Maymun Çiçeği Geri Döndü! Şimdi Ne Olacak?

Peki Çok istediniz hızlıca bir üstünden geçelim maymun çiçeği veya insanlar alınmasın diye daha kibarlaştırır adıyla Enox bu videoyu çektiğim sıralarda erişebildiği istatistiklere göre dünya genelinde 100.000 küsur kişiye bulaştı ve bunların en az 208'e öldü tarihi 2022'ye kadar götürdüğümüzde ölü sayısı 15'lere doğru artıyor İşte bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü bir kez daha küresel bir acil durum ilan etti ve ülkeleri dikkatli olmak konusunda uyardı bir kez daha diyorum Çünkü hastalık daha yeni 2022 yılında küresel bir salgına zaten dönüşmüştü Ve o dönemde kriz ilan edilmişti o zaman çektiğim videoda size Bu hastalık hakkında anlatılabilecek her şeyi zaten anlatmıştım

ve Endişe edecek bir şey olmadığını durumu yakından takip ettiğimizi Muhtemelen salgının çok da uzağa gidemeden durdurulacak mı söylemiştim gerçekten de o videodan birkaç ay sonra Algın durdu acil durum ilanı kaldırıldı ve şimdi yine buradayız bu defa işler biraz farklı biraz aynı YouTube eski videoları doğru zamanda öne çıkarma konusunda pek de başarılı olamadığı için sizinle mecbur hızlandırılmış bir kurs daha yapacağız ve ayrıca bu salgını özel yapan bazı unsurları konuşacağız Hazırsanız başlayalım maymun çiçek virüsü veya maymun çiçeği virüsü adından da Anlaşılacağı üzere meşhur çiçek virüsü ile çok yakın akraba bir virüs çiçek virüsü ise biliyorsunuz aşılar sayesinde

yeryüzünden tamamen % 10000 silmeyi başardığımız ilk hastalık Dolayısıyla bu virüsleri çok çok iyi tanıyoruz pox viridae ailesinden olan bu virüsler en çok bulaştıkları hayvanlardan ziyade genellikle insanlar tarafından ilk kez izole edildikleri türlerin adıyla isimlendiriliyor mesela ineklerdeki pox virüsün inek çiçeği diyoruz ama bunun nedeni bu virüsün sadece veya en çok ineklere bulaşması değil Hastalığın ilk olarak ineklerde keşfedilmiş olması yoksa Aslında inek çiçeği kemirgenlerde daha sık görülüyor ve hatta kediler gibi ara rezervuarlar yoluyla insanlara da bulaşabiliyor maymun çiçeği de ilk olarak 1958 yılında maymunlarda keşfedildi bakın Mesela bu bir insanın derisi değil bir makak maymununun derisi ve

deri oluşan maymun çiçeği lezyonları maymunlarda teşhis edip izole ettiğimiz için ona maymun çiçeği diyor olsak da virüs aslen keseli sıçanlar ve Afrika sincaplara daha sık görülüyor yani isme Çok da fazla takılmayın Merak etmeyin covid aşısı olan kimsenin kuyruğu çıkmadığı gibi maymun çiçeğine yakalandınız diye de maymun olmayacaksınız Çünkü zaten maymunsunuz neyse Ama o başka bir videonun konusu Ama genel olarak benzer semptomlara sahip olan ve benzer virüslerle bulaşan bu hastalıklara çiçek benzeri hastalıklar diyoruz Bu arada çiçek virüslerini su çiçeğiyle de karıştırmayın Çünkü su çiçeği Aslında yalancı bir çiçek hastalığı Su çiçeğine sebep olan virüs poxviridae ailesinden bir

virüs değil ağzınızdaki ve cinsel organlarınız daki uçuklara da neden olan her pes virüsten kaynaklanıyor sadece semptomları benzer olduğu için ve genellikle küçük yaştaki çocuklara bulaştığında korkutucu olabilen yarattığı için çocukları korkutmamak adına Aa bak vücudunda çiçek açmış denerek bu ismi aldığı düşünülüyor su çiçeğinin İngilizcedeki adı da Chicken pox yani tavuk çiçeği Halbuki hastalığın tavuklarla hiçbir alakası yok Muhtemelen orada da tavukların korkak hayvanlar olmasından ötürü Hani Korkacak bir şey olmadığını vurgulamak için böyle bir isim takıldı ve öyle kaldı Bunlar antik hastalıklar oldukları için etimolojileri de her zaman pek net olmuyor Her neyse maymun çiçeği geri dönelim maymun

çiçeği veya işte Enox ilk olarak Afrika'daki çocuklara Muhtemelen oynadıkları küçük memelilerin derisinden bulaştı günümüzde bu bölgelerde yaban hayatla etkileşim İşte bu ufak memelileri avlama derilerini yüzme pişirme gibi faaliyetler çok sık devam ettiği için temas yoluyla virüs insanlara tekrar tekrar atlayabilir ve ne yazık ki hastalık sadece hayvandan insana değil insandan insana da bulaşabiliyor o nedenle de Küresel çapta salgınlara sebep olabiliyor Ok'un ana bulaşma metodu direkt olarak deri teması yani Hastalık virüsü Taşıyan birinin henüz hasta olmayan birine dokunması sonucu virüsün vücuttaki gözle görünür olan veya olmayan çatlaklardan girmesiyle bulaşıyor Tabii virüs bu çatlaklara birçok farklı şekilde ulaşabiliyor

işte hasta biriyle el sıkışırsan o kişi üzerinize öksürürse onunla cinsel ilişkiye girerseniz hastanın vücudundaki çiçek denen o kabarcıklar döküldüyse de ona temas ederseniz hastalık size de bulaşabiliyor empu biraz sinsi yapan bir özellik covid aksine semptomların öyle 23 günde değil 5 ila 21 gün boyunca kendini göstermemesi Gerçi bu çok büyük bir problem de değil Çünkü yine covid de olanın aksine asemptomatik vakalar Yani henüz semptomların görülmeye başlamadığı kişiler hastalığı pek fazla bulaştırıyor gibi gözüküyor Gerçi astom yayılıma yönelik verilerin azımsanmayacak her zaman dışarıdan gözle gözüken yerlerde de olmuyor mesela kıyafetlerin altında veya cinsel bölgeler gibi yerlerde öbekleme bu

vakalar semptomatik olsalar bile Siz bu kabarcıkları fiziksel olarak görene kadar hastalığı kapmış olabiliyorsunuz O nedenle salgın dönemlerinde Özellikle de riskli bölgelerde tokalaşmaya halka açık bölgelerdeki yüzeylere dokunmaya ve kiminle cinsel ilişkiye girildiğine biraz daha dikkat etmekte fayda var ama bu hastalığın görüldüğü yerlerde bulunmuyorsa temas etme riskiniz Yoksa Yaşadığınız yerde dikkate değer miktarda vaka yoksa korkacağınız pek de bir şey yok aklınızı kullanın Hem bu ekstrem durumlar bir yana oksa yakalanmış birini gözden kaçırmak gerçekten epey zor Çünkü hastalık deride önce kırmızı kızarıklıklar yaratıyor sonra bu kızarıklıklar sırasıyla makül papül vesik pül denen evrelerden geçerek belirgin yaralara dönüşüyor bunlarla

birlikte Ateş baş Kas ve sırt ağrısı lenf nodlarında şişme titremeler ve yorgunlukta görülebiliyor ve vakaların çoğunda hastalığa müdahale edilmese bile savunma sistem virüsü yok etmeyi başarıyor ve bu çiçekler birkaç hafta içinde dökülmeye başlıyor Gerçi derinizde dökülen Bu parçalar halen bulaşıcı oluyor ve hastalığın bulaşmasını da müthiş hızlandırıyor o döküntülere Temas etmemek İşte bu yüzden çok önemli Her neyse sonunda Eğer işler sizin için ters gitmediyse de hayatta kalabildi iseniz ki bu oldukça beklendik bir durum Çünkü hastalığın vaka öldürücülük oranı gerçekten çok düşük İşte o zaman İlk semptomlardan birkaç hafta sonra hastalığı tamamen atlatıyor unuz Sadece bazı durumlarda

ensefalit sepsis Zatüre gibi ölümcül olabilen boyutlara dönüşebiliyor veya o püstüller şans eseri Gözlerinize bulaşırsa körlük de oluşabiliyor keza gebe kadınların hastalığa yakalanması sıklıkla ölü doğuma düşüklere ve diğer komplikasyonlara neden olabiliyor Dolayısıyla çocuklar yaşlılar gebeler savunma sistemi Zayıf kişiler gibi riskli grupların ekstra dikkat etmesi gerekiyor Ama şunu da söyle im şimdiye kadar Afrika harici yerlerde yani sağlık hizmetlerine erişimin daha güçlü olduğu coğrafyalarda bu kadar ekstrem durumlara Pek rastlamadık tabii zamanla İşler değişir mi göreceğiz ama pek sanmıyorum ve ne yazık ki bu hastalığın bir tedavisi de yok ki bu da viral hastalıklar için epey yaygın bir durum

Daha ziyade semptomlarını tedavi ederek hastalığı daha rahat atlatmanın sağlanıyor burada ilginç bir detay çoğu durumda 10 gün olan o kuluçka süresinde yani virüsün semptomlarının Yaklaşık 10 gün kadar çıkmamasına böyle hastalıkların çok ilginç bir avantajı olabiliyor virüsün size bulaştığını düşündüğünüz o ilk 10 günde hele hele ilk 4 günde Ankara aşısı olarak da bilinen bir aşıya olursanız hasta olmuyorsunuz veya olsanız da şiddeti çok daha düşük oluyor bu tuhaf Çünkü biliyorsunuz Normalde aşılar hastalık bulaşmadan önce olunur sonra değil ama işte bu aşılar kuluçka süresi uzun olan virüsün kendisinden çok daha hızı hızlı etki ettiği için virüs sizi hasta

etmeye başlayana kadar siz aşıyla bağışıklık kazanabiliyorsunuz bunun meşhur bir diğer örneği de kuduz kuduz bir hayvan tarafından ısırıldığını çok bariz olduğu için ve kuduza neden olan lissa virüsünde kuluçka süresi ortalama 30-40 gün kadar olduğu için ısırıldıktan önce değil de sonra aşı olarak vücudu bu hastalığa hazırlamanız mümkün olabiliyor ama bunu da ilerleyen videolardan birinde işleyeceğiz Eğer bunları kaçırmak istemezsek kanal bildirimlerini şimdi açmayı unutmayın Bu arada aşının adının Ankara aşısı olduğunu söyledim ama onun nedenlerini Bu videoda tekrar anlatmayacağım Eğer bu aşıya neden başkentimizin adının verildiğini merak ediyorsanız ve Yıllar İçinde ne kadar büyük değerleri kaybettiğimizi hatırlamak İsterseniz

2 sene önceki o videomuzu Mutlaka izleyin temel bilgiler Tabii ki aynı olacak ama Ankara aşısının tarihi gibi ekstra bilgilere de oradan erişebileceksiniz ben burada daha ziyade bu yeni salgını ciddiyetinden bahsederek konuyu toparlamak istiyorum önceki videoda da anlattığım gibi mx' bugüne kadar iki ana varyantın tespit ettik biri Batı Afrika'daki çok daha Uysal çok daha hafif bir versiyon Cloud 2 olarak anılan bu virüsün vaka ölüm oranı % Bir'in bile altında ama bir de Demokratik Kongo cumhuriyetinde gördüğümüz daha agresif vaka ölüm oranı % 510 dolaylarına daha yakın olan bir Varyant var Ona Cloud 1 diyoruz ve işte 2022'de

ki salgın önceki videoda da öngördüğümüz olmasa da daha hızlı bulaşacak şekilde evrimleşmiştir ve atası olan ve şimdilerde clad 2A olarak anılan virüs popülasyonunda net olarak ayrılacak kadar evrimleştiği için Cloud 2B adı verilen bu yeni Varyant kısa sürede dünya geneline yayılıp 113 ülkede 184 ölüme neden olmuştu ama aktif mücadele izolasyon vaka takibi ve yerinde aşılama sayesinde o virüsü durdurmayı başarmıştık bunda Tabii virüsün vaka bulaşıcılık oranının çok düşük olmasının da payı yüksek şöyle düşünün covid-19 yakalanan bir kişi varyanttan varyanta değişmekle birlikte ortalama 2 ila 7 kişiye virüsü bulaştırabilir kızamığa yakalanan biri 12 ila 18 kişiye bulaştırabilir empo

içinse bu sayı 0.5 ila 1 25 arasında yani aşırı düşük bu sayısı 1 civarında ve altında olan virüsler salgın olmaya meyilli virüsler değiller maymun çiçeği de işte bu tür bir virüs Şimdi ise yani 2024 yılında olansa Maalesef çok daha Ölümcül olan o clad 1'de meydana gelen bir Dice Mutasyon ve bu mutasyonlar clad 1B olarak adlandırılan yeni virüsün Hem daha ağır bir hastalığa neden olmasını sağlıyor hem de insandan insana bulaşma oranın arttırıyor Çifte Bela yani Gerçi şu ana kadar ölçülen vaka ölüm oranları halen % 4.3 ila % 5.7 arasında seyrediyor ve vakaların % 67'si ölümlerin %

78'i maalesef 15 yaş altı çocuklarda görülüyor Ama bu oranlar bile 2022'de salgından kat kat yüksek ve virüs daha uzaklara bulaşıp evrimleşti çe bu oranlar da değişebilir Gerçi o ik sene önceki videoda da anlattığım gibi Enox sars cov 2 virüsü gibi bir RNA virüsü değil bünyesinde Bir DNA taşıyor Bu da onu RNA virüslerine göre daha stabil yapıyor ama bu demek değil ki DNA virüsleri hiç evrimleş demezler Tabii ki evrimleşecek ve öngörülebilir şekilde yaşanmasını umuyoruz hepsi bu Ama bunun bir garantisi yok Sonuçta ökaryotik yaşamın tamamı DNA Temelli hücrelere sahip ve Muaz zam biçimlerde evrimleşme devam ediyorlar bu

virüsleri RNA virüslerine kıyaslama nedenimiz onların Absürt bir hızla evrimleşecek olmamız sağlık sistemlerimizi güçlü tutmamız ve bu alanda çalışmalar yapan bilim insanlarına öncelik vermeye ve kaynak ayırmaya devam etmemiz çok önemli Peki bu salgın büyür mü dersiniz Ben şu etapta covid-19 tarzı bir salgına dönüşmesini beklemiyorum çünkü virüs çok yavaş evrimleşiyor hastalar çok kolay teşhis ediliyor bulaşma yolları çok daha kısıtlı ve çok daha yakın teması gerektiriyor kuluçka süresince bulaşma oranları çok düşük ve hepsinden önemlisi halihazırda çalışan bir aşımız da var Bu arada o aşı Aslında mpx aşısı değil smallpox yani meşhur insan çiçeği virüsü aşısı ama neyse ki

empo vakalarında da gayet iyi çalıştığını gösteren veri var Gerçi burada da Maalesef çok büyük bir problem var Birçok ülkenin çiçek aşısı stoğu pratik olarak sıfır Çünkü ülkelerin Asli görevi vatandaşlarını tehlikelerden korumak olsa da birçoğu şirketler gibi kısa dönem kar ve rant peşinde koştukları için artık bulunmayan bir hastalığın aşısını taşımak istemiyorlar halbuki bu aşıyı barındırmanın tek nedeni empo veya çiçek virüsü değil ki işin biyoterör tarafı var biyolojik Savaş tarafı var Bunlar yaşanacak olsa elinde aşı olmayan ülkeler pıtır pıtır dökülecekler ve neredeyse hiçbir ülke bunu umursamıyor gibi gözüküyor 1980 yılında dünya genelinde 200 milyon doz çiçek aşısı

varken çiçek virüsünün haritadan silinmesi sonucunda bu aşılarda işlevini yitirerek neredeyse tamamen yok edildi ama 11 Eylül saldırıları sonrasında biyoterör ihtimali de tekrardan gündeme gelince Amerika Fransa İtalya ve Japonya gibi bazı ülkeler stoklarını biraz olsun arttırmaya karar ver verdiler yine de onların bile elinde olan dost sayısı inanılmaz düşük zannediyorum Türkiye'de aşı yoktur bile işte istisnasız olarak her şeye olan bu hazırsın beni deli ediyor ama anlatmaktan başka elden ne gelir ki işte böyle şu anda inanılmaz düşük bir olasılık ama olaki salgın büyürse veya hastalığa yakalanırsanız korkmanıza gerek yok dediğim gibi ilaçlara temiz hastanelere ve genel olarak sağlık

hizmetlerine erişimin yüksek olduğu ülk de ağır vaka ve ölüm oranları daha da düşük Ayrıca Dünya Sağlık Örgütü de cenevre'de 3 milyon doz aşıyı hazır tutuyor ki şimdi eminim üretim biraz daha artacaktır dolayısıyla bir yerlerde salgın coşarsa hızlıca müdahale etme imkanı da var devlet bazında yapılması gerekenler belli salgını yakından takip edip vakaları hemen teşhis edip izole etmek ve halkı şeffaf bir şekilde bilgilendirmek bireyler olarak yapmamız gerekense Dediğim gibi şu sıralar sadece birazcık daha uy olmak öyle hayatınızı değiştirmenize falan gerek yok hastalığın tespit edildiği yerlerden uzak durun temel hijyen kurallarını takip edin şu sıralar etrafınızdaki kişilerin eline

yüzüne biraz daha dikkat edin yeter covid için anlattığımız ve işe yaradığı kesin olarak bilinen birçok şey burada da aynen geçerli ve hepsinden önemlisi bilimsel gelişmeleri Bilim insanlarından ve bilimsel konsensusu yani görüş birliğini anlatan kaynaklardan takip etmeye devam edin unutmayın herkes her zaman hele hele sosyal medyanın herkesin eline koca koca megafonlar tutuşturduğu Şu günlerde her şeyi söyleyebilir her zaman kaynak isteyin o kaynakları gidip kendiniz okuyun bilimi bilimsel metodu takip ederek öğrenin ve bilimsel şüpheciliği asla bir kenara bırakmayın Eminim bu krizi de bilgiyle akılla bilimle atlatacağız işler değişirse sizi bilgilendirmeye devam edeceğim Aksi takdirde bir sonraki salgında

görüşmek üzere hoş hoşça kalın