internet öldü ve onu öldüren bizleriz ve bu benim canımı gerçekten çok sıkıyor Çünkü internet Gerçekten muhteşem bir hayalin ete kemiğe bürünmüş hali interneti inşa edenler dünya üzerindeki bilgisayarları ve dolayısıyla onları kullanan insanları anlık olarak iletişim kurabilecekleri şekilde birbirlerine bağlayabilir miyiz sorusuna cevap arıyorlardı takdir edersiniz ki bu bilim kurgunun zaten Asırlardır düşlediği bir Atılım ve bilim sayesinde Nihayet gerçek oldu ama biz onu 2016 yılında öldürdük ciddiyim ölü internet teorisi olarak bilinen ilginç bir teoriye göre bildiğimiz anlamıyla internet 2016-2017 yıllarında çoktan öldü Yani şu anda üzerinde vakit geçirdiğiniz şey aslında ölü bir sistemin artıklarından ibaret ve internetin
katili olan insanların bu muhteşem teknolojiyi öldürmekte kullandığı silahın Bir ismi de var otomasyon gelin başlangıçta bir komplo teorisi olarak başlayan bu fikrin Yıldan yıla nasıl gerçeğe dönüştüğünün Bu harika öyküsünü sizlere anlatayım ama uyarıyorum bu video internet hakkındaki bazı şüpheleriniz doğrulayarak sizi uzun bir uykudan uyandırabilir ve bu Kimisi için rahatsız edici bir deneyim olabilir Hazırsanız [Müzik] başlayalım internetin tarihine bakarsanız ve 1.0 olarak bilinen dönemlerinde yani kabaca 1989 ila 2004 yılları arasında çok az sayıda insanın site açabildiği Çünkü çok az sayıda kişinin teknik bilgiye ve donanıma sahip olduğu bir yer olduğunu görüyorsunuz Bu teknolojik giriş bariyeri interneti
ister istemez daha kaliteli ve niş yapıyordu ancak 2000 yılında dcom balonu denen internet sitelerine yatırım balonunun patlamasıyla sadece o dönemi atlatabilecek kadar gerçekçi vaatleri olan siteler Yollarına devam edebilmeye başladılar ve web 2-0 başladı bu dönemde Wordpress gibi sitelerin yükselişe geçmesiyle internette site oluşturmak çok kolay hale geldi Böylece tüketiciler ilk kez kolaylıkla üretici konumuna geçebilme başladılar Ama yine de bu dönemin başlangıcında da Google ve Yahoo gibi arama motorları daha emekleme evresinde oldukları için sadece en kaliteli sitelerin adları duyuluyordu ve bu nedenle internet büyük oranda kaliteli bir yer olarak kalmaya devam etti bu süreç gerçek dünyada var
olan birçok sistemin dijital dünyaya taşınması dönemine tanıklık etti bankalar kitapevleri oyuncakçılar otog galeriler ve aklınıza gelebilecek her türlü şirket internette kendilerine alanlar oluşturmaya başladı artık internet bağlantılarının da giderek hızlanmaya başlamasıyla insanlar internet daha aktif olarak kullanmaya başladılar ve bu aktif kullanımın önemli bir bölümünü MC ICQ ve MSN Messenger gibi sohbet odaları oluşturuyordu buralardaki insanlar dünyanın her yanındaki tanıdıkları ve tanımadıkları yla özgürce ve anlık olarak sohbet edebiliyorlardı Tam da bu sıralarda İsveçli bir yazılımcı olan Richard Ericson internetin sosyal tarafını daha da gerçekçi yapabilecek bir fikirle çık geldi bu sözü ettiğim sohbet araçlarına çok basit düzenlemeler yaparak
gerçek arkadaşlıkların sadece sohbet etme tarafını değil de bütün taraflarını dijitalleştirici olarak bilinen sonradan Lunar Storm adını alan Sitesi tarihe ilk sosyal medya sitesi olarak geçti Ondan sonra bol.com ve sixdegrees nocom gibi birkaç sosyal platform daha çıktı ve yok oldu ama 2003 yılında yayın hayatına başlayan linkedin for Chan ve Myspace her şeyi değiştirecekti Özellikle de Myspace adından da Anlaşılacağı üzere her bir kullanıcıya internet üzerinde kendi alanını açma fırsatı sağlayarak bireyleri ilk kez kalıcı olarak dijitalleştirme başardı Böylece internette bir varlık göstermesi gereken artık sadece şirketler değil bireyler di de Myspace ilham alarak 2004 yılında kurulan Facebook yani
100 kitabı ilk başta öğrencilerin sonrad dansa pratik olarak herkesin bulunduğu bir kişiler kataloğuna dönüştü ve 2009 yılında tarihin en büyük sosyal medya platformu olarak Yerini sağlamlaştırdı bu süreçte Doğan twitter Reddit ve ınstagram'la birlikte milyarlarca insan internette varlık göstermeye başladı ve internetin gerçek amacı Nihayet tamamlanmış oldu artık herkes yeryüzündeki diğer herkesle gerçek anlamıyla anlık olarak bağlı hale gelmişti işte Tam da bu noktada kantarın topuzu kaçmaya başladı çünkü sosyal platformlar ücretsiz çalışıyorlardı yani onları kullanmak için bir ücret ödemeniz gerekmiyordu haliyle para kazanmak için bir modele ihtiyaç duyuyorlardı bu model internet reklamlarından geldi ki bu çok mantıklı Çünkü
sosyal medya platformları kişilere ait O kadar spesifik bilgilere sahiplerdi ki reklamcılar eskiden olduğu gibi koca koca billboardlara reklam verip de Hedef kitleye ulaşacağını Ummak zorunda kalmıyor lardı eğer isterlerse Adana'da yaşayan 26 yaşındaki işsiz Erkekler arasında bilgisayar oyunlarını seven ve daha önceden Steam sitesine uğramış olanlar kadar spesifik demograf bilere reklam verebilmeye başladılar işte sosyal medyada hizalanma problemini yaratan Tam da buydu Eskiden sadece kullanıcı memnuniyetini maksimize ederek rakiplerini alt edebilen platformlar bir anda reklamcıları da memnun etmek zorunda kaldılar Böylece birbirleriyle çatışan çıkarların bir arada bulunduğu bir sistem doğdu bunu en net Facebook'ta gördük Evrim ağacı olar ol
biz bir zamanlar herkesin vazgeçilmezi olan Facebook'a 2010 yılında girdik bütün paylaşımlarımızı oradan yapıyorduk internet sitemiz bile yoktu ve her paylaştığımız o dönem on binlerce olan takipçimizin her birine gösteriliyordu böylece çok etkin bir şekilde bilim iletişimi yapabiliyordu ama Facebook 2012 yılında boost post diye bir olay getirdi başlangıçta bu özellik paylaşımlarınızın takipçileriniz de ötesinde görülmesini istiyorsanız kullanabilir iniz bir araçtı bir miktar para veriyordun belli bir hedef kitlesi seçiyordu Facebook'ta paylaşımlarınızı o kişiler takipçiniz olmasa bile onlara gösteriyordu ama bir Facebook sayfası olanların çok çok azı bu özelliği kullandı Çünkü gerek yoktu zaten takipçileriniz sizin yaptığınız paylaşımları paylaşması geniş
kitlelere ulaşmak için fazlasıyla yeterliydi bundan rahatsız olan Facebook 2013 yılında yapay zekaya dayalı ilk akış algoritmasını yayın soktu Böylece hangi içeriğin kime gösterileceği sizin takip ettiğiniz sayfalarla değil Merkezi bir algoritmanın verdiği kararlarla belirlenmeye başladı O noktada Evrim ağacında yaptığımız paylaşımlar artık takipçilerimizin çok daha ufak bir yüzdesine gösteriliyordu tamamına göstermek istiyorsak para ödememiz isteniyordu 2016 yılından sonra İsa algoritmanın ağırlığı müthiş arttı ve gösterimler takipçilerimizin % birinin altına düştü çok iyi hatırlıyorum tek bir paylaşımı eskisi gibi takipçilerimizin tamamı görsün istersek paylaşım başına 300 dolar gibi Absürt paralar ödememiz gerekiyordu bu günümüzde halen böyle Tabii ki Facebook bu
algoritmaları geliştiren tek platform değildi Tüm sosyal platformlar abone olunan kanallar ve sayfalar yerine kişiye özel seçtikleri içerikler gösterebilir lers kullanıcılarını platformda daha çok tutabildim Böylece daha fazla reklam gösterebildiği ini fark ettiler Dahası bu algoritmalarla yaratılan duvarlar sayesinde artık bol bol reklam da göstermek mümkündü bu platformların reklamcılar la olan ilişkilerini müthiş güçlendirdi Düşünsenize günümüzde reklamcılığın % 55' inden fazlasını dijital reklamlar oluşturuyor bunların da % 30 kadarını Google % 25 kadarını Meta satıyor E buna mukabil Bu platformlardaki içerik üreticilerinin kalitesi de hızla çakılmayan Çünkü artık önemli olan kaliteli içerikler üretmek değildi insanların tıklayacak ve vakit geçireceği şeyler
üretmek O nedenle bol bol clickbait yani tık tuzağı ve saçma sapan paylaşımlar görmeye başladık Eskiden sosyal medyada hayatlarından kesitler paylaşan sıradan vatandaşlar sosyal medyada paylaşım yapmayı yavaş yavaş bıraktılar Çünkü duvarları büyük oranda profesyonel şirketlerin paralı içerikleriyle dolup taşıyordu Eskiden küçük bir kasaba gibi hissettiren bu platformlar artık bir kar makinasına dönüşmüştü ve meşhur bir şekilde söylendiği gibi bu platformların sattığı şey sizin varlığınız ve dikkatiniz bu noktada başta YouTube sonra da diğer platformlar gelir paylaşım modelleri çıkarmaya başladılar Yani reklam gelirlerinin bir kısmını o Reklamların sergilendiği içerikleri üreten içerik üreticilerine ödemeye karar verdiler amaç daha fazla içerik üreticisini
platform lına çekmekti Ama bu Kaliteyi arttırmaktan ziyade Algoritma optimizasyonu yla Kafayı bozmuş bir içerik üreticisi kitlesi yarattı Çünkü algoritmaların daha çok gösterdiğine inanılan içerik tipleri Her neyse o türden içerikler yapmak daha çok gelir getiriyordu bu noktada Algoritma olaki kalite ve değeri maksimize ediyor olsaydı belki internetin kalitesi tekrardan yükselebilir Ama platformların amacı sizi sitelerinde daha çok tutmak ve o sırada size daha daha çok reklam göstermek olduğu için algoritmalarda etkileşimi en çok arttıran içerikler Her neyse onları önceliğim sağlayan şeylerde öyle çiçekler böcekler Kelebekler değil Kavga Savaş Entrika Dalavere ve bilimum ihtilaflı tartışmalı konu o nedenle internet kısa
sürede toksik bir cehenneme dönüşmeye başladı sıradan vatandaşlar paylaşım yapmayı iyice kıstı Zaten yapsanız ne olacaktı dev Prodüksiyon şirketleriyle çekim yapan akıllıca tasarlanmış sosyal medya reklamlarıyla Milyoner olan influencerlara yarışmanın mümkün mü Tabii ki günümüzde halen İnsanlar kendi köşelerinden paylaşım yapmaya devam ediyorlar ama bunların oranı inanılmaz azaldı şöyle düşünün günümüzde sosyal medya kullanıcılarının % 70'i neredeyse hiçbir paylaşım yapmıyor Çünkü % 33'ü yazıp çizdiklerinin kendilerine karşı kullanılacağından korkuyor % 32'si görüşleri yüzünden linçlemek inanıyor internette 991 kuralı olarak bilinen bir kural bile yer etmiş halde sosyal medya kullanıcılarının sadece % bir'i içerik üretiyor % 19'u o içerikleri değiştirip kullanıyor
% 0'ı İsa sadece tüketmekle yetiniyor Twitter Gündem açısından ne kadar aktif ve önemli bir yer gibi gözüküyor Öyle değil mi Halbuki toplumun sadece % 10'luk bir dilimi Twitter kullanıyor oradaki içeriklerin de % 197 isini kullanıcıların sadece % 25 bir dilimi üretiyor yani ufacık bir grup gündemin ne olacağına Yön vermiş oluyor e Böylesi bir ortamda kar elde etmenin çok belirgin bir yolu ortaya çıkıyor otomasyon Aslında otomasyon Özünde kötü bir şey değil Mesela biz sitemizde yazdığımız içerikleri veya yeni videolarımızı Facebook Twitter Reddit discord falan gibi mecralarda tek tek elle paylaşmak yerine otomasyondan faydalanarak hızlı bir şekilde aynı
otomasyonun bir parçası olan botlar Yani bir kez çalıştırıldıktan Sonra kendisine verilen görevleri tekrar tekrar yapmaya devam eden otomatikleştirilmiş bilgisayar yazılımları sosyal medyada belli kelimelerin geçtiği paylaşımların altına belli şeyleri yazacak şekilde de çalıştırılabilir merkezden programlan O az sayıda insanın gündemi belirleyebilir mecralara spam dediğimiz istenmeyen mesajlardan yüz binlercesini dakikalar içinde atarak gündemi değiştirebiliyor kararsız seçmenleri otomatik olarak darlayan malaları sağlayabiliyor Böylece seçimlerin sonuçlarını değiştirebiliyor ama belki de hepsinden önemlisi yapay zekayla güçlendirilen botlar gündemdeki konuları tarayarak otomatik içerikler üretip onları sosyal medyada paylaşarak belirli sitelere trafik toplayabiliyor Bizim de bu konudaki problemleri göstermek için geliştirdiğimiz bir proje var ilerleyen
dönemde sizlerle onun detaylarını paylaşacağım Eğer kaçırmak istemezseniz kanal bildirimlerini şimdi açmayı unutmayın ama işte tüm bunlardaki sorunu görebiliyor musunuz artık içeriklerin kendileri de yapay zeka ile üretilebiliyor dağıtımı da Yapay Zeka tarafından yapılabiliyor o paylaşımlara gelen yorumlar da Yapay Zeka tarafından üretilebiliyor burada Yapay Zeka diyorum ama bu botların İlla yapay zekalı olmasına gerek bile yok etkileşim yaratabilen her türlü bot buna dahil şuna bir Baksanıza Facebook veya Twitter gibi sitelerde türemiş olan bu tip sayfalar yapay zekayla üretilmiş yüzlerce görsel paylaşıyorlar bunda başta Belki bir sorun yok ama içlerine baktığınızda bunların onlarca bazen yüzlerce Hatta binlerce beğeni ve
yorum aldığını görüyorsunuz yorumların birçoğu tamamen anlamsız bir şekilde İngilizce Amin veya çok güzel gibi sözcükler içeriyor bunları beğenenlerin ve paylaşanların gerçek insanlar olmadığı çok açık beğenen yorum atan veya paylaşan kişilerin profillerine baktığınızda bunların da tamamen otomatik olarak üretilmiş uyduruk bot hesaplar olduğu görülüyor 2019 yılında Twitter'da yapılan bir çalışmaya göre Twitter'ın sadece % 3'ünü oluşturan Türkiye küresel ölçekteki trendlerin % 20'sini yarattı Tabii ki bu kullanıcıların tek başına yapabileceği bir şey değil tespit edilebildiği kadarıyla 108.000 kadar bot hesap 19.000 farklı anahtar sözcük hakkında yüz binlerce tweet atarak bunları Global trendlere sokmayı başardılar ve bu yolla 2019'daki yerel
seçimleri Manipüle etmeye çalıştılar Pepsi Mercedes Benz ve 50 Cent gibi meşhur kullanıcıların çoğu hesaplarını Sahte takipçilerle o sayılara ulaştırdılar Öyle ki Twitter'da sahte hesap oluşturma sektörünün her yıl 40 ila 360 milyon dolarlık bir sektör olduğu düşünülüyor işte tüm bunlar da ölü internet teorisi fikrini doğuruyor 2021 yılında aslen bir Komplo teorisi olarak ileri sürülen bu teori internetteki içeriklerin çoğunun botlar tarafından üretilip botlar tarafından tüketildiğini yani insanların insanlara yönelik yaptığı paylaşımların oranının artık bir azınlık olduğunu ileri sürüyor işin bu kısmı açıkçası komple sayılmaz ama teori devletlerin bu botları yöneterek insanların akıllarına hükmettiğini seçim sonuçlarını değiştirebilen ve bu
yolla kötücül aktörlerin kitlesel değişimler yaratabileceğini de ileri sürüyor işin bu kısmı da her geçen gün komple olmaktan Biraz daha çıkıyor her geçen gün yayınlanan yeni Araştırma makaleleri internetteki bot faaliyetinin Amerikan seçimleri de dahil dünya çapındaki birçok seçimi öyle veya böyle az ya da çok etkileyebileceğini gösteriyor Hatta bu bot ağlarının Erken teşhis ve imhasına yönelik Siber güvenlik çalışmaları da son 45 yılda iyice hız kazandı bu teorinin en korkunç tarafı İsa şu internette çalışan algoritmalar giderek daha fazla yapay zekalı olmaya başladıkça yani o algoritmalar neyin gösterilmesi gerektiğini halihazırda internette etkileşen içeriklerden öğrenmeye başladıkça algoritmaların gerçek Kullanıcı olarak
gördüğü davranışlar botlara ait davranışlara dönüşmeye başlayabilir Çünkü internetin çoğu artık bu botlar tarafından işgal edilmi halde tersine dönme yani inversion denen bu olay yaşanırsa gerçek insanların internetteki faaliyetleri sahte olarak kategorize edilmeye başlanabilir ve insanların internette varlık göstermesi daha da imkansız hale gelebilir Hele ki chat gpt ve Cloud gibi büyük dil modelleri daha da yaygınlaşırsa ve daha da ucuzlarsa internette bir şeyler paylaşmak ve onlara beğeni almak için gerçek insanlara ihtiyaç duymayan sistemler sayfalar ve Siteler yaratılabilir İşte bu internetin mezarına çakılan son çivi olabilir işte böyle bu işin nereye gideceğini öngörmek çok zor Çünkü Yapay Zeka Kadiri
mutlak dediğimiz o Absürt başarı seviyelerine ulaşırsa herhangi bir şey üretmek için artık anlamlı bir gerekçem kalmamaya başlayacak O noktada artık bilgi üretimi ve yayımı insani bir faaliyet olmaktan çıkabilir Tabii ki her şey henüz sona ermiş değil biz insanların halen bir sesi ve bir varlığı var Dolayısıyla bunu kullanmak internetin Botla şması karşı sesimizi yükseltmek her şeyden daha önemli Eğer gücümüz yetiyorsa botlara dayalı olmayan boş tartışmaları beslemek yerine eski internette olduğu gibi değer yaratmayı önceleyen platformlar inşa edip bunlarda daha çok vakit geçirmeyi deneyebiliriz Mesela biz Evrim ağacı internet sitesi üzerinde böyle Özellikle de bilimsever yi bir araya
getirecek değer ve bilgi odaklı bir sosyal platform inşa etmeye çalışıyoruz ücretsiz bir üyelik açıp Siz de orada paylaşımlar yaparsanız bu projeyi ayağa kaldırmamız Mümkün olabilir Hem bu tür niş projeler kullanıcılarından gelen geri bildirimleri çok daha yakından dinleyerek çok daha İsteğe özel geliştirmeler de yapabiliyorlar Biz de buna özen gösteriyoruz O nedenle görüşleriniz bizim için çok kıymetli ihtiyacınız olan bağlantıları aşağıya bırakıyorum ve her ne kadar botlar internetin büyük çoğunluğunu ele geçirmiş olsalar da bu bot faaliyetinin gerçek dünyadaki sonuçlarını inceleyen bazı çalışmalar bunların sanıldı kadar da etkili olmayabileceğini gösteriyor mesela 2021 yılında yayınlanan ve 2016 Amerikan seçimleriyle 2017
Alman seçimlerini bir arada değerlendiren bir çalışma bot faaliyetinin aday mesajlarını kontrol edenlerin Arzu ettiği gibi kararsız seçmenler olmaktan ziyade halihazırda o adayı destekleyen seçmenler olduğunu ve Yankı odaları içinde haps olmaya meyilli olduğunu gösteriyor yani ölü internet teorisi Bence sadece bir Komplo Teorisi veya internetin mutlak sonu olarak görülmemeli daha ziyade suratımıza vurulan sert bir tokat olarak ele alınmalı internette gördüğümüz şeylerin çoğu sahte çoğu bizi belli şeyler düşünmeye programlamak üzere özenle hazırlanan ve servis edilen yalanlardan ibaret internetin hala müthiş kullanımları var ve bu araç bize halen ileri götürmeye devam edecek Ona şüphe yok Ama onu nasıl ve
ne şekilde en etkili kullanabileceğimizi çözmemiz aşırı önemli Örneğin hesap açtığınız sosyal medyalarda bulunmanız oralarda paylaşım yapmanız sizin için gerçekten önemli mi yoksa büyük oranda bir vakit kaybından mı ibaret orada gördükleriniz Gerçekten mi gerçek yoksa Z zaten inandığınız şeyleri doğrulamak adına bağımlılık geliştirdiğiniz yalanlardan ibaret ölü internet teorisi bu gibi sorular üzerine kafa yormaya başlamak için iyi bir başlangıç olabilir Bir sonraki videoda görüşmek üzere hoşça kalın
