanrı bir şey mi Tanrı bütün mü Tam parçalardan mı oluşmuş veyahutta mümkün mü zorunlumu gibi kategorileri üzerinden bir tanrı düşündük yok Ancak ben ne dedim diyor kan kategoriler sadece nesneler uygulanabilir tanrı ruh ve evren bilen Nestle olmadığı için bunlara kategorileri uygulayamaz hata bundan kaynaklanıyor O nedenle bunlar hakkında konuşamayız buralara sınır çekmemiz lazım diyor ve aklın sınırlarını belirlemiş a101'in sınırları içinde konuşabiliriz Dolayısıyla is sadece fenomenler hakkında konuşabiliriz bilimsel felsefe yapmanın yolu ancak budur diyor Kant ama sonra ikinci kritik geliyor şimdi kanıtı kısaca özellik buradan Kant'ın devamı ve sonra Kant'ın takipçilerini almaya geldiklerini kısaca bir gözden geçirelim sonra iki kritik geliyor kalp diyor ki insan bir vaka kıl varlığı olduğu için özgürdür kalpli Evet bütün yaptıklarım ettiklerim nedense sebeplere bağlanabilir Yani bir şeyini istiyorum Bu biyolojik sebeplerden olabilir toplumsal sebeplerden olabilir içgüdüsel sebeplerden olabilir istememi belirleyen bir sürü koşul olabilir ama öyle bir neden var ki diyor Kant bunu aklın yasası diyor ben hiçbir biyolojik neden olmadan hiçbir toplumsal veya psikolojik neden olmadan bazı şeyleri yapabiliyorum sırf bu sahibi varlık olduğum için yapabiliyorum Yani ben de aklın bana dayattığı bir yasa var yani biyolojinin dışında Psikolojinin ve Sosyolojinin dışında Benim tabi olduğum bir başka daha yasa var işte bu yasa varsa aklın yasası Ben de var saat yok an Demek ki Ben özgürüm bir yasaya tabi olduğum için Özgür video kan her türlü duyumun ötesinde akıldan Ben Emir aldığım için ben tamamıyla doğal olarak veya sosyolojik olarak belirlenmiş bir varlık değilim Ben özgür bir varlığım diyor peki bu özgürlük için kalksak Meclisi dedi ki eski her şey Ancak fenomenler olur fenomenler Beğenebilir ve bu Doğa yasalarına Tabi bir şekilde bilinebilir dünyada özgürlüğünü olup olmadığı ruhun özgürlüğü olup olmadığı bilinemez diyordu şimdi bu 2. kalite geldi kalk dedi ki özgürlüğü Ben teorik aklı sınırları içinde bilemem ama pratik olarak bilebilirim ben çünkü yapıp etmelerinden ne olduğunu anlayabiliyorum ikinci kitabın adı zaten pratik aklın eleştirisi yani özgürlük Doğa yasalarına da sosyolojiye de psikolojiyle bağlı değildir özgürlük Yok kanka o zaman dur yani Fenomen alanda ortaya çıkan bir neden değil normal bir Nedendir bir şeye bağlı ve koşullanmış olmadığı için kategorik olduğu için yani her koşulda bunu yapmak zorunda olduğum için özgürlük lokant mutlaktır koşulsuz dur ve tanrı ruh ve ölümsüzlük de pratik akıl açısından ispatlanabilir yok an Bunlar aklın posta yazılıdır farkındaysanız kamp bir kritik te kapattı bütün kapıları arka kapıdan 2. kritikler içeriği alıyor ve zaten saf aklın eleştirisi ikinci adisyonda da inanca yer açmak için aklı inkar ettim diye bir Dipnot ekliyor bir ne döküyor şimdi kalk felsefesinde iki şey birbirinden Ne kaldı bilme alanında koşullarım var Ve kesin olarak zorunlu Evrensel şeydir Biliyorum bu bilgi çok koşullu ve sınırlı 2.

kalite geldim ahlak ameli alanda ise özgür olduğunu biliyorum ve bu özgürlük koşulsuz hiçbir şarta bağlı değil Bu ikisi arasında büyük bir gerilim oluyor koşullu bilgilerin alanı Burası sınırlı koşulsuz özgürlük alanı kalp bu sorunu farkına vardı ve dedi ki ben bunu nasıl bağlayacağım özgürlükle bilmeyi birbirine nasıl bağlayabilirim 3. kriti de bunu hasreti ve dedi ki en iyisi biz bunu güzellik üzerinden bağlayalım tatlıya bağlayalım güzellik üzerinden Bu ikisini bağlanmaya çalıştığı ama zayıf bir bağlantı oldu bu açıkçası kan sistemi açısından ve daha sonra gelen kan eleştirmenleri de hep bunu odaklanırlar akıl ve özgürlük bilme ve özgürlük nasıl bir araya gelir bilim zorunlu belirlenen zorunluluk ve evrensellik gibi bilgi alanında bu teoride hallerle ameli değerler yani özgürlük ve pratik ahlak nasıl bir araya gelir sorusu üzerine oda kanlar ve ilk kan değiştirmeni Rahim oldu dedi ki Kant'ın felsefesi yetersiz Çünkü bilimseldir bakın kalp gibi bilimsel bir metafizik yapmak isteyen birine round çıkıp diyor ki Counter sistemi bilimsel değil Neden bilimsel değil Şimdi burada önemli olan Hey gel de çok işimize yarayacak bu bilimsellik kavramı Alman idealizmi sürekli bilimsellikten bahseder mesela Mars bilimsel ve bilimsel sosyalizm bilimsel düşünme burada bilimden kası tempic araştırmalarla yapılan bilim değil bilimden kasıt tek bir ilkeden yola çıkarak her şeyin içiçe geçirildiği bütün sistem inşa edebilmek renk kodlu iki Kant'ın sistemi bilimsel değil Neden bilimselliği Çünkü özgürlük bir tarafta duruyor bilime teorik alan bir tarafta duruyor Bu ikisi birbiriyle Entegre edilmemiş bunu Entegre etmem ne oluyor ve elementler Filozofu diye bir sistem öneriyor Renault ancak aynı oldum bize kattığı önemli unsur şu felsefenin sistematik olmak zorunluluğu Yani bir ilkeden yola çıkarak bütünlüğü açık birbirine zorunlu ilişkileri açıklayacak bir sisteme dönüştürme arzusu bu arzuyu tamamlamaya çalışan kişi fitre oluyor filtre diyor ki ben kaldı okuduğumdan beri diyor bambaşka bir dünya da yaşıyorum özgürlük fikrine hayran oldum diyor ki TV bir şekilde kantin birinci kritiği ile yani teorik Akıllı yani sadece fenomenleri bilebiliriz tanrı ruh ve özgürlüğü bilemeyiz gediği kısımda özgürlük arasında bağlantı kurmamız lazım diyor ve bunu ancak özgürlüğü her şeyin merkezine koyarak yapabileceğiz diyor bir fikrin teorisi şu özgürlük tüm bilginin temelidir Çünkü tüm bilginin temelinde Ben vardır ve ben mutlaklı koşulsuz dur bunu nereden geldi fişte şuradan geldi diyor ki Kant'ın felsefesinde bir nesnenin var olabilmesi için ne lazım aklın aktif olarak orada bulunması lazım yani aklın nesneyi kurması lazım Peki aklın bütünlüğünü sağlayabilmesi için ne lazım Ben lazım yani bir benin kendisine bir şeyin nesne kılması lazım eğer bir ben yoksa ortada bir nesne de olmaz ve diğer bütün nesneler birbirleriyle yan yanadır ama ben karşıma bir şeyi alabiliyorum sadece ben dediğimde dünya benim karşımda oluyor bir nesnenin olabilmesi için bir öznenin olabilmesi lazım ve Tamam ikisi birbirine bağlı diyebiliriz fitreyi Hayır ikisi birbirine bağlı değil bir taraf yaratandır özne öznellik Nesnellik yaratan kısımdadır Çünkü diyor fitte şu örneği düşünün Bence duvarı düşünüyorum on numara düşünen bir adam var bir nesne var Onun karşılığı bir ömür var Sonra refleksiyon yapıyorum kendi içinde katlanıyorum duvara düşünen adamı Düşünüyorum şimdi duvara düşünen adamı düşünen kişi Öz Ne oldu duvarı düşünen kişi nesne oldu Sonra bir daha düşünüyorum duvara düşünen adamı düşme adamı düşünüyorum Bakın ben geri özleyeyim Az önceki kişidir Ne oldu Devamlı bir şekilde hiçbir zaman ele geçiremediği miz hiçbir zaman nesneleştirme dediğimiz hep artık olarak kalacak bir öznellik var ve bu sürekli kendini nesneleştirme biliyor bu kendi kendisini nesne eleştirebilen özne özne kendi kendisini resmi kılabilir özne kendini refleksiyon yoluyla var edebilen ve bir koşula bağlı olmayan nesneleşme yen sürekli başka bir şey nesne eleştirebilen özneye Özen'in bu hareketine fitre istediğin bütün bilimin temelinde bu var bütün bilmenin temelinde bir öznel bu Eğer bir öldü olmasaydı bir nesnede olmayacaktı dolayısıyla bir özne olmak demek Dünya'yı temsil etmek demek değildir Bu zamana kadar ve kalp da dahil herkes bir temaşa üzerinden düşündü Dünya'yı temsil etme üzerinden düşünür ben dünyayı nasıl temsil ediyorum fitte şunu dedi dünya temsil edilmiyor bir dünyayı yaratıyoruz her bilme eylemi bir eylemdir dünyayı yaratan benim ve bir ben olmayan var diye bir ölünün nesne koyan bir eylemdir Dolayısıyla varlığın kökeninde Eylem vardır bilmenin kökeninde pratik yani ameli alan vardır E ben dediğim şey de eğer özgürse hiçbir koşula bağlı değilse Aslan esterleştirme yeni bir şeyse O zaman ben koşulsuz olandır hiçbir koşula bağlı olmayandır eylemi özgürdür Dolayısıyla herhangi bir bilimin temelinde öznenin Özgür eylemi vardır Dünya Bu sözü dünyayı yaratan şey öznedir öne fitil bir kelimeyle bir cümleler özetlersek özne çözdürdüğü ama filtrenin sisteminde şöyle bir şey oluyor devamlı Dünya ile karşılaşan dünyayı karşısına koyan ben ve ben olmayan diye ayıran ve öznelliği nesnelliğin karşısına koyan bir karşıtlık felsefesi var fitrede ondan sonra gelen alma İdaresi Dünya ile bu şekilde karşılaşmanın uygun bir yol olmadığını düşünür ve özneyi tekrar bir şekilde dünyanın içerisinde yerleştirmeye çalıştılar romantik şairler Bunu daha çok şiir yoluyla yapmaya çalışırken tekrar dünyayı yuvaya Geri dönmeye idealini ortaya koymaya çalışırken schelling bundan arasından çıkan romantiklerin Prensi derler şeylik özneyi tekrar doğanın içerisinde yerleştirdi ve dedi ki aslında doğanın kendisi öznedir Doğa canlı bir hareketlilik halindedir ve kademeler halinde öznelliği yarat bu daha sonra o özellikle giderek doğayı tanır bilim sanat ve felsefi yaratır bu böyle aşama aşama İlerleyen bir süreçtir bir töz arıyorsanız o doğanın kendisidir özne doğanın içerisindedir Doğa hem Özne hemnet kendi kendini nesneleştirme özdedir yani karışık oldu biraz ama hızlı anlattığım için artık böyle kopmayalım fitte öznet özdür diyordu şeyinde diyor ki çöz Nedir yani Doğa dünyanın kendisi öznedir fit ediyor ki dünyayı Ben yaratırım özne dünyadır diyordu şeyin diyor ki hayır dünya öznedir içerisinden özneye yaratır şimdi kalpleri özgürlük mutlaktır filtre dedi ki özne mutlaktır Şirin teyze dünyanın Kendisi mutlaktır bu bu peki hegel'in derdine kampla ilgili bilye yedi tane sebep sayacağım şimdi Hegel Kant taneden muarız Iğdır bu birinci eleştirisi Kant'a Kant'ın subjektif olduğunu düşünüyor E gel diyor ki Kant nesnelliğin zeminin Özden'in sentez aktivitesine dayandırılması Kant'ın onu subjektif yapıyor yani diyor ki evrensellik ve zorunluluk öznenin düşünmesine bağlı spontan ünitesine bağlı Böylece nesnel dünyayı öznenin subjektivite sine indirgenmiş oluyor Kant yani çok subjektif düşünüyor Çünkü kalp veriyor Öz bilinci sentetik Birliği Yani ben dediği şey yani subjektivite tüm nesnelliğin koşulur Yani kan şunu bir nesne olabilmesi için bir özne olabilmesi lazım düşünen bir özne olması lazım dünyayı kendisini temsil eden bir özne olması lazım biraz filtre gibi düşünüyor işte Hegel Kant ve fikri aynı paketin içine koyuyor ve bunlar diyor ki öznel idealizm bir bunlar yani varlığı ortaya koyacak bir Ya ben örneği bir bireyi düşünmek zorundalar varlığın kendi içerisinde düşünmüyorlar ona dışsal bir sentezleyici varlığı Düşünen ve onu kategorilerle sentezleyen bir adamın Orada olması gerektiğini düşünüyorlar bu doğru bir yöntem değil diyor çok subjektive is buluyor Hegel bunu ikinci eleştirisi metodoloji geliştirir bu çünkü kalk ne diyor Dogmatik felsefeden kendimi ayırmak için diyor kan önce bilme yetilerini incelememiz lazım geçen senelerde bunun üzerine odaklanmış tık tanrı ruh ve evrenden Biz bahsediyoruz bunları bileceğim izi düşünüyoruz ama hiç Biz bilme yeter lerimizi Araştırmadan bunu yapıyoruz biz yanlış yapıyoruz ona da transandantal eleştirel felsefe ne yapıyor önce bilme etlerimizi bir inceleyelim diyor Eğer bu noktaya çok takı var yani bilmeden önce bilmeye telimizi incelemeye ve metafiziğe karşıda böyle bir tarafsız bir hakem rolü oynama yöntemine çok karşı diyor ki bilmeye girişmeden önce bilmeyi incelemek gerekir diyor Kant Zira Eğer araştırınız yeterli değilse çabalarımıza İyi olacaktır bugüne kadar metafizik bunu yaptı diyor Boş bir Beyhude bir çabanın peşinde koştu Çünkü önce bilmecelerimiz inceleme Didi Hey gel bu eleştirel felsefenin bilmeye tiğini Herşeyden soyutlayıp saf yetileri bulma arayışına karşı çıkıyor iyi bilmeye başlamadan önce bilmediğini bilmeyen kalkışmak suya dalmadan önce yüzmeye öğrenmeye çalışmaya Benzer diyor kanto kadar böyle kıyıda durup bilginin içine da almayıp bilme süreçlerinin içinde almayıp sadece ben dünyayı nasıl bilebilirim acaba önce yetilerini araştırayım hangi araçların var bunun dünyayı Ondan sonra hatasız bir şekilde yanlış düşmeyecek bir şekilde inceleyelim diyor Herhalde Hayır bu Eğer bir metodoloji olacaksa metot konunun dışında olmaması lazım metot konuya dışsal olamaz önce Hani kötü tezlerle şöyle diye metot içerik sonuç böyle bir yöntem olmaz diyor kanka ve gel net ot bizzat içeriğin içerisinde olması lazım yani malzemeyle metot birbirinden ayrılmaması lazım Oysa kalp önce metodu veriyor daha sonra bütün felsefe tarihini yerleştiriyor kat önce bilme yeteneği incelemek sonra da bilmeyi hak etmek şeklindeki metoduna Hegel Kaş çıkıyor ve diyor ki binmeye çalışırken bilmeyi Edinelim bu heykelin ilk kitabı fenomenoloji of Spirit yani thinkin' dünyayı binmeye çalışırken karşılaştığı sorunlar ve bu sorunları aşma çabası thy'nin ya da bir insan bilgisinin trajik yolculuğunu ortaya koyma ve bu yolculuğu göstererek Bir şeylerin farkına varma metodu bu şekilde belirleme arayışı tam bu tarz bir metodolojik eleştirilen kaynaklanıyor önce metodu koyalım tarafsız bir metot olsun bu sonra konuyu inceleyelim değil konunun kendisi içerisinden çıkması lazım diyor Hegel metodu wakanda çok hoş bir eleştiri yapıyor diyor ki kan çok korkuyordum diyor bir hata yapma korkusu hatanın kendisi olabilir diyor Kanka bize full su ürün şu undertones evsiz bu hata korkusu zaten hatanın kendisinde o kadar korkuyordu ki kanki hata yapmakta bir türlü yok şeye giremedi bu heyecanlı bilme arayışının içerisinde giremedi O yüzden phenomenology of Spirit Yani tinin fenomenolojisi insanın bu trajik ve sürekli hatalarla dolu ve sürekli başarısızlıklarla dolu bilme arayışının kendisinin Aslında bilmeye Doğru giden yol olduğunu gösteriyor biraz da buna kalmıyor devam ediyor 3. itiraz Kant'ın felsefesi bir transandantal dedüksiyon yapıyor transandantal dedüksiyon ne tak diyor ki ben eğer Aklımdaki bu 12 kategorinin Bir nesneyi bilmek için zorunlu ve evrensel olduğunu bu gösterebilir Sem kategorilerin trans anlarda direksiyonu yapmış olurum diyor ama gelmiyor kitapta bunu bil bulamıyoruz Neden on iki kategori var kategoriler Neden bunlar neden sadece bir bu 12 kategorili bunlar arasında nasıl bir ilişki var Bunlar niye bunlar da başkaları değil Niye mesela sayı kategorisi yok 2000'li çokluk bütünlük kategorileri var Bunları kendi içinde bağlantıdan duruyor Kanka mesela nitelik ve nicelik arasında ne işi var ve geldik Ant bunun üzerine düşünmedi bunları geçmiş mantık kitaplarını otomatik olarak topladı ve dedi ki bunları aklımı zorunlu yapısıdır diyor ki Kant Hegel eğer biz bunları zorunlu bir sistematik içerisinde göstermezsek bunları birbirinden nasıl çıktığını göstermezsek bir dedüksiyon bir çıkarım yapmış olmayacağız Dolayısıyla Counter eksik bıraktığı şeyi ben tamamlamam gerekir diyor yani Kant'ın bu konuda yetersiz olduğunu düşünüyorum kanka en çok karşı olduğu dördüncü eleştirisi de aklın kendisini yetersiz olarak görmesi kanıtlıyor ya düşünceler içeriksiz olarak boştur herhalde buçuk yanlış bir düşünce her hangi bir şey varsa herhangi bir şey bir sınırı varsa zaten onun içeriği var demektir Düşünce diye bir şey varsa o Asla boş ol var bunun bir şekilde bir içeriği vardır düşünceler kendi başına boştur demek ve aklı bir duyu aklın sağlamasını duyularda yapmak zorunda kalmak heykel için çok nahoş bir şey aklın otonomisi engelleyen bir şey Eğer akıl özgür bir şey olacaksa Dış dünyada yat her defasında tekabül etmesi gerekmez ve ikincisi hegel'in söylediği şey mantık dediğimiz şey ve aklın kendi içeriği boş değildir Bu yine daha önce düşündüğümüz daha önce Kant'ın düşündüm metodolojik eleştiriyle alakalı Kanton elti Yani akıl sadece bir yargılama yeteneği değildir aktif bir şeydir Bir dolayısıyla da şey değildir Sadece bir kaput mortum yani ölü bir kurukafa değildir Sadece bir de kolay gibi birşey değildir diyor akıl görüye yani Dış dünyada Bu bilgiye RAM edilemez mesele bir tekabüliyet meselesi bir temsil meselesi değildir diyor heykel V eleştirisi de formalizm eleştirisi kalp devamlı şunu yapmaya çalışır her türlü içerikten bağımsız olan forumları bulmak duyu verisinde her türlü duyguyu bir kenara bıraktığımızda Neyi buluyoruz saf formları her türlü akıl kavramını çıkarttığımız zorunlu ve evrensel saf formaları nedir işte dört tane Pato Gori dört başlık altında kategoriler bütün duyu içeriklerini ayrıldığımızda Neyi buluyoruz aklın yasası özgürlük kalp diyor çok formalist çok böyle içerikten bağımsız bir birlik bir bütünlük aramaya çalışıyor benliği de böyle formel bir şekilde düşünüyor benlik bütün duygulara eşlik eden bir Ben düşünüyorum şekilde bir birlik ve organizasyon prensibidir şekilde düşünüyor bu ay seni gel diyordu ya baştan beri bu Birlik prensibi bütünlük verdiği şeyin dışında olamaz kavramlar böyle formel dışsal değildir benlik dışsal değildir Tanrı dünyaya dışsal değildir Bunlar saf forumlar dünyadan ayrılabilir iddialar düşünceden sakla açtırılmış halleri değildir Bunlar aktif olmalıdır bütünlük veren şeyler kavramlar benlik Tanrı gibi şeyler içkin düşünülmelidir Aşkın koşullar olarak düşünülmemelidir bir eleştiriye boyamıyor helal devam ediyor Eleştirinin eleştirisi yapıyor Yuki Kant felsefesi hep negatif Sonuçta istifa etti ve sürekli Kant felsefesi sınırları gösterdi imkansızlıkları ve çelişkileri gösterip geri çekildi bu antinomi lerin yani çelişkilerin gerçek manasını diyor kavrayamadığı bi akıl hegel'e göre sınır çeken bir şey değildir Sadece sınır çeken bir yargıç değildir kan kendine bir yargıç olarak görüyor sınırları Aşan yaratıcı bir olumsuzlama olması lazım akıl Evet sınırlı alakalı bir şeydir bilme sınırlı alakalı bir şeydir Ancak sınır geri çekileceğimiz bir şey değildir Tam da aşmamız gereken noktayı bize gösteren şeydir Bir Dolayısıyla diyor Kant Evet Kant müthiş bir şey gösterdi ya gel Eğer bize değil kanka bizim hiçbir şey gösterdi O da şu antinomi ler aklın yapısında var akıl dünyayı kavramaya çalıştığı her defasında çelişkilere düşüyor ve kalp bize şunu gösterdi diyor gel çelişki Demek ki subjektif bir hata değil bu çelişki kaçınılmaz bir şey akıl Dünya ile karşılaştığında çelişkilere düşüyor ancak kantin soru şeyini çözüm önerisi nereyi tüm metafizik sorunları çözüm önerisi Kant'ın çelişkilere antinomi ve paralojizm lere karşı müteyakkız olmak ve mümkün tecrübenin sınırlarına geri çekilmek ama her yer en Koreli devam edelim geri çekilmenin hegel'e göre Akli olan her şey daima çelişki içerir bir ve kalp bunu gösterdi diyor bunu gördü diyor Akıl ne zaman dünyayı kavramaya çalışsa bir çelişkiye düşüyor Harika bir şey görünüyor kanka ama şöyle devam ediyor her cümlenin devamında zor tip dizel gizli contest zor tivil trivia listia of Losing Gel gör ki böyle bir derin bakış açısına böyle Tırıvırı bir çözüm getirdi trivial dedi Tırıvırı bir çözüm abone ol ya aklın Dünya ile karşılaşması zorunlu olarak çelişkiler yaratır bu çelişki aklın yapısında var müthiş bir şey görünüyor kanka ama sonra ne yaptık korktu ve geri çekildi diyor Dedi ki o nedenle mümkün tecrübenin sınırlarına çekelim çelişkilere düşmek bizim çok yıldır yok yoruyor dedi kanka büyük bir övgüyü hak ediyor ancak çelişkilerin üzerine gitmiyor eleştiri yeterince ileriye götürmüyor bu bu ve diyor ki çelişki aklın yapısındadır varlığın kendisinde değildir Eğer böyle çok soğukkanlı ve somurtan bir adamdır görünüşte ama çok espri de bir dili vardır diyor ki Kant çelişkiyi hepözgün üzerine yıkıyor videonun nesnelere karşı bir şefkat gösteriyor onları acıtmak istemiyor nesnelerde çelişki yoktur o bizdedir diye düşünüyor aynı Zeliş kaynıyor yani nesnelere bir bir yumuşaklık Şevkat gösteriyor Oysa diyor çelişki varlığın özündedir ve varlığın esası çelişkidir düğme gel olumsuzun emeği her yerdedir diyor diğer bayi Test negatif Ben olumsuzun emeğidir diyor varlığın kendisi hegel'e göre çelişkide durmamak lazım buradan devam etmek lazım işte aslında Ege'nin bütün yönteminin Spekülatif yöntemi İşte budur çelişkiyi ileri götürmek geriye çekilmek iki tane şeyi düzeltmek lazım engelleyici bugüne kadar bilinen en genel yanlış bilgiler birincisi heykelle test sentez ve antitez diye bir Üçleme yoktur bu fitre vardır ama eğer bu kelimeler hiç kullanmaz ikincisi Ege'nin yöntemi diyalektik yöntem değildir Spekülatif yöntemdir diyalektik yöntem bu spekülatör yöntemi bir alandır pekii geldi Ne var hegelde üçlü bir sistem var Her şey çelişki bağlıdır bu çelişkiyi kavramadan olumlu bir şey çıkar bir şey diyor Hegel ilk başta kendisindedir var Yani saf halindedir dolayımsız çelişki içermeyen bir haldedir kendi kendisiyle ilişki içerisindedir buna heykel soyut moment diyor formel ve soyut daha sonra kendisini olumsuzlar kendisi için olur buna olumsuzlama momenti diyalektik Mehmet diyor bir başkası olur ve burada belirlenim kazanır Daha sonra kendi kendisi kendinden kendisi için olur bir dolayı içeri yani ötekini de içine alarak kendisi olur şimdi böyle anlatılınca tek anlaşılır gelmiyor olabilir şöyle iki üç örnek üzerinden anlatırsan hediye yöntemini daha net anlamış olursunuz diye düşünüyorum Bu Ege'nin kendi verdiğinde bir örnek bu mesela çocuğu düşünelim O bir çocuk başlangıçta çözün içerisindedir söz dediğimiz ne O'na verir dünyanın içerisindedir bir annesinden babasından ne gördüyse onu uygular yaptıklarının bilincinde değil yaptıklarını doğal bir soyutluk içerisinde hediye buraya soyut diyor kendisinde soyut çocuk ilk başta mutlu mutlu davranır ve ne gördüyse dünya ona ne verdiyse onu yapar ailesinden dünyadan aldığı şeyleri gerçekleştirir bu kendinle moment daha sonra özne moment geliyor olumsuz Mehmet diyalektik o çocuk biraz büyür Ergen olur sivilceleri çıkar ve olumsuz olmaya başladı Annesi babası onu ne verdiyse dünya ona hangi pozisyonu verdiyse onu reddetmeye kalkışır ona karşı olur Böylelikle kendisini belirler Aslında ilk başta kalabalığın içinde da herkes gibi olan bir şey çocuk daha sonra Ergen olduğunda kendisini bir birey olarak ortaya koyar ama olumsuz olarak ortaya anası babası ne diyorsa tersini söyleyerek yeteneklerine ise belki onun başkası olmaya çalışarak Böylece bu artık kendisi için birisi vuran asıl babasının için değil de kendisi için kendinde kendisi için artık burada birey belirlenmiştir bir içeriği vardır bir tiptir artık bu ve özdeşleşir toz öznesine başlar var ama biraz daha büyüdükten sonra bu olumsuz gıcık Tanrı bırakıp Kendisi de daha uygun yaşlara geldiğinde kendisi de bir çocuk sahibi olur kendisi de kendi dünyanın içerisindeki pozisyonu anlamaya başlar Bu olumsuz tarzından vazgeçmeye başlar mevcut dünya içindeki pozisyonlu biraz değiştirerek yeni kabullenir yeteneklerini biraz anlar anası babasının ona verdiği değerleri biraz idrak eder Fakat onları biraz da değiştirir Böylece başlangıçta geri döner çöze geri döner özne ama değişerek bunların bilincinde olarak 30 yaşına 35 yaşınıza geldiğinizde Artık siz de normal ne yaptın Ne yapabileceğinizi anlayan dünyadaki pozisyonunuzu aşağı yukarı idrak etmiş biri oluyorsunuz Ananız Babanız gibi oluyorsunuz Siz de ama birebir aynısı olmuyorsunuz bir uyanmış lıkla oraya geri dönüyorsunuz işte çözün özleşmesi böyle oluyor O kendisi için de çocuk kendisine karşı tekrar başa geri dönme ama bir dolayı mla Böylece Biz bir şeyler bilmiş oluyoruz bildiğimiz şu Aslında anamızın babamızın bildiği şey ama onu bir farklı artık biliyoruz so.

uc izin verdiği bir örnek var Onu da seviyorum onu da anlatayım mesela ilk baştaki soyut al doğal halde domates bu bizim doğal domates imiz Hüseyin ürettiği domates soyut halde Yani Doğan'ın verdiği domates bunun üzerine çok düşünüyoruz daha sonra bunun karşıtı bir domates oluyor genetiği değiştirilmiş bir domates bunun bütün arızaları bu ortadan kalkmış Daha sert daha kırmızı İşte bu bize dizilerde filmlerde gösterilen domates daha saat kırmızı yapay kokusu yok bozulmuyor filan GDO domates Daha sonra bir bu GDO lu bu olumsuz bu daha sonra biz bu g doğru domateslerde vazgeçiyoruz bak organik domates bu kültürün domatesi bilimin ürettiği domates sonra tekrar pazara gidip bu sefer daha pahalı biraz daha para verebilir organik domates alıyoruz ama bu organik domates bir dolayı yaşamış Yani biz artık bu domatesin organik olduğunun bilincindeyiz yine aynı domates ama biraz senin sen gibi oldum domates domatesli bu domates başka bir domates Bu bir dolayı geçiyoruz biz artık bu domatesin bilincindeyiz bu ve bu domatesin kendi koyayım yani domatesin kendi içinde geçirdiği bir dolayı manevi bir örnek verelim Aslında Hegel felsefesi Belki bu iddia edilebilir bir yönüyle hıristiyanlığın kan sonrası formda ifade edilme biçimidir Hegel diyor ki neden Hristiyanlık harika bir değildir ideal değildir Çünkü bugün de bu varlığın gerçek dolayı mı çelişki vardır Çünkü diyor ilk başta baba yani Tanrı bütün varlıktan müdahale Evrensel ve soyuttur var Ancak bu toz halindedir özdeşleşmiştir Bu baba yani her şeyi Aşkın Yahudiliğin babası en yüce olan Tanrı her şeyden münezzeh olan Tanrı Daha sonra bir insan oldu bu ve sadece bir insan olmadığı çok berbat bir şey oldu ya çok berbat derken Eko mu diyoruz ya en kötü halde çırılçıplak Kan revan içinde perişan olmuş bir varlığa bir tekil bile döndü bakın bir şey tam tersine döndü kutsal müdahil her şey hücreden Kadiri mutlak Tanrı kendisini tam ötekisi de ev Sefil halde insana bir bireye çevirdi ama ne bu tanrıdır ne bu özne tanrıdır Tanrı ruhu Kutur ya da kilisede açığa çıkardı yani cemaatin bu dönüşüme şehadeti dir Gerçek değil yani o nedenle eleman tık kitabında söylüyor ya ben bu dolayı mı diyor ne kadar ölsen mediye için dolayı bunu ne kadar ölsek yeterince onu tespit etmiş olmayız Önemli olan anne babadır ne olur bu üçlünün kendisidir bu de bu sürecin kendisini yani kalp sonrası felsefeye bir baktığımızda O seni gördü ki öznet Özgür ve Apple ofise diyordu ki özne sözdür şeyi biliyordu ki dünya öznedir hey gel diyor ki çözümü özne olarak ifade etmek ve göstermek gerekir yani bir şeyin kendisinin tersine nasıl döndüğünü kendisini nasıl olumsuz adını daha sonra bu olumsuzluktan tekrar kendisine nasıl döndüğünü bir başkasında kendisi nasıl kalabildiğini göstermemiz lazım bunu göstermekle Biz nesnel bir işlem yapmış oluyoruz kendi kafamızdan kategori dünyayı daha da yapmıyoruz bir konuyu hangi konuyu ele alırsak alalım o konuyu ele alıyoruz onun üzerine düşündüğümüz zaman o bir başkasına dönüşüyor ve belirlenmiş oluyor artık ilk başta doğal görünen ve yerli yerinde görülen kendisi ile ilişki içinde olan görülen şey bir başkası oluyor ortaya bir karşıtı çıkıyor sonra bu iki karşıtlığı alıp bundan bir üst aşamaya çıkıyoruz ki bunu heyelan O çok süreci içine alıp açma Böylece bütün sistem böyle ilerlemesi lazım refleksiyon karşılaşma olumsuz aşma sonra da kendine geri dönüş bir başkasından kendine dönme şimdi diyor gel ben ele aldığım bir konuyu böyle ele aldığım zaman ve bu özneleşme sürecini kendisi olma bir başkasına dönüşme bir başkasından kendine geri dönme sürecini ifade ettiğim zaman felsefi yöntemi Spekülatif yöntemi uygulamış olalım Ancak böyle yaparsak benliği duayı Tanrı evreni anlamış oluruz diye gel Doğru yöntem hegel'in teklif ettiği Yöntem Bu Peki Bu sistemin özelliklerini engel bugün Böyle yapmakla düşünceyle getiriyor bir düşünce hareket getiriyor Bu bir süreç fikrini getiriyor ve ve Dünya'yı bir varlıklar ayrı ayrı varlıklar olarak değil de hareket halinde yemeklik hareket halinde şeyler olarak düşünüyor Dolayısıyla düşüncenin içine ve gungu hareketi sokmuş oluyor iki yıl ki hiçbir şeyi olduğu halde yakalayamazsınız Biz Her gördüğünüz şey ve her düşündüğünüz şey bir başka bir şey dolayım lanmış tır firming yani medya için dolayımlama kesinlikle düşüncenin vazgeçilmez unsurudur O nedenle her şeyi dolayı mı içerisinde anlamamız lazım eğer her şey bir başka bir şey de dolayı yanmışsa Demek ki her şey bir ilişkisellik içerisindedir Öyleyse tek bir parçayı kendi içinde ele alamam mesela Marx'ın kapital'i ki yöntemini düşünün parayı doğal bir şey olarak ele alma onu daha başka bir ilişki ses sistemi içinde Düşünmem lazım O öyle para fikrine ulaşmam lazım Aynı şekilde ben herhangi bir olguyu tanrıyı ruhu Newton fiziğini bir ayrı parça olarak Düşünmem lazım eğer bir felsefe yapacaksan bunu ilişkisel bir bütünlüğün içine toplamam lazım bu ve bu ilişki Oley Alper Sizin 3.