buldurur. Ay kendi etrafında dönerken dünyanın etrafında da dolaşır bir yandan. >> Haydır dünyanın uydusu yöngesinde dalanır gelmez uykusu.
[Müzik] Dünyanın doğal uydusu şarkımız. Harika hocam. Göüesinde dolanır gelmez uykusu.
>> Dönme ve dolanma hareketi aynı sürede tamamlandığından dolayı ayın hep aynı yüzünü görürüz biz buradan doyasıya. Işık kaynağı değildir. Kendi parlamaz.
Güneşten aldığı ışığı dünyaya yansıtarak parla. >> Geceyi aydınlatır, denizlere yol gösterir. Tutulmalarla bazen gölgeye gizlenir.
Masallara, şiere ilham olur hep. Gökyüzünün en güzel süsü demek. Evet arkadaşlar.
Evet Tonguç Beyim şarkımızı beğendin mi? Şarkımızı Evet süper bir şarkı hazırladık senin için. Ayla alakalı bir şarkı hazırladık.
Gördüğün gibi seninle beraber bugünkü dersimizde herkese merhaba bu arkadaşlar. Herkese merhaba. Bugün sen gökyüzündeki komşumuz ay konusunu işleyeceğiz evladım benim.
Hadi bakalım o zaman süper bir şekilde bugün neler yapacağız? Bugün ayın yapısı ve hareketlerine bakacağız. Hatta ayın evrelerini de öğreneceğiz.
Çünkü çok önemli bu. Ayın evrelerini öğreneceğiz. Krater, uydu kavramlarına bakacağız ve dönme ve dolanma hareketine bakacağız.
Songuç evladım benim. Biliyorsun şöyle bir senin için güzel bir şiir hazırladık. Bizim şarkımızın da nakaratı bu.
Aydır dünyanın doğal uydusu yörüngesini dolanır gelmez uykusu. Neden gelmez uykusu evladım benim? Ay çünkü geceliğin yüzünü gösteriyor bize değil mi?
Neden? Güneşimiz burada ya. Güneşten aldığı ışığı dünyanın gece olan tarafına yansır.
Mesela güneş buradaysa dünyanın bu sağ tarafı gece değil mi Allah aşkına? Bu sol tarafı da gündüz değil mi? İşte gece olan kısmını aydınlatan bir şeydir ay aslında.
İşte bu şekilde böyle dünyanın etrafına dolanır. Nasıl dolanır? Saatin tersi saatin tersi yöne dolanır ve bu dolandığı süreyi falan sana göstereceğim ve ayın evreleri oluşur.
Seninle beraber. Hadi bakalım bir ayın yapısını, evrelerini nasıl çalıştığını beraber önelim. Bir kere bir kere en önemli şey bu arada arkadaşlarımız hoş geldi.
Birçok arkadaşımız burada. Ömer Yağız burada. İşte Arzu Kaya burada.
Hoş geldiniz diyorum. Seda, "Dobra burada. Bravo diyorum.
Hoş geldin. Süper bir yayınla seni eee şu anda karşılıyoruz. Gökyüzündeki komşumuz Güneş'i görmüştük.
Şimdi gökyüzündeki komşumuz ayı. Göstermek istiyorum sana bir kere. Ay Tongç beyim dünyanın doğal uydusudur.
Hatta tek uydusu vardır dünyanın doğal olarak. O da aydır. Ama yapay uydular bir sürü var.
İşte Türksatlar var. Bizim gönderdiğimiz uzaya işte başka uydular var. İşte starlingler var falan filan.
Ama onlar yapay uydu yani insan ehle yapılma. Ama evrende, uzayda bizim doğal bir şekilde etrafımızda dolanan, bak çok önemli, etrafımızda dolanan uydu zaten uyuyor. Neye uyuyor?
Dünyaya uyuyor. Dünyanın etrafında dolanıyor ve buna Tonguç lazım benim tek bir uydusu vardı dünyanın. O da aydır.
Onu bileceğiz. Ve ay kendi etrafında dönerken yani şöyle bir kendi etrafında dönme var. Zaten dünya da kendi etrafında dönüyor değil mi?
>> Evet hocam. >> Ne kadar zaman dönüyor biliyor musun? Dünya >> dünya 24 saatte.
>> 24 saat. Bir günde dönüyor. Bravo diyorum sana.
Ayda kendi etrafında Tonguçim 27,3 günde dönüyor ve bu dönüşünü yaklaşık bir ay dikkat etsen 27,3 gün ve bu dönüşümü Tonguç evladım benim dünya çok daha hızlı dönüyor tabii ki ay daha yavaş dönüyor. Bu dönüşümde Tong Celan beyim dünyanın etrafındaki dolanma hareketiyle yani burası 27,3 gün ya burası da Tongu Çelan Beyim 27,3 gün ve çok enteresan ikisi de aynı zamanda olduğu için ayın hep aynı yüzünü görürüz biz. Yani dönme ve dolanma hareketi aynı sürede tamamlandığından dolayı ayın hep aynı yüzünü görürüz.
Aynı tarafını görürüz. Hatta ayın üzerinde gördüğümüz kraterlere yani şöyle deliklere. Şimdi ben sana anlatacağım bunların ne olduğunu.
Biz isimler bile vermişiz. Çünkü hep aynı şeyi görüyoruz kardeşim. Ayın karanlık tarafını yani diğer tarafını hiç görmüyoruz.
Peki ayın çok enteresan herkes aydınlatıyor değil mi evladım benim? >> Işık kaynağı diyor. Bir sürü arkadaşımız ışık kaynağı.
Kesinlikle nine Tonguç evladım benim bunu en son söyleyen arkadaşımız ne hale geldi gösteriyorum sana şimdi. Kuru kafa Necmi oldu gerçekten de. Neden Tongç abim aydınlatmaz?
Şöyle düşünün. Ben ayı ne diye biliyorum biliyor musunç? Ayna diye biliyorum.
>> Ayna. >> Ayna ışık verir mi? Hayır.
Ayna ışığı yansıtır. Aynı o şekilde güneş, dünya ve ayı düşündüğün zaman, Tonguç evladım benim burada dikkat edelim. Güneş dünyayı düşündüğü zaman güneşten aldığı ışığı dünyaya yansıtıyor.
Ay yani bu şekilde duruyorlar ya bunlar. Bak güneşten gelen ışın böyle geldi geldi ayna gibi buraya çarptı. Buraya sekti ve dünyayı aydınlattı.
Ayna ışık kaynağı değildir. Değil mi? Ayna sadece yansıtır ve ama güneş bir ışık kaynağı değil mi bizim için?
Bak bunu karıştırmayalım. Ay bir ışık kaynağı değildir. Güneş bir ışık kaynağıdır.
Bu çok önemli bir bilgi Tonguç Beyim güneşten aldığı ışığı yansıtır sadece. >> Hocam güneş mi daha büyük? Ay mı daha büyük?
>> Eee evladım benim bir kere bunların büyüklük sıramasının sonunu, dersin sonunu anlatacağım ama zaten gösteriyorum. Bak al sana. Bu yani güneş dünyadan çok çok daha büyük.
Hatta güneşin içine 1 milyondan fazla dünya sığabiliyor ya. O kadar büyük yani eşek kadar affedersin. Ondan sonra TUçğum ayın içine de ay da dünyaya göre çok daha küçük.
Yani dünya aya göre çok daha büyük. Hatta eee aydan dünyanın içine binlerce yüz binlerce sığabiliyor. Dolayısıyla Tukçuğum bunların sıralaması şu.
Bu basketbol topu ise bu eee ne diyebilirsin biliyor musun? Nohut tanesi o kadar küçük yani nohut bak eşek kadar basketbol topu elimde tutuyorum böyle ama bu ıfıcık nohut tanesi bu ise mercimek tanesi o kadar küçük ki yani mercimek tanesi nohut tanesi belki bilmezsin ama yemeklerden görmüşsündür mutlaka yediğin zaman nohutu falan birisi şu kadar şu kadardır >> nohut yiyince kokutuyorum hocam >> bir miskettir Tonguç Evlan Beyin bu basketboltu bu misket bu da Tonguç evladım benim şey gibi hani nasıl söyleyeyim eee hani eee raptiye gibi o kadar küçük yani iğne ucu kadar değil. O kadar değil.
Abartma canım da yani bayağı küçük diyebiliriz. Sıralaması bu. Peki geldik seninle beraber.
Neden neden eee ay dünyadan bakınca güneşten daha büyük gözüküyor? >> Neden? >> Çok önemli bir soru bu.
Çünkü Tonguç Erim ay dünyaya en yakın bak en yakın gök cismi yani dünyaya Jüpiter mi yakın? Mars mı yakın? Satürn mü yakın Uranüs mü yakın?
Hangisi daha Güneş mi daha yakın? Hangisi daha yakın? >> Eee Uranüs.
>> Hayır evlenmeim. Ay dünyaya en yakın gök cismi. Yani ayın dünyaya en yakın hatta ne kadar biliyor musun?
384. 400 km aramızda. Mesela insanlar gitti mi hocam?
Aya >> aya gitti. Aya ayak bastık zaten. Gerçekten de zaten eee bize en yakın gök cismi olan ayın ilk 1969'da yani çok eskiden bastık ayak.
Eee ve aya uzay hatta Türkiye'nin de şu anda ay projesi var. İnşallah Türkiye de astronotlarıyla aya gidecek. Ama >> oraya bina yapar mıyız hocam?
Ev yapar mıyız aya? Orayı da yaparız evlenim. Şey uzay üstü yaparız inşallah ileriki zaman.
Ama şunu bilmemiz gerekiyor. 384. Peki güneşle dünya arasaki mesafe ne kadar biliyor musun?
150 milyon kilometre. Nedir? Dünya, dünya ve güneş arasındaki mesafe.
Tonguç y bu aradaki mesafe çok fazla. O yüzden biz dünyadan güneşe baktığımız zaman güneşi daha küçük görürüz. çok büyük olmasına rağmen ama >> dünyadan aya baktığım zaman ayı daha büyük görürüz.
Dolunay değil mi? Dolunay eşce kadardır. >> Çok daha küçük olmasına rağmen.
Dolayısıyla mesela hemen sana bir soru bak şöyleş hemen eee hatta şöyle bir şey yapayım sana eee şunu bir göstereyim Tonguş. Bak hemen şöyle düşünelim. Bak güneş burada ay burada.
Ben dünyadan bakıyorum. Şimdi hangisi daha büyük? Şu anda baktığın zaman güneşte.
Ama ay bize daha yakın yani. Ay bak şimdi bak. >> Ay ay ay bak ne kadar büyük güneşin yanında görüyor musun?
>> Ne kadar? Çünkü daha yakın olduğu için yakın olan cisimler daha büyüktür. Uzak olan cisimler daha küçük.
Bak ay şu anda ayın bütün ekranının yarısını kaplıyor. Görüyor musun? Ama güneş bir kısmını kaplıyor.
Çok az bir kısmı kaplıyor. Dolayısıyla yakın olan cisimler daha büyüür. Peki çok enteresan bir şey var.
Ayın Tonguşan beyim üzerinde atmosfer çok ince olduğu için yok sayılıyor. Yani atmosferi yok gibi düşün ve bu yüzden Tonguç. Atmosfer ne demek biliyor musun?
Atmosferin hemen sana manasını söyleyeyim. Atmosferin sana manasını söyleyeyim. Şöyle dünyamız Tonguç Elan Beyim dünyamız bu şekilde dururken dünyamızın etrafında böyle bir atmosfer tabakası var.
Yani ben buradayım mesela. Dünyamızın üzerindeyim ve burada benim nefes aldığım, koşup koşup zıpladığım işte içerinde bulutların olduğu, ondan sonra yağmurların yağdığı işte bizim içinde yaşadığımız böyle bir resmen e bu dünya bak dünyada binalarımız burada işte eee akarsular, nehirler falan filan havuzlarımız burada falan filan ama burada bizi çevreleyen ve uzaydan koruyan bir tabaka var. Çünkü uzaydaki sıcaklık -273 derece.
Yok artık burada dolay anında bu arada atmosfere çıkan bir atmosferin dışına çıkan bir insan uzaya çıkarsa anında tuzla buz olur. Çünkü eee orada ne basınç var ne sıcak hiçbir şey yok. O yüzden bizi koruyan bir şeye ihtiyacımız var.
Bu nedir Tong C beim? Atmosfer. İşte ayda bu yok gibi.
Bu atmosfer bizi koruyor ve ne yapıyor Tongç beyim? Yağmurları yağdırıyor. Hava sıcaklığının 20 derece falan olmasını sağlıyor.
Ne güzel. Denize giriyoruz değil mi? Geziyoruz, tozuyoruz, nefes alabiliyoruz.
>> Ama ayda bu yok. Aya giden insanlar böyle özel kıyafetlerle gidiyorlar zaten. E aya ayak basanlar falan filan.
Özel kıyafet. Peki Tomcuçğum çok enteresan bir şey daha söyleyeceğim sana. Burada burada e ayda atmosfer olmadığı için ne dünyadaki gibi yağmur oluyor, ne rüzgar oluyor, ne de doğa olayları yani işte sel, fırtına bilmem bir şey olmuyor.
Dolayısıyla dıp durgun duruyor. O yüzden çok enteresan aya ilk ayak basan, ilk ayak basan adamın ayak izi hala duruyor. Neil Armstrong.
Şimdi anlatacağım sana kimin ayak bastığını ama ilk ayak basan adamın hala ayak izi duruyor. Çünkü ne rüzgar var, ne su var, ne yağmur var, hiçbir şey yok. Değil mi?
Burada bir de şöyle bir şey var. Ayın üzerinde böyle böyle delikler var Tonguç Elanim. Yani ayın yüzeyi çok düzgün değil.
Böyle böyle eee delikler var. Bu deliklere biz Tongu Çel beyim gök taşlarının düşmesi sonucunda oluşan bu çukurlara, deliklere biz krater adını veriyoruz. Krater.
O zaman krater ne demekmiş evladım benim? >> Çukur. >> Evet.
Harikasın. Hatta kraker de deniyor değil mi hocam bazen. >> Hayır o başka bir şey.
O k ve çubuk krğı, o başka bir şey. Ama krater dediğimiz şey ayın üzerindeki çukurlara, özel çukurlara adım veriyor. Bunlar göktaşları böyle dan çarpıyor.
Delik deşı oluyor. Ay bizse bu deliklere biz >> bizim dünyamız yok hocam. Çünkü atmosfer var.
>> Dünyamızı atmosfer kuruyor. Çok güzel söyledin. Bravo diyorum.
Göktaşları dünyamızdan içeriye girmeye çalıştığı zaman atmosferde yanıyorlar. Hop yandı bitti, kil oldu. Maşallah diyorlar.
Ve bizim gök kubbemiz aslında bizi koruyor çok şükür. Ve tepemize düşseydi perişan olurduk çünkü işte. Ama ayda bu olmadığı için takır tukur kraterlerle dolu ve buradaki ayak izleri de hala duruyor.
Neden biliyor musun? Mesela bak aya yolculukta ilk ayak bas. >> Adam ayağı bayağı büyük hocam.
58 numara. >> İnsanın adı Neil Armstrong adında bir Amerikalı eee astronot. Bu astronot Tonguş Eladım benim 16 Temmuz 1969'da Apollo 11 uzay aracıyla aya gitti ve ayak bastı ayağa.
İlk ayak basan insan oldu. Hatta o zamanlar dünyada Rusya ve Amerika'nın uzay yarışı vardı. Rusya e Yuri Gagarin denilen ilk astronotu gönderdi.
Eee ama şeylerse Amerikalılarsa dedi ki biz bununla altında kalmayız dediler. Biz de aya gidelim dediler. Aya gittiler ve aya ayak basan ilk insan da Amerikalı oldu.
Uzaya giden ilk insan Yüragerin Rus. Aya gidense e Amerikalı Neil Armstrong oldu. Hatta ezan sesini duydu diyorlar.
O da >> ismini Nail yapıp değiştirmiş. Hocam Nail Nail Armstrong. Tabii bunlar tabii şeyler hani şehir efsaneleri.
Gerçek de olabilir yalan da olabilir bilmiyoruz ama şunu unutmayalım. 16 Temmuz 1969'da çok eskiden gitti ve orada ayak izi var ya hala duruyor. Ayak izinin hala çünkü rüzgar yok, yağmur yok demişler.
Şimdi unutmayalım Tonguç Eladım benim işte bak burada ayak izleri sonsuza bozulmadan kalabilir dedik. Çünkü eee arkadaş fazla uzak hayaklaşmış olabilir evlenmiş adam ama işte burada hava olayları olmadığı için hava olayları hava olayları olmadığı için ayda >> hocam Alper Gezer Avcı aya mı gitti yoksa güneşe mi gitti? >> Uzay uzaya çıktı.
Uzayda eee şeyde uzay istas uluslararası uzay istasyonuna gitti. Hava olayları olmadığı için. Neden hava olayları olmadığı için?
Atmosfer olmadığı için. Atmosfer çok ince olduğu için diyebiliriz. Peki geldik bu.
Aa ödevimiz geldi ama daha var dersim. >> Ödevsiz bir öğrenci uydusuz bir gezegene benzer. Biliyorsun bu sene yeni bir sisteme geçtiğimizi tekrar tekrar hatırlatmak istiyorum.
Çünkü çok önemli. Mesela biz fen bilimliğinde ilk dersimizi yaptık. Gökyüzünde komşumuz güneş.
Sonra aya geldik. Sonra gökyüzünde komşularımız konusuyla devam edeceğiz. Kuvvet ve kuvvetin ölçülmesiyle devam edip sonra kütle ağırlıkla devam edeceğiz.
Ve buratongçelen beyim şöyle fen bilimde öğrenme atlasını çıkardık. 17 derste bütün fen, 5. sınıf fen bitiriyoruz.
Tabii türkçesi var bunun matematiği var. Eee dini var, ingilizcesi var ama biz feni 17. dersinde bitirmeyi hedefliyoruz ve bu dersten sonra çözmen gereken soru sayısı 60.
Buraya yazdım senin için. Buradan sıfırdan dinamodan tüm dersler zor bankası veya diğer kaynaklardan çözebilsin. Bu arada hemen sana şunu göstermek istiyorum Tongu Çelen Beyim.
Eee, burada ödevlerin Dinamo fen4, T5, T7 ve tüm derslerden T1 fen kısmında tabii ki bunlar ve fen zoru bankası T2, T3. Fen Zoru bankası dediğimiz şey de tüm dersler Zoru bankası bu arada oraya fen yazmışız ama burada yol haritamız da belli görüyorsun. Şu anda şampiyon kampının içerisindeyiz seninle beraber.
Yazılı kampımız geliyor Ekimde. Ardından eee şampiyon kampımıza devam edip ikinci yazılı kampımız, sömest sırı full tekrar kampımız eee 2. dönem şampiyon kampımız devam edecek ve 5.
sınıfı süper bir şekilde tamamlayacağız. Tonguç Kapa katılmadıysan hemen takımın sen hangi takımlısın evlad? >> Hızlı Baykuş hocam.
>> Bilge Baykuş Hızlı Çay Bilge Bay Burada programımız bu şekilde. Bugün gökyüzündeki komşumuz Ayla başladık. Yarın inkılap sosyal dersimiz var.
Sonra İngilizce ve sonra Türkçe dersimize devam edeceğiz. Hadi bakalım. Ödevini de verdik.
Bu arada bütün ödevlerimizi şampiyon paketten veriyoruz arkadaşlar. Şampiyon paketteki bütün kitaplarımızı zaten kullanıyoruz. Bu sene boyunca bunların hepsini kullanacağız.
Şimdi hemen geldik seninle beraber Tonguşan Beyim. E >> hocam bugün kızlar erkekler var mı? Canlı test var mı?
>> Evet hepsi var merak etme. Şimdi saatin tersi yönünde hareket genellikle çoğu gök cisiminde var. Tonguç yani ben eee böyle düşündüğüm zaman bak güneş dünya ay kardeşim bu da böyle dönüyor.
Saatin tersi yönünde bu da böyle dönüyor. Kendi ekseni etrafında bunlar böyle dönüyorlar. Saat böyle dönüyor ya hani Yelkovun akrebi.
Bunlar tersine dönüyorlar ve Tonk Çok enteresan bu da bu da bunun etrafında yani dünyanın etrafında dolanıyor. O da saatin tersine dönüyor doğru. Dolayısıyla hep bu saatin tersine doğru hareketi bileceğiz.
Ay o zaman iki hareket yapıyormuş. Bir kendi ekseninin etrafında dönme evladım benim. Bir de dünyanın etrafında dolanma.
Ve bunları aynı sürede yapmıyor muydu? Hocam >> işte bunları aynı sürede hatta bir ayda yapıyor. Bir ayda yaptığı zaman Turcan Beyim aslında ayın evreleri oluşuyor.
Şimdi senle beraber ayın evrelerine bakalım. Yani dünyadan bakınca ayı nasıl gördüğümüz şey ayın evreleri. Dünyadan bakınca bazen ayı böyle yuz yuvarlak böyle parlak parlak.
İşte buna biz dolunay kısmı diyoruz. Oo dolunay çıktı. Hemen uluyalım bakalım.
>> Aynen. Kurt adamlar ortaya çıkıyor değil mi? Öyle filmler vardı değil mi?
>> Elim kıllanmaya başladı hocam. Ne diyorsun? Allah Allah.
Bunlar tabii hikaye. Önemli olan burada şu. Dolunay ayın yüz yuvarlak böyle şabalak gibi gözüktüğü zamanıdır.
Peki bazen ay hiç gözükmez gökyüzünde. Hiç dikkat ettin mi? Hatta bazen bence sen şimdiden bakmaya çalış ve teker teker takip et.
Ayın evreleri ne oluyor? Yani hangi evredeyiz şu anda? Ne oluyoruz?
Hani hangi sağ mı gözüküyor solu mu gözüküyor? Çünkü ay çok enteresan ol >> bazen bizim bayrağımızdaki gibi oluyor hocam. Bir tam gözüküyor.
Evet, süpersin. Bir tam gözüküyor. Bir hiç gözükmüyor.
Bir de Tonguç benim sağ tarafı aydınlık, sol tarafı karanlık gözüküyor. Bazenın sol tarafı aydınlık, sağ tarafı karanlık gözüküyor. Burada mesela sağ tarafı aydınlıkken ilk dördünü oluyor.
Sol tarafı aydınlıkken son dördünü oluyor. Biz bunlara yarım ay diyoruz. Bak dolunay full dolu full dolu işi.
Yarım aylar ve yeni aylar. Ama biz bu yarım ayları da Tongçuğum sağa aydınlık olunca ve sola aydınlık olunca diye ikiye ayırmışız ve bu şöyle başlıyor. Ayın ilk evresi dünya.
Bak güneşimiz burada, dünyamız burada ve eee ayımız da burada. Tamam mı? Ayın ilk evresi bu arada.
Şimdi ay güneşten aldığı ışığı yansıtacak değil mi? Şimdi adama güneş ışığı gelse sonra çarpsa geri dönmez mi? >> Evet.
>> Nasıl dünyaya gidecek? Nasıl dünyaya gidecek? Aa dünyada karanlık gözüküyor.
>> Harika. Dünyadan gözükmüyor. Araya geldiği zaman ay dünya ile güneş arasına geldiği zaman karanlık gözüküyor.
Yani gözükmüyor. Karanlık gözüküyor demek. Gözükmüyor demek.
Ve burada gözükmüyor. Sonra Tonguç abi buraya gelince bak buraya kadar dönünce artık burada ne ol biliyor musun? Güneşten ışın geliyor ve dünyanın bak dikkat et bu tarafı gündüz bu tarafı ne?
Ne oluyor? Tongc abi gece. Çünkü güneşten ışığı bu tarafa alıyor, bu tarafı almıyor.
İşte gece kısmında böyle geliyor, buradan çarpıp burayı aydınlatabiliyor ay. İşte burada Tonguç Eren Beyim ay dolunay şeklinde gözüküyor. Ve dolunay eee nasıl sıralamada dikkat et.
Güneş, dünya ay sıralamasında. Ay tam bir şekilde ışığı yansıtabiliyor dünyaya. İşte burası dolunay.
Burası yeni ay. Burası dolunay. Burada ay karanlık burada full aydınlık.
Peki bir de Tonguç Beyim yeni aydan sonra şöyle bir dolanma hareketi yapıyor ay burada gördüğün gibi. Ay böyle bir dolanma hareketi yaparken yeni aydan sonra ilk dördün geliyor. Sonra dolunay sonra son dördün sonra yeni ay.
Tekrar bu döngü binlerce yıldır yüz binlerce yıldır bu döngü devam etmiş ve bu döngü bizim için çok önemli. Çünkü geceleğin bizi aydınlatıyor ay ve biz zaman hesabında, ayların hesabında zaten ay takvimi, eee, güneş takvimi, bunların her birisi aslında Tonguç Beyim aya bakarak çıkmış. Yani sen de kendi takvimini oluşturabilirsin.
Mesela aya bakarsan ayın nasıl gözüktüğüne dünyadan mesela burada dolunay oluyor. Burada son dördün oluyor. Sol tarafı son dün sol tarafı aydınlık ve sonrasında yeni ay karanlık.
Sonra ilk dün, ilk 4'ün sağ tarafı aydınlık ayın. Yani baktığın zaman yeryüzünden Türkiye'den sağ tarafına aydınlık görürsün yarım ay şeklinde. Bir de Tonguç Evlen Bey'in bu aralarda olan şeyler var.
Mesela son dördünde yeni ay arasında hilal şeklinde gözükür. Hilal eee zaten bayrağımızda da var değil mi Tomuk? >> Bayram Türk bayrağımızda da var.
Mesela bak burada Hilal sağ tarafı yavaş yavaş aydınlanmaya başlıyor. Sonra sağ tarafı tam aydınlanıyor. Sonra sağ tarafı daha da büyümeye başlıyor.
Sonra bütün hepsi aydınlanıyor. Sonra eee kapanmaya başlıyor sağ tarafından. Sağ tarafı tamamen kapanıyor.
Sonra sağ tarafı iyice büyüyor ve tam karanlık hale geliyor. Yani bu şekilde bir döngüde her bir ana evre arasında Tongçum bir hafta var. Yani buradan buraya bir hafta, buradan buraya bir hafta, buradan bir toplam kaç hafta oldu?
>> 4 hafta hocam. Süper zekisin. Gerçekten olağanüstü bir beğene sahipsin.
O zaman Tunc abim bunları da anladıktan sonra bir kere şunu bilmemiz gerekiyor. En önemlisi şu aslında bizim bilmemiz gereken. Ayın dör tane ana evresi vardır.
D tane de ara evresi vardır. Ara evreler çok basit. Hilal ve şişkin ay.
Ana evrelerse yeni ay ilk ddünü dolunay son. Yeni ay ilk dövdünüz dolun ay sonu döyünüz ve her bir evre arasında bir hafta vardır. O zaman mesela şu da 1 Eylül'de buradaysak burada kaç Eylülde oluruz?
>> 1 Eylül 4 ay Ekim Kasım. >> Hayır hayır 1 Eylül'de buradayız buradan bir hafta geçiyordu. 8 Eylül'de buradayız 7 gün sonra.
Burada kaç hafta sonra? >> 15 Eylül burada kaç? >> 22 Eylül >> 22 Eylül şeklinde.
Sonra tekrar 29 yani 29 Eylül artık varsa artık Ekim. Ondan sonra bu şekilde ayın hesabını yapabiliyoruz. O zaman şimdi seninle beraber Tomuş Bey bunların bir de büyüklük sulamasına bakalım.
Demin de sana söylediğim gibi güneş bir karpuzsa dünya tomun portakaldır. Ayda bir fındık tanesidir. Yani aralarında çok büyük bir büyüklük farkı vardır.
Güneşin içine dünyadan 1,5 milyon tane sığıyor. Bu arada aklında kalsın. Hadi bakalım o zaman.
Şimdi seninle beraber Tonguç Çelen Beyim süper bir şekilde eee ilk yazılı sorumuza geçelim. Ayın dünyadan görünümü her gün değişir. Aşağıda verilen modelde dünyadan gözlemlenen ayın evrelerinin adlarını yazınız demiş.
Şimdi Tonguç Be hemen bak burada tam gözükmüyor olabilir. Ay burada ondan sonra ay burada ondan sonra ay burada sonra ay burada. Seninle beraber bunları yazalım.
Bir kere hemen şöyle bakalım. Diyorum ki ay dünya ile güneş arasına gelirse hangi evre oluyordu? >> Yeni ay.
>> Harikasın. Ay asla gözükmüyordu ve yeni ay evresi oluyordu. Peki ay eee güney dünyanın tam arkasına gelirse yani dünya güneşle ayı arasına gelirse bu sefer de dolunay oluyordu.
Bu da çok önemli bir bilgi. Betonguşel benim burada burada hani yeni ay yeni ay sonra burası ilk ddün sonra dolunay son dün yeni ay ilk ddün dolunay son dün yeni ay ilk dün o zaman burası ilk ddün diyoruz ilk ddün diyoruz burası da son dün diyoruz Tonguç evladım benim bunları çok iyi bileceğiz bak güneşin nerede bulunduğuna bağlı değişiyor bu arada onu da söylemek istiyorum yani güneş soldaysa bu şekilde oluyor sağdaysa İlk dördün ve son ddün yer değiştiriyor. Bunu da unutmayalım.
Yeni ay ve dolunay da yer değiştiriyor. Mesela hemen sana bir soru. Eee, şöyle bir şey yaparsam güneş buradaysa Tonguç Elazığım benim ve dünyamız buradaysa ve burada o zaman ne oluyor Tonguş abim?
>> Eee, şey, >> ay buradaysa yeni ay burası oluyor. Burası dolunay oluyor. Bak, yeni aydan sonra saatin tersi yönüne dönüyordu hatırlıyorsan.
Yeni aydan sonra ne geliyor? E >> ilk 4dün, sonra dolunay sonrasında son ddün. Dikkat ettin mi?
Burada ise tam tersi oldu. Son ddün yukarıda, ilk ddün aşağıda oldu. Çünkü güneş solda.
Güneş sağda olunca farklı oluyor. Bu sınavlarda çıktı. Bu arada geçen seneki 6 5.
sınıf yazılılarımıza bu çıktı. O yüzden çok hassas. Yani sağda olması ve solda olmasına göre yeni ay ve dolunay ilk dördün ve son dördün yer değiştiriyor.
Aman dikkat edelim diyorum. Peki hadi bakalım. Yeni sorumuz.
Ayın evrelerinden bazıları görselleri aşağıdaki panoya asılmıştır. Buna göre panoda gösterilen evrelerle ilgili aşağıdaki falan hangisi yanlıştır demiş. Dünya ay ile güneş arasına girdiğinde 3 numaralı evre gerçekleşir.
Dünya ay ile güneş arasına girdiğinde hangi evre gerçekleşiyordu? >> E yeni ay. >> Hayır >> dolunay evresi gerçek dünya ay ile güneş arasına giriyor.
Dolunay evresi. Dolunay evresi 3. Evet doğru diyebiliriz.
Türk bayrağı üzerinde ayın 1 numaralı evresi hilal vardı. Evet doğru. >> Doğru.
Doğru. Türk bayrağında hilal vardır. 4 numaralı evre yeni ay evresinden hemen sonra gerçekleşen evredir demiş.
4 numaralı evre yeni aydan sonra değil dolunaydan sonra hemen şişkin ay gerçekleş >> bir anda hemen dolmaz o kadar doğru. >> Çünkü yavaş yavaş kararmaya başlıyor dolunaydan sonra. Bu yanlış olmuş.
2 numaralı evde son dördün evesidir. 2 numaralı evde Tongç abim son dördün de solu aydınlık. Görebiliyor musun?
Dikkat bak burası ilk dün sağ aydınlık. Burası son dün sol aydınlık. Bu da doğrudur.
Cevabımızın C seçeneği olduğunu söyle Zoru Bankamızdan zor bir soru bu arada. Tebrik ediyorum seni. Bu arada ödevlerini de hemen sana tekrar hatırlatmak istiyorum.
Zaten biliyorsun kitaplarımızdan veriyoruz ödevleri. Dinamo Fen kitabımızdan. Dinamo Fen kitabımızdan.
Burada gökyüzündeki komşularımızla alakalı ay konusunda dikkat et. Bak burada 3 tane ay testi var. Çok güzel sorular bunlar bu arada.
Ve sonra da Tonguç Beyim ayın evreleri ile alakalı da eee tane testimiz var. Bunları mutlaka yapalım. Sonraki şeyleri derslerimiz zaten diğerlerini yapacağız.
Burada da Tonguç Çelen Beyim dikkat et gökyüzündeki komşumuz eee konusunda ikinci testi yapmanı istiyorum. İkinci testi yapmanı istiyorum. Ayın evreleri soruları var ve zoru bankasından da Tongu Şevlan beyim fen kısmını açtığımız zaman gökyüzündeki komşumuz ay testi yani test F02 e ve F03.
Bunda ayın evreleri de var diyorum. Bunları da yapmanı istiyorum. Şimdi hadi bakalım o zaman.
Beklenen an hoş geldi diyorum ve artık kızlar erkeklere geçiyor muyuz? >> Ezeli rekabet. >> Evet.
Kimler var arkadaşlar? Pura Araz, Miray Türkmenoğlu arkadaşlarımız kimler? Sö >> hocam şu anda Fatih Yamak, Serap Kızılelman, Seda Dobra, Li A X YY Afra Kalp, Metin Uzunçarşı herkes hazır hocam.
Herkes bunu bekliyordu zaten. Mami Kere'ye, Isher, Tayfun Kual ve ilk sorumuz gelsin mi? İlk sorumuz.
İlk sorumuz. Ve gelsin de bakalım. İlk sorumuzda cevabını erik, tenis topu, kavun veya voleybol topu istiyorum.
>> Voleybol topu. Voleybol değil. E bunu düzeltmiş olduk.
Şimdi hadi bakalım. Ayın çapı dünyanın çapının 1örtei kadardır. Bilal yukarıdaki bilgilerden yola çıkarak bir modelleme yapmak istiyor.
Buna göre Bilal aşağıdakilerden hangisinde verilenleri seçerse doğru bir model yapmış olur? Şimdi dünya daha büyüktür. >> Evet.
Dünya dünya erikse ay portakal asla olamaz. Saçmalık. Erik çünkü portakaldan daha küçüktür.
Olmaz. Tenis topu misket >> olabilir. >> Olabilir sanki.
Eee, kavun karpuz. Ya kavun. Karpuz daha büyüktür kardeşim.
Bu da olmaz. Yanlış. Voleybol topu, futbol topu.
Bir kere bunlar çok yakın birbirine değil mi? Voleybol topuyla futbol topu. Dolayısıyla bu da yanlış.
Ama tenis topu, misket çok rahat olabilir. Büyüklük sıralamasında ilk bilen arkadaşımız >> Mehmet Kılınç. Hocam topu yazdı ama sayu kabul ediyoruz Mehmetciğim.
Mehmet kimdi soyadı? >> Kılınç. >> Kılınç gerçekten de >> B cevabını veren bir sürü arkadaş var ama onlar B yazdılar.
Hocam >> B yazmanı istiyorum. Arkadaşlar ben kelime istiyorum. Ben zaten söylüyorum.
>> Eğer öyle olsaydı mesela Arif Keran >> yeni sorum 1-0 erkekler önde. Hadi bakalım yeni sorumuz. Hoş geldi bakalım.
>> Burada cevap cevap olarak şunu istiyorum. Eee görünmesi olması pardon olmaz. Eyvah.
Ha küresel olması, kraterler olması, olmaması. Hadi bakalım. Bayağı zor çeldirici yandı.
Evet. Hadi bakalım. Görünmesi, küresel olması, olmaması ve kraterler olması.
Cevap ayın dünyaya olan uzaklığı 384. 000 ketredir. Ay dünyamıza en yakın gök cismidir.
Yandaki bu arada canlı testimiz de var arkadaşlar. Canlı testimizde Tonguşa Akademi kondu biliyorsunuz. Yandaki kuş yukarıda verilen durumun sonucunda yazılı olduğu yuvaya konacaktır.
>> Cik cik. >> Ha ne diyor? Yukarıda verilen durumun sonucunun yazılı olduğu.
Yani bunun sonucunda ne oluyor ki? Dünyaya en yakın gök cismi 384. 000.
Bunun sonucunda ne oluyor ki? Bakalım. Ayın dünyadan bakıldığında güneşten büyük gözüküyor.
Evet. Bunun sonucunda bu oluyor. Çünkü ay çok yakındı dünyaya.
Hatırlıyorsun. >> Evet hocam. >> Ayın şeklinin küresel olması.
>> Ne ya? Ayın şekli 384. 000 km olduğu için mi bu arada küresel?
Hayır. Bütün çoğu zaten evrendeki gök cismi küresel. Ayın ısı ve ışık kaynağı olmaması.
Bunun yüzünden mi? Uzak olduğu için veya en yakın gök cismi olduğu için. Hayır öyle bir şey yok.
Ayın yüzeyinde kreterler olması. Dünyaya yakın gök cismi olduğu için mi kreterler var? Alakası bile yok.
Gök cisim gök eee şeyleri göktaşları çarptığı için var. Dolayısıyla dünyadan bakıldığında büyük güneşten büyük gözükmesi bunun sonucunda oluyor diyebiliriz. Kimdi arkadaşlarım?
>> TC stüdyo >> e ne yapacağız şimdi? Erkek mi kadın mı? >> Yani bilemedim.
>> O zaman TC Stüdyoyu buraya yazıyorum. TC Stüdyo erkek mi kız mı olduğunu lütfen yazsın ve bakalım evladım benim birazdan e buraya buraya yazacağız alacağız arkadaşımızı. Hadi bakalım o zaman.
Süper bir şekilde stüdyonun cevabını bekliyoruz bu arada. Evet, hemen yeni sorumuza geliyoruz ve hazır mısın? Hazır mısın?
Ve geldik yeni sorumuz. Şimdi ben yeni sorumuzda şunu istiyorum Tonguşalım benim. Eee, A B CD istiyorum.
Başka çaremiz yok. Hiçbir şansımız yok. A, B, CD yazacağız.
Ve cevap olarak da Tongu Şöen beyim bu. Süper zekisin. Yandaki şekilde.
>> TC Stüo erkekmiş hocam. >> Evet, TC Stüdyo. Vay vay vay vay.
O zaman bu soru 200 puanlık olsun. Hadi bakalım kimler yapabilecek? Çok merak ediyorum.
Yandık şekilde ama aynı şeyi yazanları, sallayanları hemen yakala kara listemize alalım. Yandık şekilde ayın ilk 4dün evmiştir. İlk dördün evresi sağ tarafıydı.
Son dövesi sol tarafıydı aydınlık. E dolunay evresinden önce yeni ay evresinden sonra gözükür. Tamam.
Eyvallah. Zaten şöyle başlıyordu. Yeni ay ilk dün, dolunay son dün şeklinde.
Geliyor. Her birisinin arasında da bir hafta vardı. Bir hafta.
Bir hafta. Eee, bir hafta. Peki buna göre tekrar başa sarıyor bu arada.
Tekrar yeni aya geliyor sonrasında. Bu evreden önce ve sonra gerçekleşen evreler hangi seçenekler oluyor göstiştim? Bir kere ilk dördünden önce yeni ay olurdu.
Yani kapkaranlık sonra da dolunay olurdu yani apaydınlık. Öncesinde o zaman kapkaranlık sonrasında da apaydınlık olan cevabımız A seçeneği arkadaşlarımız. >> Hocam attı mı diye baktım ama atmamış.
Bulamadık başka cevap attığını görmedik. Hep a diye ısrar etmiş. Neşe Atilla hocam.
>> Neşe Attila mı? >> Evet. >> Kız arkadaşlarımızdan biri olsayı >> Neşe arkadaşımız >> beraberlik 22.
>> Evet beraber 2 puanlık bir soruydu o. Neşe Atilla arkadaşımızı Attilla. >> Evet hocam.
Aynen Atilla evet doğru. >> Attila mı? >> Yok Atilla öyle yazmış.
>> Attila süpersin. İki tane yazıyorum. Dolayısıyla ikiye ik eşitlik var.
Hayırlı uğurlu olsun. O zaman şimdi bir ödüllü şey canlı testimizi yapalım. Tungguan beyim seninle beraber.
Dur bakalım. Evet. Süpersin.
Oradan daha e garanti olur. Evet canlı testimize gitmeden önce kızlar erkeklerdeki eşitliği göstermek istiyorum. Canlı test ekranlarımızı açıyoruz.
Test ekranlarımız Evet. Hemen gelsin canlı teste geçelim Tomuç abi. Evet Tomuçak.
com'a geldik. Girişimizi zaten yapıyoruz. Nasıl girildiğini hemen sana göstermek istiyorum.
Eee buradan girişimizi yapıyoruz. Girişimiz zaten yeni kayıt olmak için ücretsiz bir şekilde olabiliyorsunuz zaten. Sonra girdikten sonra sınıfının 5.
sınıf olmasına çok dikkat etum bu dershane kısmımız. dershanede. Çünkü ödevlerimiz, canlı yayın programlarımız zaten sürekli geliyor.
Tonguç Plus kısmına tıklıyorum. Tonguç benim burada aşağı iniyorum. Tabii sınıfımızın 5.
sınıf olmasına aman dikkat et burada gördüğün gibi eee ve aşağı indiğimiz zaman hangi dersi yaptık biz seninle? >> Eee fen. >> Fen birimlerine çalışmaya başlaya tıklıyorum.
Gökyüzündüzeki komşularımız biz. İlk ünitemiz. İlk ünitemize tıklıyorum.
Tongçum burada çalışmaya başlaya tıkadım ve aşağı indiğim zaman eee zaten canlı testimizi gökyüzünüz komşumuz ay canlı testimizi görüyorsun ve buna tıkladığımız zaman Tomuçğum testle başlaya tıklıyorsun ve buradaki soruları yapmaya çalışıyorsun. Hadi bakalım kimler yapabilecek çok merak ediyorum. O sırada biz Tonguç Akademi'nin Kaliforniya stüdyolarına bağlanalım ve buradan soruları çözelim.
Evet, geldik canlı testimize. Geceleri ay kendiliğinden parlıyormuş gibi görünür ama gerçekte ay güneşten aldığı ışığı dünyaya yansıtır. Bu bilgiler aşağıdaki hangisiyle işlendirilebilir?
Ayın şekli küreseldir. Allah Allah. Ne alaka?
Yani ayın şeklinin küresel olmasıyla bir alakası yok ki. Geceleri ay parlıyormuş gibi gözükmesinin. Ay dünyanın doğal uydusudur.
Yani bu da değil. E güneşten aldığı ışığı doğaya dünyaya yansıtır diyor. Ayın çok ince bir atmosfer.
Ya bu da değil. Ne alakası var yansıtmasıyla? Ay ısı ve ışık kaynağı değildir.
İşte bu. Yani bu bilgiler bununla ilişkilendir. Çünkü güneş ısı ve ışık kaynağıdır.
Ay güneşten aldığını dünyaya yansıtır diyorum Tonguç Çelen Beyim ve harika bir şekilde hadi bakalım o zaman herkes Tonguç bir konudan testi çözmeye devam etsin. Tonguçim bilgi demiş. Ayın dünya etrafındaki dolanma süresi ile kendi ekseni etrafındaki dönme süresi eşittir.
Yukarıdaki bilgiyi veren öğretmen öğrencilerinden yorum yapmalarını istemiştir. Buna göre aşağıdaki öğrenci yorumlarından hangisi verilen bilgiye göre bilgiyle açıklanabilir? demiş.
Dünyadan eee bakan bir kişi ayı farklı şekillerde görür. Bu doğru. Ama bununla açıklanamaz.
Bununla açıklanamaz. Burada bak bununla iki dolanma ve dönmenin aynı olmasıyla açıklanan şey şuydu. Dünyadan bakan kişi ayın hep aynı yüzünü görürdü.
Aslında cevabımız B seçeneği. Çünkü aynı dolanma süresiyle dönme süresinin aynı olmasının yani 27,3 gün olmasının eee sebep yüzünden aslında ayın hep aynı yüzünü görür. Bu ise ayın evreleriyle alakalı.
Eee ve ay dünyayla birlikte ayın dolanma hareketiyile alakalı. eee ve ay dünyayla birlikte güneş çevresine döner. Bunu biliyoruz zaten.
Eee dünyadan bakıldığında ay güneş ile aynı büyükte görülür. E hatta daha da büyük gözükebilir. Bu da değil ama tam istediğimiz şey B seçeneği diyebiliriz.
Ayın hep aynı yüzünü görüyoruz. Peki son sorumuza gelmeden önce >> hocam son soru resimli sorular zor oluyor hocam. Ben resimli soruları görünce genelde tedirginleşiyorum.
>> Evet. Ayın dünyaya bakan yüzünün tamamen aydınlık olduğu evreye doluna evresi denir. Buna göre ay şekildeki konumlardan hangisindeyken doluna evresi?
Tabii ki 4te dolunay evresindedir. Evet. Eee Fil Necati burası dolunay evresidir.
Burası yeni ay evresidir hatırlıyorsan. Dolayısıyla dolunay evresi 4'tür. Tonguç abim burası iki yeni aydır.
İlk 4'ün e dolunay son dü yeni ay. İlk dün dolunay son 4 güneş soldayken güneş sağdayken çok farklı oluyor. Unutmayalım diyoruz.
Cevabımız D seçeneği. Hadi bakalım o zaman. Şimdi seninle beraber Tonguç benim.
Evet harikasın. Bravo diyorum sana. E hemen Tonguçak.
com'a geldik. Tonguç. com'a geldiğimiz zaman arkadaşlarımızın hemen isimlerini bir ok.
>> Hocam Toprak Uzun Çarşılığı Ankara'dan hocam. Çınar Yeşil, İklimya Kartal, Poyraz Araz, Şeyman Şanverdi, Ahmet Üzeyirgöl, Yusuf Samatli Sakarya'dan Çınar, Ahmet Furkan, Ömer Yılmaz, Mustafa Eymen Demir, Elif Nisa Menderes, Ömer Yağız, Gülsüm Yamak ve Ömer Yağız uzay harikasınız. Gerçekten süpersiniz.
Burada bu cevapları doğru veren arkadaşlarımız yanlış da verse. Bu arada bir arkadaş mesela Mustafa Eymen bir hata yapmış. Hiç sorun değil Mustafacığım.
Elif Nisan hatalarımı düzeltelim. Elif Nizancığım, Ömer Yağızcığım, Gülsümcüğüm onları da yaparsınız ama tebrik ediyorum hepiniz gerçekten de süper bir şekilde. Özellikle Ankara ilk başı çekmiş gördüğün gibi.
Hadi bakalım o zaman. Eee Tonguç Akademi'de eee artık ana stüdyomuza dönelim. Ana stüdyomuza döndükten sonra ödüllü sayfamızda bu kanalımıza abone olmayı ihmal etmeyin.
Bu sene biliyorsunuz abonelere her ay düzenli hediye vermeyi düşünüyoruz. Bunlar arasında yapılacak çekilişte. Dolayısıyla kanalımıza abone olmayı ihmal etmeyin 5.
sınıf kanalına ve aynı zamanda videomuzu like etmeyi ihmal etmeyin. Hadi bakalım bir sonraki dersimizde görüşmek üzere.
