Hoe kon de wereld zo'n chaos worden? | Prof. Andreas Kinneging in ADWK#6

Dit programma is mede mogelijk gemaakt door Bundel, Moringas Finest, Itar Innovative Technology, Provacy, Realroot Supplements en Holland Gold. christendom en de antieke filosofie samen als één geheel en ik heb ze goed bestudeerd, kun je van me aannemen. Die geven tezamen voor mij een beter, dat wil zeggen een realistischer beeld van hoe de mensen en de wereld in elkaar zitten dan die moderne wetenschap [muziek] bij elkaar. Als je dat tot je door laat dringen, dan besef je opeens dat de tijd waarin wij nu leven, dat dat een tijd is die voor het eerst in meer dan

2 millennia niets meer te maken heeft met wat je zou kunnen noemen de grote westerse traditie. En die is nu weg. [muziek] Water en wind botsen terwijl de vuurtoren geduldig waakt. Een nieuw evenwicht keert weder als de storm haar Opdracht staakt. Overweldigend veranderlijk. Een nieuwe horizon is daar. Terwijl we onwetend als we zijn toch weer zoeken naar wat is waar. Welkom bij alweer een nieuwe editie van Aan de Waterkant. [muziek] een programma waarbij ik de ongelooflijk complexe wereld een klein beetje beter probeer te begrijpen. En dat doe ik vandaag met niemand minder dan eh hoogleraar

rechtsfilosofie Andreas Kinneging, docent onder andere aan de Universiteit van Leiden. En wij hebben eh al wat voorgesprekken gehad die eh eigenlijk hoogst amuzant waren, moet ik zeggen. Oké. [gelach] En waarvan ik steeds dacht van ja, misschien had de camera wel al eh moeten lopen, maar eh we gaan eh kijken wat er vandaag uitkomt. Een hoop dingen te bespreken, maar ja, mijn grote zoektocht is eigenlijk een antwoord vinden op waarom de wereld op dit moment zo eh verwarrend is geworden. Het is eh Moeilijk soms te bevatten in wat van tijdsgewricht we leven. En jij hebt daar

een redelijk goede analyse voor die je al eh een beetje met mij gedeeld hebt en ik hoop dat je die vandaag met de kijkers wil delen. Maar toch even mensen die misschien nog nooit van je gehoord hebben. Wie is Andreas Kinniging? Ja, dat kan haast niet. Dat kan haast niet hè. Dat ze nog nooit van me gehoord hebben. Nee, ik ben hoogleraar in Leiden aan de Rechter faculteit en daar ben ik al heel lang. Over 3 jaar ben ik 67. Dan moet ik eh stoppen. Dan ga je met emeritaat. Dan ga ik met emeritaat. Tenzij

ik een proces begin tegen mijn werkgever wegens eh leeftijdsdiscriminatie. Dat zou best kunnen dat ik dat doe. Dat kan tegenwoordig allemaal, hè? Nou, in ieder geval dat proces kan ik beginnen. Ja. En of ik het win, dat zullen we zien. Maar ehm eh Want je wil niet stoppen, begrijp ik. Ik wil sowieso niet stoppen, maar je bent meer dan hoogleraar rechtsfilosofie. Vertel eens wat meer over jezelf dat we weten wat voor vlees hebben we hier nou in de kuip. Want je bent een eh zull we maar zeggen een mannetje. [gelach] Dat merkte ik al in

de voorbereiding. Ik vroeg aan jou hè, want we gaan zoteen naar een aantal eh fragmenten kijken. En eh hè mijn wens is om dat eh zo zo audiovisueel aantrekkelijk mogelijk eh te presenteren aan de kijkers. Ja, liefstilmagmenten. We hebben het over allerlei fragmenten gehad en jij wees eigenlijk é voor één categorisch af omdat je zei ze missen teveel context en uiteindelijk gaan we dus dadelijk wel wat fragmenten bekijken. Maar ik had liever hè wat wat meer eh ja filmische fragmenten gehad en daarin ontstond al een beetje spanning tussen ons op op zich op een op

een Nou, niet van mijn kant hoor. Alleen ja, ik doe niet altijd wat andere mensen willen. Ja. En dat geldt ook voor jou helaas. Ja. Eh en dat is wat jij kennelijk noemt een mannetje. Ja. Dat is zo. Eh kijk, ik Denk dat eh in alle bescheidenheid ik over heel veel dingen ietsje langer heb nagedacht dan de meeste andere mensen. Al was het maar omdat ik nu heel oud ben. En eh en in de tweede plaats natuurlijk omdat ik er mijn beroep, mijn specialisatie van heb gemaakt. En dat eh dat heeft allerlei voordelen. Eh maar

dat heeft in de omgang soms ook voor andere mensen het nadeel ehm dat ze tegenover iemand zitten die Ja die eh het lang niet altijd eh met ze eens is. Hm hm. En dat geldt ook eh nu jij dat aanroert voor filmfragmenten hè. Ik weet dat dat heel vaak eh dat dat wordt gezien ook door jou als iets leuks in een uitzending. Maar ik vind het eigenlijk helemaal niks. Hm. Want ehm Zeker voor de films die ik goed vind en die ik mooi vind geldt dat dat eh pas duidelijk wordt wat ze beogen, wat ze

bedoelen, wat ze wat ze willen zeggen. Ja. Als je die hele films hebt gezien en liefst nog drie keer achter elkaar. Ja, want het was een Italiaanse klassieker die je eigenlijk wilde tonen. Je hebt er nog naar gekeken en toen heb je besloten: "Nee, dat gaan we niet doen." Igato Pardo van eh van Visconti. Dat is Een verfilming van eh een schitterend boek. Misschien het het mooiste Italiaanse boek van de 20e eeuw van eh Giseppe Tomaso de Lampedusa. Het heet de tijgerkat. Het is een paar keer in het Nederlands vertaald en schitterend verfilmd. Dus zoals

ik zei door Visconti. Eh iedereen moet die film zien. wat mij betreft hè, die gaat over de over één van de dingen waar we het over willen hebben, namelijk het ontstaan van De moderne wereld, onze wereld. Maar die film is eh naar huidige ma naar de huidige maatsven zo, laten we maar zeggen, zo traag, zo langzaam dat er eigenlijk geen fragment te bedenken is, uit te uit te selecteren is aan de hand waarvan je goed zou kunnen laten zien waar die film nou eigenlijk over gaat, namelijk over het ontstaan van de moderniteit. Eh dus dan

wordt het zinloos en eh en dan moet Je het ook niet doen in mijn ogen. Het hele idee van fragmenten eh is mij steeds meer gaan tegenstaan. Eh omdat ik het zie als een eh een vorm van de snelheid en de kortheid die de moderniteit kenmerkt. Dat hele denken in termen van hapklare brokken wat je overal ziet. En dat denk je in termen van Jip en Janneke taal. Dat denk je in termen van eh het moet voor de luisteraar en de Kijker nog behapbaar blijven, et cetera, et cetera. Is mij steeds meer een gruwel geworden.

Ja. Dus eh ik denk juist dat je dat dat we de student en de kijker en de luisteraar en en eh hè dus het alle mogelijke vormen van leerlingen en consumenten eh moeten uitdagen, moeilijke dingen moeten voorschotelen. ehm eh gesprekken van minstens een uur, liefst nog twee of 3 uur. Eh omdat dat is eh wat we nodig hebben. En ik ben ervan overtuigd dat dat ook is wat heel erg veel mensen willen en aankunnen. Eh mijn kroongetuigen in zekere zin, dat zijn al die mooie podcasts die nu met name uit de Angelsaxische wereld komen, hè.

Joe Rogan eh boven iedereen die eh ja, die gesprekken duren stuk voor stuk 3 uur en daar kijken miljoenen mensen naar. Ja. En dat is zoveel beter dan eh dan alles Wat de officiële televisie ons eh eh ons te geven heeft. Toch gaan we vandaag wel naar een aantal fragmenten kijken. Ja, je hebt er zelfs twee aangeleverd. Ja, maar er zijn geen fragmenten. Dat zijn eh korte filmpjes. Dat zijn korte filmpjes. Ja. Met een kop en een staart. Met de kop en een staart. Helder. Ja, dus dat kan wel. Ja. En we gaan vandaag dus

ook de tijd nemen, hè. Dus dat is eh iets eh waar jij eh nou heel blij mee bent. Blij mee bent. Ja. Eh er is geen limiet op de uitzending. We gaan het beste maken wat we kunnen maken. En ik gaf al aan ik probeer eh oprecht deze complexe wereld een beetje beter te begrijpen. Ik denk dat er een hoop mensen verward zijn En wat voor een tijd we leven en waarom dingen gaan zoals ze gaan. En dat klinkt misschien heel abstract, maar ik denk dat de hoop mensen dat wel begrijpen dat gevoel. En in

ons voorgesprek kwam jij eigenlijk al met allerlei interessante analyses. En ik ben echt heel erg blij als je dat alleen al eens zou kunnen reproduceren, want ik vond het super interessant. eh om te begrijpen hoe we van de ene tijd in de andere tijd zijn gegleden. En ik wil jou daar gewoon de Ruimte voor geven, Andreas, om dat nog eens uit te leggen. Misschien moet ik beginnen met te zeggen dat de meeste van ons worden opgevoed, dat we opgroeien met het idee eh gekregen op school dat de tijden veranderen. En op een bepaald eh heel

concreet niveau is dat natuurlijk zo, hè. Je zou haast kunnen zeggen eh de wereld verandert ieder half jaar. Eh maar als je wat dieper peilt, dan zie je al heel snel dat ehm Dat de wereld vanaf laten we maar zeggen 500 voor Christus tot vrij recent hè de 20e eeuw ergens halverwege de 20e eeuw eh een wereld is die intellectueel en cultureel en als uitvloeisel daarvan ook eh sociaal en politiek gedomineerd is door eigenlijk steeds dezelfde kracht eh of of eh zo je wil twee krachten. En dat dat zijn in de eerste plaats eh de

het Griekse denken, het denken van de Griekse filosofie in het bijzonder [muziek] van Plato en Aristoteles. En daarnaast de het christendom, het christelijk geloof, de christelijke theologie. Die zijn die twee hè, dat zijn gedurende meer dan 2 millennia de intellectuele eh peijlers geweest waar die die eigenlijk de hele westerse cultuur een samenleving hebben gedragen. Het is heel Belangrijk om daarmee te beginnen. En die pijlers die eh die zijn weliswaar al in een in een redelijk vroeg stadium. eh under attack gekomen. Dan heb ik het over de 17e, 18e eeuw, hè, de zogenaamde verlichting, de verlichtings

eh periode. Eh maar die zijn toch nog 300 jaar dominant gebleven, hè. Als je naar als je naar Nederland kijkt in 1950 bijvoorbeeld, dan zie je een zie je een land waarin het overgrote deel van de Bevolking christelijk is. Hm hm. En zo niet bewust en expliciet en kerkgaand dan toch in ieder geval cultuurchristelijk. Ja, dat geldt dat geldt dus ook voor hè, dus dat geldt ook voor dus de socialisten, de Nederlandse socialisten in 1950. Groot deel daarvan is echt christenscialist of het socialisme wat we uit wat ze uitdragen is een soort Geseculariseerd christendom. En

dat geldt ook voor de liberalen in dit land in die tijd, hè. Eh interessant voorbeeld. Eh het eerste beginselprogramma van de VVD uit 1948 eh stelt expliciet dat de Nederlandse samenleving is gebaseerd op christelijke waarde en normen. VVD hè. Maar dat zijn ook feiten, toch? Ja, maar het is niet alleen feiten, dat is ook een partipri hè. Dit dus het eh Is de beginselverklaring. Er staat daar staat niet in van oké, het is feitelijk zo dat de Nederlandse samenleving gebaseerd is op de christelijke waarde normen en dat moet eigenlijk anders. Nee, impliciet is de boodschap

en dat is goed zo. Dat bedoel ik. En dat is bij een bij een liberale partij. En en daar moet ik nog aan toevoegen in die jaren eh nog zelfs nog in die jaren als in ieder geval de hele Nederlandse politiek bestuurlijke Eh militaire administratieve eh en bedrijfsmatige elite klassiek gevormd. Allemaal tot op de laatste man. Eh dus die klassieke vorming die speelde eh ook in 1950. net als in al die eeuwen daarvoor een enorme rol in de in de samenleving. Als je dan fast forward gaat van 1950 naar het jaar 2000, dan zie je

twee dingen. In de eerste plaats van het christendom is zo goed als niks meer over. Enkele enclavagelaten, Hè, die lopen van zuidwestederland naar noordoost-Nederland. Niet waar? zeg maar van eh van Zeeland eh richting Barneveld nog wat door en dan heb je het gehad. En en van eh de klassieke vorming van de elite is ook niks over. Eh nou als je dat als je dat even op je laat inwerken, als het klopt wat ik zeg, namelijk dat die twee de peijlers waren Van onze maatschappij, onze beschaving, onze cultuur, de Griekse cultuur en het christendom. Ja, de

Griekse filosofie en de en de christelijke theologie of de christelijk geloof gedurende meer dan 2000 jaar daar is geen variabiliteit. Ja, natuurlijk zekere variabiliteit binnen het christendom, niet waar. We hebben de reformatie gehad, Luther en Calvijn enzovoorts. Maar eh het is nog steeds christendom. Als je dat tot je Door laat dringen, dan besef je opeens dat de tijd waarin wij nu leven, dat dat een tijd is die voor het eerst in meer dan 2 millennia niets meer te maken heeft met wat je zou kunnen noemen de grote westerse traditie. Dus de En dat heeft verschillende

namen, hè. Dat kun je Grieks christelijk noemen, maar het wordt meestal genoemd christelijk humanistisch. Een christelijk humanistische traditie. En humanistisch staat dan voor het antieke erfgoed wat wat als het ware in dat christendom is verwerkt al vanaf Augustinus en dan later bij mensen als Erasmus en ook Luther en Calvijn enzovoorts. Dus de christelijk humanistische traditie, dat is de grote traditie van het Westen. Meer dan 2000 jaar en die is nu weg. Het type maatschappij dat dat nu is ontstaan is iets is een novum. een Volstrekte noviteit. En we we hebben eigenlijk God dood verklaard. Is

dat dat is één natuurlijk. God is dood. Ja, maar er is meer aan de hand, hè. Dus als ik er nog eh beginnen net aan de discussie, ik pak er nog één aspect bij. God is dood. Eh en we hebben nu een soort iets nieuws. En dat dat nieuwe dat heet moderne technologie. Je zou het ook zo kunnen uitleggen dat ehm dat in die nieuwe maatschappij het christelijk Geloof als eh verklaring van eh de wereld en het menselijk bestaan is vervangen door iets anders, namelijk de wetenschap. En hoe dat afloopt, daar ja, daar zijn allerlei

speculaties over. Sommige mensen zijn heel optimistisch natuurlijk. Andere mensen zijn veel pessimistischer, maar een feit is dat we het niet weten om juist omdat het een nieuwe maatschappij is. En jij had het net over verwarring. Ja, ik ik geloof dat dat klopt, hè. Heel veel mensen zijn in verwarring en kunnen de maatschappij niet duiden. Ook omdat ze die omdat ze niet die concepten niet ter beschikking hebben. Maar het is niet alleen maar verwarring. Het is ook het unheimische gevoel dat voor de meeste mensen heel moeilijk eh onder woord is te brengen dat we een aantal

hele belangrijke dingen zijn Kwijtgeraakt in die nieuwe maatschappij, in die nieuwe cultuur omdat we ze daarin vanuit dat nieuwe denken geen plaats kunnen geven. En die maatschappij dus eh zich in een richting ontwikkelt die toch minder goed bij de mens lijkt te passen. Die de mens eh een gevoel van ontheemdheid geven. De notie van God, wat je er verder ook onder verstaat, hè, die notie van God gaf alles wel een plaats En gaf alles een zekere zin, hè. Als je natuurlijk eh God terzijde schuift, ja, dan wordt meteen de vraag: waartoe zijn wij op aarde?

Jij bent gelovig, begrijp ik hieruit. Eh ehm kijk, [gelach] tegenvraag zou zijn: wat is precies gelovig? Ja, ik wist dat zoiets ging gebeuren, maar ik Ja, dat dat krijg je prober toch op gang te krijgen. Ja, maar nu moet jij zelf aan de slag, ben ik bang. Want wat is gelovig? Hè? Is is gelovig? Nou ja, geloof jij in God en Jezus, de zoon van God, die op aarde is gekomen, gestorven is voor onze zonden en de Bijbel als handboek? Of is dat geen goede vraag? Nee, de Nee, dat is geen goede vraag. Oké. Ik

heb daar hele dikke boeken over Geschreven. Kijk, jouw vraag verraad dat je op zeer grote afstand staat van de ganse christelijke traditie. Nou, ik ben ik ben evangelisch opgevoed. Ja, alleen ik ben op een gegeven moment niet terug wat ik net zei, denk [gelach] ik. Ik sta heel erg open hoor voor wat je zegt. Nee, maar maar ik ik ben ik ben wel een een eh een afvallig schaap. Jij bent afgevallen uit de evangelische traditie. Ja. die zelf een hele kleine uithoek is van een kleine uithoek, namelijk de protestantse traditie. Ja, ik wil maar zeggen

dat ik ik dus daarmee ben opgegroeid en dat mijn moeder heel gelovig is en eh ook bid voor mij dat ik ooit eh God eh zou mogen leren kennen en als vader in mijn hart sluit. En er wordt wel door meer mensen voor Mij gebeden, heb ik begrepen. Ik heb ook een uitzending gemaakt over de eindtijd met Peter van der Weert, een voorganger die eh ook hoopt dat ik ooit zal eh bekeren tot eh ja, het geloof. Whatever that may be. Ja. Nou ja, dat laatste is heel belangrijk. Whatever that may be. Ja, want het

geloof Ja, Kijk, het geloof bestaat niet en het christelijk geloof bestaat ook niet. Het christendom bestaat niet. Maar je gaf net wel aan dat er een een een ja, een soort van verwarring is ontstaan in de samenleving omdat eigenlijk we seculier zijn geworden. We niet meer dat Godsbesef eh hebben als als uitgangspunt, als basis. Ja. Dus we moeten het hebben over de vraag wat is nou precies dat God? Ja. Wat is dan de definitie daarvan? Ja, Want dan kunnen we misschien verder met het gesprek. Nou, laat ik beginnen met te zeggen, hè. Dus eh even

elaborerend op wat ik net begonnen, he? Het christendom bestaat niet, hè. Dus je hebt eh ja, je hebt de Oosterse kerk die zelf weer splitst in allerlei verschillende kerken. Je hebt de westerse kerken, dan heb je daar de katholieke kerk met allerlei hoeken en gaten. De Broad Church zal ik maar zeggen. Dan heb je de Protestantse kerk, De Lutheraanse en een heleboelvinistische kerken. En dan heb je nog wat andere hoeken en gaten hè, zoals de mormonen enzovoorts. Het is een soort containerbegrip. Ja. En al die mensen hebben dan weer toch iets andere opvattingen ook over

God, zeker over Christus eh en eh en over het geloof en eh over de verhouding tot de reden enzovoort enzovoort enzovoorts. Dus het is het is allemaal machtig interessant. Ja, maar Wat hen allemaal wel bindt is dat ze geloven dat God ons heeft geschapen naar zijn beeld en gelijkenis en dat Jezus op aarde is gekomen, is gestorven aan het kruis van onze zonden en dat wij moeten proberen om te lijken op de zoon van God en te leven na de 10 geboden. En dat er ooit een dag des oordeels komt waarin we Nee, sorry, dat

is toch het verhaal. Nee. Ja, ik ga in niks van dat alles met Je mee. Oké. Want de vraag is natuurlijk wat is precies geschapen naar zijn beeld? Ja, dat is niet een eenvoudige ja, jij brengt het nu als een soort dogmatische uitspraak, maar daar zijn millennia lang discussies over gevoerd. Wat is precies het beeld van God dan? En waar zit dat? Is jouw baard een beeld van God? Zijn jouw benen een beeld van God? Is jouw hart een beeld van God? En dan Christus. Ja, kijk eh wat de rol precies is van Christus is

eh er zijn verschillende christologieën. Dus Christus is gestorven voor ons. Ja, wat betekent dat precies? Gestorven voor ons om wat houdt dat in? Hè, er is bijvoorbeeld een theorie uit de uit de 11e eeuw van Anelmet van Canterbury die die zegt: "Zijn bloed aan het kruis eh rechtvaardig ons ondanks onze zonden En maakt dat we des al niet te min in de hemel kunnen komen." Maar dat is maar één christologie. Er zijn er veel meer. Je kunt ook hele andere christologieën je voorstellen. Ja. En zo kan ik eigenlijk nog wel doorgaan. Dus kijk, laat ik

beginnen met te zeggen: "Ah, ik vind dit christendom heel belangrijk, maar het christendom is niet één. Het christendom is een enorme traditie. Nogmaals, een broad church. En over alles wordt in feite gedebatteerd. Waak voor simplificatie. Dat is nou begonnen in de verlichting met mensen als Voltaire. eigenlijk met Hops en en Spinoza, maar Voltaire eh die eh die heeft dat populair gemaakt. En die simplificatie die diende politiek doel, namelijk het christendom belachelijk maken. Ja, dat dat is vaak wat met humor gebeurt natuurlijk, hè. Je je je Geeft eerst ergens een versimpeld eh simplistisch beeld van en

vervolgens krijg je de lachers op je hand. Nou, dat is dat is nu met eh met de christendom. Kijk, voor de meeste mensen in Nederland anon geldt. Ze hebben het niet gelezen, ze hebben het niet begrepen en ze hebben het toch verworpen. Hm hm. Ja, ze weten van de Bijbel niks. Laat staan van de kerkvaders of de Scholastiek, maar ze weten precies wat het christendom is en ze zijn het er uiteraard niet mee eens. Kijk, dat is een veel te laag niveau. Veel te laag niveau. Eh op die manier kun je nooit een zinnig eh

verstandig, redelijk rationeel gesprek hebben over christendom. Dat gaat niet. En en zo praat je ook niet over wetenschap. Ja, maar wetenschap kun je nog Beredeneren. Dat gaat over geloof geloof kun je ook beredeneren. Kijk waarom ja, je had het over die periode waarin eh duizenden jaren het christendom dominant is geweest. Daarin werd door de priester in het Latijn eh georeerd. Mensen begrepen er niets van, maar ze geloofden het. Nee, nee, maar dat is een ander dat is een andere kwestie. Ja, dat gaat alleen maar over de vraag eh Van de opvoeding. Dus hoe kun je

het beste de mensen vormen? Ja, even voor de helderheid hè. De meeste mensen weten niks van wetenschap. Helemaal niets. Jij waarschijnlijk ook niet. Maar je gelooft er wel in. In bepaalde wetenschap. Nee, maar je gelooft in heel veel wetenschappen. Je gelooft erin zonder er iets vanaf te Weten. En je gelooft erin omdat wij moderne priesters hebben, namelijk hoogleraren, die jou vanaf de kansel in een taal die jij niet kan verstaan eh met groot gezag en autoriteit vertellen dat dit of dat of zus ofzo waar is. Ja, maar dingen zijn ook wel redelijk toetsbaar, vind je?

Nee, maar vind je het niet toetsbaar? Niet door jou. Je hebt ook nog nooit iets getoetst. Jij bent het precies hetzelfde als het Middeleeuwse kerk. Jij wordt ook in het Neolattijn toegesproken. Wetenschapsaal is een soort neolatijnen en je begrijpt daar niets van, maar je gelooft het wel. Dus er is geen verschil. Maar nog los daarvan, dit heeft te maken met opvoeding. Ja, maar ik denk dat het verschil is dat er dus heel veel wetenschappers zijn. Er waren heel veel priesters. Ja. maar die elkaar constant daarin uitdagen om hun hypothese nou dat is dus niet zo

te verwerpen. En daardoor zou je bijna willen geloven dat wetenschap wel leidt tot enige zezinnige uitkomst omdat er de hele tijd toetsingen zijn door andere slimme koppen die weer kijken of die toetsing van de vorige klopte. Ik heb het idee dat bij religie dat natuurlijk stilstaat. Nee, maar kijk wat jij nu zegt is geen feitelijke weergave van hoe Het echt gaat in de wetenschap. Dit is wishful thinking. Ja, allemaal knappe koppen die eh als echte popperianen tegen elkaar ingaan en eh may the best man win en dan komt de beste theorie eruit. Maar dat zou

mooi zijn. Ja, maar zo werkt het niet. Nee, ik heb dat natuurlijk in de coronatijd mogen ontdekken hoe daar een eh ook een angstcultuur dat verbaast mij een beetje Dat je hiermee komt. Kijk. Nee, maar ik bedoel in algemeenheid is dit volgens mij hoe wetenschap zou moeten werken. Ja, zou moeten werken inderdaad, maar niet werkt. En dat geeft mij wel het gevoel dat je er in de basis op zou kunnen vertrouwen dat als er iets uitkomt, hè, dat zo'n mechanisme elkaar met een soort van eh hè controlemechanisme in de gaten houdt. Dat is de theorie.

Nee, maar je moet Even feit en norm scheiden. Ja. Ja. of theorie en praktijk scheiden. Dit is inderdaad de theorie, maar in de praktijk werkt het niet zo. In de praktijk lijkt de wetenschap heel erg op de katholieke kerk van vroeger. Ja, je hebt dogma's en eh en iedereen wordt geacht en doet dat ook mee te lopen met die dogma's en ermee in te stemmen. Want doe je dat niet, dan maak je geen carrière. Ja, dat dat is veel meer hoe het Hoe het werkt in de praktijk. Dus die verschillen die zijn niet zo groot.

Kijk, ik ik maak nog even een verhaal over het christendom, hè. Ja, impliciet in jouw vraag is toen jij aan mij vroeg, geloof jij? implicit in die vraag is oké, dus je hebt geloof en reden. Kennelijk heb ben jij ook een beetje irrationeel. [gelach] Het christendom en de antieke filosofie Samen als één geheel. En ik heb ze goed bestudeerd, kun je van me aannemen. Die geven tezamen voor mij een beter, dat wil zeggen een realistischer realistischer beeld van hoe de mensen en de wereld in elkaar zitten dan die moderne wetenschap bij elkaar. realistischer beeld dan

de moderne wetenschap. Ja, zoteen gaan we verder, maar ik wil [muziek] je aandacht vragen voor het volgende. Lighthouse TV bestaat nog maar net en kent een bijzondere bestaansgeschiedenis. Wat een crisis leek, blik een kans. Dat maakt Lighthouse [muziek] TV vanaf het begin een inspirerend project waarbij dankbaarheid overheerst. Dankbaarheid voor al het vertrouwen, maar ook voor de steun van duizenden donateurs, de funding fathers en natuurlijk de sponsoren. Maar eerlijkheid gebied ook te zeggen dat er nog steeds grote uitdagingen zijn om alle kosten te betalen. En daarom vraag ik je wederom om ons te steunen. Dat kan

eenmalig, maar je kan ook Lighthouse TV bouwer worden. Geef je ons die maandelijkse zekerheid, want er is maar een heel klein beetje licht nodig om het donker te verdrijven. Ik vind het niet irrationeel hoor als jij gelovig zou zijn. Nee nee nee. Wat ik daarmee bedoel te zeggen. Maar maar nog een keer kijk gelovig zou zijn in die zin ben ik niet gelovig. Nee, maar dat is wat ik probeer uit te vinden. Ik zou kunnen zeggen, hè. Dus de hoogste wetenschap van mensen en maatschappij en van de kosmos is voor mij de christelijke humanistische traditie.

D is het beste wat we hebben. Ja, maar wat ik nou verwarrend vind is dat Ehm propageer jij nou dat mensen beter in God zouden kunnen geloven dan in de wetenschap? Want dan moet je het wel geloven. Dat is het probleem toch? Ik ik kan het niet geloven als ik het niet geloof. Je moet het helemaal niet geloven. Maar hoe kun je dan weer zou het verschrikkelijk vinden als je het geloofd? Zou hoe zouden we dan terug kunnen keren naar een maatschappij waarin die Christelijke waarde weer zeg maar hun werk doen en de maatschappij misschien

weer beter maken dan nu zonder dat we geloven? Dat dat is toch een hele rare contradictie of niet? De vraag is wat geloof is. Wanneer moet je nou iets geloven? Wanneer ben je geroepen iets te geloven? Wanneer kan je niet anders dan geloven? Iets. Ik heb het niet over God. Ik heb het over iets. Ik denk als je het met je eigen ogen ziet. Ja. ogen, zintuigen of het allerbelangrijkste is natuurlijk als je het met je verstand hebt begrepen. Ja, vergis je niet, hè? Want dit hier wat hier tussen die oren zit, dat is natuurlijk

wat alles synthetiseert. Het zijn niet die niet alleen maar die die koeienogen van ons. Dus met andere woorden als je het begrepen hebt en als je het omarmt als je zegt: "Ja, dat klopt. Dit klopt." Dan geloof je iets. Ja. Niet eerder. Dus het geloof is alleen maar een geloof, een goed geloof als het een conclusie, een redelijke conclusie is als het gebaseerd is op de reden. Geloof moet gebaseerd zijn op de reden. Kijk, waar zijn we nou allemaal mee bezig? We zijn allemaal bezig te proberen de wereld te begrijpen. Allemaal stuk voor stuk. Ook

de zogenaamde gelovigen, hè. Het is niet zo dat eh dat je denkt: "Nou, ik kan de wereld niet begrijpen, dus ik geloof maar." Dat is totale kwats. Dat is flauwe kul. Dat is eh een verzinsel van eh van iedereen die a priori tegen zichzelf zegt: "Het geloof is onzin en ik wil daar niks mee te maken hebben." Er is niemand die zich werkelijk in het geloof heeft verdiept die zoiets uit zijn strots zou krijgen. Kijk, ook de Bijbel is een eh een boek dat poging onderneemt of pogingen onderneemt, want het zijn een heleboel verhalen om

de wereld te duiden en te begrijpen. En en het is een boek met een eh met een verdomd diepe zin en betekenis. Die haal je er niet uit als je als onwijder er een keertje doorheen Bladert. Ja, maar als ik als als als simpele sterveling eh mij zou bekeren. Ja. Ja. Waar bekeren tot wat? [gelach] Tot wat? Tot het christendom. Nee, maar kijk tot het evangelie. Flavio ook dat. Nee, maar zo werkt dat niet. Kijk, bekering is niet iets eenmaligs. Ja, de de bekeer wat jij bekering noemt, De methaanoia. Ja, dat is de innerlijke omkeer.

Nou, wat is die innerlijke omkeer? Dat is iets wat eigenlijk iedere dag de hele dag moet gebeuren. Omdat wij als mensen in zekere zin uit de schepping vallen, uit de scheppingsorde vallen. Eh omdat er allerlei rare dingen in ons zitten die niet kloppen. En we doen dus Hele rare dingen. Jawel, maar als ik eventjes mijn interpretatie van eh bekering is dat je daadwerkelijk zou aanvaarden. Nee, dat God jouw schepper is en dat je niet meer verder hoeft te zoeken op het antwoord waar kom ik vandaan. Ja, maar ik probeer jou wie wie wie ben ik

en wat is mijn missie? De missie zou dan zijn om naar Zijn beeld en gelijkenis eh een beter mens te worden en opent Christus of op Jezus te gaan lijken, de Bijbel te gaan lezen en een beter mens te worden volgens die waarden. Dat is hoe ik begrijp mensen die mij proberen te bekeren en dan zijn er een aantal in mijn omgeving die hopen dat ik God als vader mijn hart zou Ja, maar Flavio, ik heb daar niks mee te maken. Ja, dus als jij weet als jij wil Ik begrijp dat jij er niks mee

te maken hebt. Nee, daar heb ik niks mee te maken. Dus als jij wil weten hoe ik over het christenom denk, ja, dan moet je de onzichtbare maat lezen. Deel drie. Ja. Ja. Van jou. Ja. Één van mijn boeken. 300 pagina's alleen maar over het christendom. Ja. En ik garandeer je, je valt van je stoel van verbazing. Ja. Want wat jij zegt over het christendom Ja. Dat is eh dat is volstrekt onvoldoende. Dat heeft met christendom eigenlijk nauwelijks iets te maken. Toch is dat hoe eh voorgangers van kerken eh pastoren Proberen om mensen binnen te

hengelen in de kerk en hopen dat mensen Ja, is heel onverstandig die zich overgeven aan God. Ja, is heel onverstandig. Whatever it may be. Is heel onverstandig dat ze dat doen. En eh daar komt bij natuurlijk dat ehm maar dat zorgt er toch voor dat dat beeld ontstaat dat zeg maar Ja, nee, dat begrijp ik ook wel. Nee, maar luister eh dominees en priesters Laten ongelooflij veel liggen op dit moment. Ja, dat heeft natuurlijk ook met de crisis van onze cultuur te maken, hè. Kijk, kijk die mensen hebben ook te maken met eh met de

maatschappij waarin waarin mensen werkelijk nog niet een begin van besef hebben wat Christen doen. Mijn studenten denken dat Christus de achternaam is van Jezus. Hm hm. Ja. Jezus Christus. Ja. Ja. [gelach] Ja. Ja. Zo zo wordt het wel gepresenteerd. Ja. Nee. En en nog veel gekkere dingen. Ja. Dus ehm eh de vraag is waar moet je beginnen? Kijk maar dat is allemaal weer een dat thema Heeft allemaal weer te maken met met opvoeding en opleiding en vorming et cetera. Dat is een heel moeilijk thema. Ja. Waar begin je als iemand niks weet en eigenlijk ook

niks wil weten. Ja. Maar ik hoop wel dat we vandaag iets leren. Ik ik zou iets willen leren met jou. En eh volgens mij heb je al een heleboel geleerd. Nou eh ik vind het roept eerder weer een hoop vragen op hoor. Ik vind wel ik vind wel iedere antwoord roept twee vragen op. Ja. En dat hoort ook zo. Kijk wat ik jou zeg. Het belangrijkste van alles wat ik nu gezegd heb is hè het christendom verdient omarming om de enkele reden dat het de beste verklaring van de mens en de wereld is die we

hebben. Ja. En wat verklaart het dan? Nou, bijvoorbeeld als we het hebben over de mensen, bijvoorbeeld de menselijke natuur, hoe de mens in elkaar zitten. Ja. En dus ook dus ook wat zijn neigingen zijn en eh en eh en wat daaraan goed is en wat daaraan verkeerd is en wat hij zou moeten doen in het leven, et cetera et cetera hè. Dus dus wij hebben geen betere antropologie, geen betere leer van de mens dan de christelijke leer van de mens. Dus eigenlijk is dat een een studie, een analyse van wat we zijn en hoe we

zouden Eh moeten leven. Ja. Eh eh het geloof is precies dat eh ja, je kunt Ja. Ja. in combinatie met eh hè zoals het nu althans bij de meeste mensen wordt gepresenteerd, een een een onderwerping aan iets hogers dat jou gemaakt zou hebben. Nou, dat is hoe ik het Ja, ik weet dat, maar ik probeer je dus Een beetje op ander langzaam en vriendelijk probeer ik je op wat andere gedachten te brengen. Ja, maar hoe kan het dan dat we dat allemaal zo verkeerd hebben begrepen? Of ben ik de enige die het verkeerd heeft begrepen?

Volgens mij ik ik ken ik ken niet ik ken niemand die er zo over praat zoals jij. Eh nee, massenwijze eh begrijpt men het niet. En dat heeft natuurlijk te maken met die ontwikkeling in onze cultuur, hè. Dus we zijn uiterst Primitief geworden voor wat betreft eh onze kennis van en begrip van het christendom. Cedat de jaren 50. Ja, we hebben het achter ons gelaten. We we denken er niet meer over. We schrijven er niet meer over. We lezen er niet meer over. We weten er niks van. Behalve dit. Nou, jij zegt: "Het is eigenlijk

gewoon een goed en dan gaan we handboek zonder dat je er een een een god aan hoeft te koppelen die je heeft geschapen." Eh ja, kijk, luister eens. Wat is God? Wat is God? Een een hogere wat is een hogere macht die ons gemaakt zou hebben? Ja. Wat bedoel je met ons? Wat versta je onder ons? De mens. Ja, de mens en de rest van de wereld dan. Ja. Nou ja, volgens het boek. Nee, maar waar komt de kosmos vandaan? Ja, zit er iets achter de kosmos? Dat is in ieder geval een legitieme vraag. Ja.

Nou, ik zeg ook niet dat ik het geloof. Ik zeg alleen dat dat de de interpretatie is van wat God zou zijn. Een een schepper. Een een een Ja, wat geloof? Kijk, moet je luisteren. We hebben het nu over de kosmologie, over hoe de kosmos in elkaar zit. Ja. Hedenda kosmologen gaan ervanuit dat die kosmos ooit ontstaan is en dat die expandeert, dat hij dus beweegt. Ja, maar dat kan een toevallige big bang zijn, maar dat kan ook wel een intelligentie zijn met een bedoeling. Daar da daar zit volgens mij dan toch het verschil of

niet? En er zijn nog allerlei andere mogelijkheden. Ja, Maar ehm eh die kosmos is een is een mirakel, niet waar? is een fantastisch ding. Dus eh het is goed om je daarover te verwonderen en misschien ook zelfs wel die kosmos te bewonderen. En dan kom je vanzelf op de vraag naar ja, een scheppende oerkracht achter die kosmos zonder dat je zou zeggen van nou, ik weet wat die oerkracht is. Of of ik weet hoe die eruit ziet. Hij heeft twee armen en twee benen en een lange baard en een Jurk aan. Het is een mens

in het groot. Nee, dat doen we niet. Daar zijn we niet mee bezig. Maar hetzelfde geldt voor het bestaan van de mens als wezen dat meer is dan alleen maar materie, hè. Dat dat toch ook zoiets iets heeft van wat we dan noemen een geest of een ziel. Eh dat eh dat kan nadenken over het verleden, het heden de toekomst. Eh dat een zeker besef van goed en kwaad heeft. Dat dat op zich al is een wonder, is een mirakel. Hoe kan het? Ja, dat in die steenwoestijn die die die kosmos oorspronkelijk is geweest, zo

is ontstaan. Het zijn hele wonderlijke dingen. Hm hm. Nou, en dan kom je eigenlijk vanzelf als je daar oog voor hebt, kom je op de vraag naar eh naar de oergrond daarvan. Nou, als je zo erover gaat praten eh dan heeft het enige zin om het woord God in de mond te nemen. Ja, maar dan moet je wel op deze manier erover praten. Anders is het gewoon is het kindergebabbel, kleutergebabbel is het dan. heeft geen zin. Laat maar liever zitten. Kijk, het is natuurlijk heel interessant om te zien dat eh dat fenomeen van goed en

kwaad, Dat kun je eh volgens bepaalde filosofieën kun je wel weganalyseren, maar het gaat niet weg. Het komt steeds weer terug. Steeds weer worden we geconfronteerd met vragen van de moraliteit. En steeds weer roept steeds weer eh komt dus de vraag naar voren van goed en kwaad. En de fundering van goed en kwaad, de achtergrond van goed en kwaad, de hardheid van goed en kwaad. Kijk, als je nou over wetenschap hebt, Wetenschap kan tegenwoordig heel veel, maar wetenschap kan je niet zeggen: "Dit is goed en dat is kwaad." Wetenschap is pure beschrijving. Hm hm. puur

puur pure beschrijving. Toch ontkomen wij niet aan dat goed en kwaad. En toch is het ondanks alle relativisme en subjectivisme zo dat dat de meeste mensen het bijna iedereen als een puntje bij paaltje komt zegt: "Nee, maar dit is echt kwaad." Ja, Pedofilie bijvoorbeeld. Ja. Eh daar kunnen we het ook graag een keertje over hebben, maar nee, ik bedoel dat is voor mij bijvoorbeeld een eh bloody limit. Daar kan ik eh heel agressief van worden, hè. Dus er zijn van mij Ja, ik vind dat een slecht voorbeeld, maar kijk. Oké. Eh ik dacht dat ik

nou juist een heel goed Voorbeeld gaf, maar luister in de gebroederscaramassof van eh Filosiewski hè, grootste misschien wel de grootste eh literaire auteur ooit komen allerlei verschrikkelijke mensen in voor. Die vader Karamashof is een verschrikkelijke wellusteling en een eh en een giergaard en eh en twee van de drie broers. Daar is van alles mee aan de hand. En dan is er eentje Alosha. Dat is de jongste. Dat is dat is een een zuivere jongen. Is 21 Of 20. En die eh heeft, zoals je dat tegenwoordig zou zeggen, een verhouding, een liefdesband met een 14-jarig meisje.

Lisa. Lisabet. Ja. Oké. En de vraag ik snap waar je naartoe gaat, maar ik vind dat die grens dat begrijp ik soms is datus. En en en luister, ik vind dat ook slecht voor kijk wat is nou slecht? Moord. Ja. Wat is nou slecht? Diefstal. Ehm wat is nou slecht? Eh mensen zomaar beledigen enzovoorts enzovoorts. Het ligt voor je voeten. We hoeven het niet te hebben over zoiets abstrus als pedofilie. En het het richt ook het denken op het verkeerde van ja, kwaad bestaat. Zie je wel, want er is pedofilie. Nee, kwaad bestaat, Want mensen

doen elkaar wat aan. Ja. Eh mensen hebben jou recentelijk ook wat aangedaan. heeft met pedofilie niks te maken. Ehm mensen behandelen elkaar voortdurend slecht en weten we ook. D is helemaal geen vraag. Wat ons ontbreekt in deze tijd is eigenlijk het vocabulaire om daar goed de vinger op te leggen. Dat is wat ons ontbreekt. En maar dat vocabulaire is er wel. We hebben een heel oud, een fantastisch rijk vocabulaire. Meer dan 2000 jaar oud tot in de puntjes uitgewerkt. Heb je nu over de Bijbel? Ja. en Plato en Aristoteles en al die grote boeken die

gebaseerd zijn. Thomas van Quino heeft 150 sorry Augustinus heeft eh 400 na Christus heeft 150 boeken geschreven. Heeft tussen zaak Augustinus is de echte grondlegger van het christendom. Ja, de de Bijbel is niks. De Bijbel is een boek. Maar als je een bijbel hebt, heb je nog geen christendom. Christendom is een levende traditie die voortgezet van wordt van generatie op generatie. Augustinus heeft daar een hoofdrol in gespeeld, hè. Toen toen na de dood van Jezus is er eigenlijk 400 jaar alleen Maar ruzie geweest over de vraag: wat is christendom? Wat is Christus? Wat zegt hij

nou eigenlijk? Enzovoort. Waren allemaal teksten die rondzwierven. Eh de één zei dit, de ander zei dat. En een aantal lieden hebben daar natuurlijk met de pen heel veel over geschreven. Maar de de man die er een grote klap op heeft gegeven en gezegd heeft: "Het is dit met 150 boeken is Augustinus Geweest." Dus in zekere zin moet je zeggen dat Augustinus de bedenker is van het christendom. Het orthodoxe christendom is Augustiniaans tot op de dag van vandaag. Ja, ook Calvijn was een Augustiniaan. Thomas van de Quino was een Augustiniaan en Augustinus was een platonist. En

dat is allemaal op heel hoog niveau. Daar kan iedereen nog steeds heel veel van leren Met je verstand hè. Ik ik doe geen beroep op een geloof los van het verstand. Nu zeg jij dat eigenlijk die oude Griekse filosofie en die oude geschriften van 2000 jaar oud het beste zijn wat we tot op de dag van vandaag hebben om onszelf beter te begrijpen en de wereld. Ja, dat is mijn standpunt. Dat is toch wel apart dat we in in zoveel tijd Dat is in deze tijd een apart standpunt. Ja. dat we niet niet verder zijn

gekomen. Nou, we zijn in één opzicht verder gekomen, hè. En dat is het dat is de technologie, de natuurwetenschap. Dus de wetenschappelijke revolutie 17e eeuw, Galilei Newton zeg maar. En dan eh als gevolg daarvan de industriële revolutie, de industriële de technische revolutie die op dit moment eh Ook eh intensiveert, zal ik maar zeggen, als gevolg van de computerisering. Eh dat is iets wat de ouden nooit gehad hebben. En eh en dat heeft ertoe geleid eh abusiefelijk dat ehm dus die die de opkomst van natuurwetenschap en dan van de moderne techniek die heeft eh tot een

eh een eh verkeerde conclusie geleid, namelijk een Non zogenaamde nonsequitur. Namelijk wij zijn beter in de natuurwetenschappen dan onze voorouders. Dus wij zijn beter dan onze voorouders in alle wetenschappen. En die eh is er één van de voornaamste oorzaken van dat wij dus die oude boek hebben laten vallen vanuit de gedachte van nou ja, kijk, Aristoteles natuurwetenschap is minder dan Newtons natuurwetenschap. Niet waar? Dus zal zijn eh menswetenschap ook wel minder Zijn. Weg ermee. Maar is dat niet simpelweg het gevolg van het geloof in de evolutiheorie? Dat men heeft gedacht van nou, je mag dat

evolutiheorie noemen, maar ik ik denk dat nog scherper is om dat eh te noemen het geloof in de vooruitgang. Ja. Dus en en maar dat geloof in de vooruitgang is zelf een product van de wetenschappelijke revolutie. Kijk, Wat de meeste mensen niet meer weten is dit. Eh tot aan de 18e eeuw eh leefde de mensheid in heilig ontzag eh voor al het vrais wat in de oudheid en de middeleeuwen tot stand was gebracht. Ja, bijvoorbeeld eh Romeinse aquaducten, noem maar eens wat. eh of de geweldige Romeinse wegen, Want men kon dat namelijk niet meer. Ja,

dus het Romeinse rijk stond technisch op een hoger pijl dan eh de maatschappij stond in al die eeuwen daarna tot de 18 eeuw. Ja, als iemand anders op een hoge pijl staat, dan ga je als de vroegeren op een hoge pijl staan, dan ga je vanzelf opkijken naar de vroegere, niet waar? Zelfde God voor de filosofie. Ja, men heeft eeuwen en eeuwen en eeuwen lang opgekeken naar Platoon, Aristoteles en Naar Thomas van de Quino en Augustinus. Dat waren de de pijlers onder het christendom en onder de onder de gangbare wereld beschouwing. Beetje het het effect

van als je in een hele mooie kathedraal binnenkomt dat je dan nederig wordt. Ja, dat het was eigenlijk een geestelijke kathedraal. Nou, die houding ten opzichte van het verleden hè, dus de voorouders als de major, dus de groteren, Naar wie we goed moeten luisteren, want zij konden het beter en wisten het beter dan wij. Die is vanaf de 18e eeuw omgedraaid. En dat heeft alles te maken met de Newtoniaanse revolutie in de natuurwetenschappen. Dat heeft een totaal verpletterende indruk gemaakt die veel verder gaat dan alleen maar de natuurwetenschap. Die heeft het hele wereldbeeld omgegooid. Mensen

gingen opeens denken: "Ja, maar wacht even, wij weten het beter en wij kunnen het beter dan onze voorouders." Dus de voorouders veranderden van majoris en minoris. En dan krijg je dus de vooruitgangsgedachte. We zijn nu verder dan 100 jaar geleden. Zij waren verder dan 200 jaar geleden en over 100 jaar zijn ze verder dan nu. Dat is de vooruitgangsgedachte. Vooruitgangsgeloof eigenlijk hè. Want Het is een onberedeneerd geloof in jouw zin van het woord hè van een vaste overtuiging die iedereen heeft. maar zelfs niet eens bewust laat staan dat men het zou kunnen beredeneren. Waar ook

weer het transhumanisme uit voortvloeit. Nou ja, waar in ieder geval een soort optimisme uit voortvloeit eh over de technologische toekomst. Je kunt natuurlij ook pessimistisch transhumanist zijn, hè. Dat kan ook dat Je zegt van oké, we robotisering enzo gaat allemaal door en dat eindigt in een brave new world. Dat dat kan ook. Maar in ieder geval ja, die technologie op een feitelijk niveau ja, die lijkt heel hard door te gaan. En als je natuurlijk een een progressivist bent, als je als je gelooft dat dat allemaal vooruitgang is, zoals bijvoorbeeld Musk, ja, dan eh hoe die

ook wel zijn twijfels heeft, hè, Dan eh dan eindig je eigenlijk in een soort hemel, technologische hemel. Je hoeft niemand hoeft meer te werken. Niemand wordt meer ziek. Eh uiteindelijk zal iedereen eeuwig leven. Eh er is geen armoel meer, et cetera, et cetera. Maar ja, is het waar? Is het waar? Hier groeit iets bijzonders. Blad voor blad. Krachtig en puur de Moringa Miracle Tree. Wij verwerken deze Wonderboom tot hoogwaardige oliën, supplementen en producten die jouw dagelijkse welzijn versterken. Rechtstreeks vanuit onze eigen kas in Brabant. Ontdek een wereld vol natuurlijke gezondheid op moringasfinest.nl. En met de

code Lighthouse TV krijgt u 10% korting op uw eerste bestelling. In ieder geval en daar ging het in feite om. Kijk, de denkfout is gemaakt. Kijk, toegegeven. Onze technologie Is veel verder gevorderd, staat op een veel hoger pijl dan de technologie van al onze voorhouders. Evident. Maar dat betekent niet dat onze menswetenschap op dat niveau staat. Ik zal je nog eens wat vertellen, hè. Dus de moderne menswetenschappen, de zogenaamde sociale wetenschappen, inclusief de psychologie, die zijn ontstaan in de loop van de verlichting Vanuit de gedachte dat de oude menswetenschap uit de middeleeuwen en de antieke

tijd dat die niet meer voldeed. Want we zijn immers nu verder en wat we nodig hebben is een nieuwe menswetenschap die werkt via de methode van de natuurwetenschap die dat als het ware de natuurwetenschappen kopieert. Nou, zo zijn in de aan het eind van de 18e en in het begin van de 19e eeuw de Moderne sociale wetenschappen ontstaan die inderdaad op een hele klungelige manier proberen die natuurwetenschappen te kopiëren. Oh, vandaar statistiek en dat soort vakken. Nou, we zijn nu dus zeg maar 200 jaar 19e eeuw, 20e eeuw, stukje 21 zijn we dan eh gevorderd

met die nieuwe sociale wetenschap. Dus we zijn nu gerechtvaardigd om zijn conclusie om gewoon eens een eh Inventaris op te meten en te kijken wat heeft ons dat nou opgeleverd die nieuwe menswetenschap. Nou, als je daar als je daar nuchter naar kijkt, ik heb dit allemaal al gedaan. Als je daar nuchter naar kijkt, dan is het antwoord niets. Die nieuwe natuurwetenschap heeft ons niets opgeleverd. Geen enkel inzicht in de mens. Nul. Het is een mislukt project. Waarom? Nou, omdat het gewoon geen enkel Boek heeft opgeleverd waaruit je wijzer wordt. Als jij Ja, is dat jouw

mening of is dat Ja, dat is dat is zeker mijn mening, maar ik denk dat er meer mensen zijn die mee met mij delen als dat iets zegt niet vaak. Ja, dat kan ik niet beoordelen. Nee, maar maar als jij een willekeurig psychologisch handboek zet naast bijvoorbeeld de nicomagische ethiek van Aristoteles. Ook een psychologisch handboek. Ja, dan is onmiddellijk duidelijk dat laatste oneindig veel beter is, oneindig veel realistischer, oneindig veel meer waarheid bevat over ons, over de mens dan dat moderne sociaal wetenschappelijke psychologische handboek. Onmiddellijk. Kun je dat eens proberen te omschrijven wat dat dat

nieuwe handboek dan probeert Te leren aan ons? Nou, wie we zijn er zijn er natuurlijk verschillende. Ja, maar ehm laten we maar gewoon eens iets pakken wat heel populair is. De zogenaamde masslof piramide. Niet waar? Die komt natuurlijk uit die moderne psychologische wetenschap. En allerlei mensen eh kennen die En eh en menen die te moeten gebruiken. Waar eindigt hij mee? met iets wat dan eh genoemd wordt zelfontplooiing. En zelfontplooiing is eh dat is een interessante term. Echt een interessante term, hè. Dat is een term overal gebruikt wordt in allerlei kringen en die eigenlijk beschouwd wordt

als de hoogste waarheid op het gebied van de menswetenschap. Dus als antwoord op de vraag: Waartoe zijn wij op aarde? Wij zijn op aarde om onszelf te ontplooien. En eh en verbonden daarmee natuurlijk een aantal operaties die daar vooraf gaan of daarmee gepaard gaan. Namelijk jezelf ontdekken. Heel belangrijk. Je ontdekken. Dat is de hypothese van de Maslof Peramide. Ja, dit is de moderne psychologie. Ja. En jezelf zijn, ook wel authenticiteit genoemd of autonomie als het gaat om de invloed van anderen op jou, hè. Ze mogen jouw autonomie niet aantasten. Dus iedereen moet zichzelf kunnen zijn.

Nou, deze hele terminologie, iedereen kent hem heel goed. Eh eh die is volstrekte kwatch. Toch klinkt hij heel aangenaam in de oren, hè? Ja, heel fijn natuurlijk. Maar weet je Wat het is, Flavio, waarheid is niet altijd aangenaam. En wat aangenaam is, is ook niet altijd waar. Sterker nog, het is vaak niet waar. Dus waarheid is één ding en eh aangenaamheid is een ander ding. Dit is precies beetje precies het probleem van de van dat heel hele zelfontplooiingsdenken. Het is enorm aangenaam. Het het eh doet een beroep op allerlei natuurlijke Menselijke impulsen. Onder andere de

impuls van het egocentrisme, het ik en het zelf. Eh maar ook de impuls van eh het goed willen zijn. Want je zegt niet: "Kijk, ik ik ik en eh ik verrijk mijzelf en eh andere mensen interesseren me niet." Nee, giet daar als het ware een soort eh therapeutisch religieus sausje overheen. Nee, maar ik ben niet bezig met mezelf te verrijken. Ik ben ik moet mezelf ontplooien. Het deugen eigenlijk. Het is een vorm van deugen. Ja. Ja. Hè, dus het is een soort egocentrisme wat opgepoetst wordt. Dat is wat het is. En nu is de vraag

natuurlijk voor ons eh waar haalden ze dat vandaan? Eh klopt het? Waar leidt het toe? Et cetera et cetera. Nou, Het komt uit de romantiek. De grondlegger daarvan is een 18e eeuwse denker, namelijk Jean-Jan Rousseau. Is verder uitgewerkt door 19e eeuwse romantici eh en is via mensen als Freud en zo is dat in de in de mainstream psychologie terecht gekomen. En het is natuurlijk een vervanger voor het oude Godsgeloof. Je bent je eigen God. Je bent je eigen God. Ja. Dus eh dus die oude God die voor iedereen gelijk was, Die boven iedereen zond die

iedereen oversteeg, transcendeerde, die is weg. Die God is dood. Eh maar dat wat in de 18e eeuw naar voren is gebracht door verlichtingsdenkers, hè, ik kan het verschillend uitdrukken, maar maar het is uitgedrukt bijvoorbeeld de mens is een machine of de mens is een dier. Allebei allebei gezegd. De romantici vinden we niet leuk. De mens is meer dan een dier en de mens Is meer dan een machine. Zijn aard kan moet niet gezien worden als een machine, maar als een boom die moet groeien en zijn innerlijke tendenties vrij moet kunnen ontplooien. Ja, dat is de

romantische metafoor. Dan krijg je het type mens eh waar het nu van barst, namelijk mensen die eigenlijk alleen met zichzelf bezig zijn en voor wie het ik of hetzelf het Ultieme criterium is voor alles. eh en die tegelijkertijd tegelijkertijd het gevoel hebben dat dat een soort religieuze ernst heeft en eh en dus hun en dus daardoor in staat zijn om hun egocentrisme en hun egoïsme eh te verkopen als iets hoogmoreels. Het is wel heel tekenend voor deze tijd hè, want ik ken heel veel mensen die bezig zijn met Allerlei vormen van therapieën, ja, trauma healing,

kindstukken aankijken. Eh you name it. Ja. Allemaal om Ja. Ja. Ergens iets iets iets op te lossen en een beter mens te worden en zich te te ja te ontplooien. Ja. Wat ik ja, in de basis een mooi streven vind, want een hoop mensen willen natuurlijk verder komen eh omdat ze vastzitten of blokkades hebben. Het is natuurlijk heel therapeutisch wat ik nu zeg. Ja, maar keur jij dat af? Ja, zeker. Eh kijk, jezelf zijn en jezelf ontplooien, dat kun je eigenlijk alleen maar permitteren als je een volstrekt goed mens bent. Ja. Als je niks mankeert,

als je als je als je als je geen zondaar bent, de afgunst, de hebzucht, de wellust, dus de geilheid en de boosheid, de de dus de hè is de gramschap eh dat je kwaad wordt. Afgunst, wellust, hebzucht en boosheid. Dat zit in ons allemaal. Hm hm. En we iedereen die een beetje zelfkennis heeft, die weet eh hoe makkelijk het is om je daardoor te laten leiden. En eh en ook hoe slecht dat is, hoeveel schade je aanricht. Daar heb ik het over. Ik heb het niet over psychopathen of pedofielen of wat dan ook. Ja, ik

heb het over ons, over mij, over jou, over iedereen In Ja, iedereen is een zondaar. Ik zei al: "Cristendom is de meest realistische mensopvatting die ooit bedacht is." De theorie van de zeven hoofdzen, waar ik nu een deeltje van naar voren breng. Vier hè, van de zeven, is een uiterst realistische theorie over de mens, over jou en mij. Toch vind ik het grappig, want ik word natuurlijk sinds dat ik eh eh ja, eigenlijk bezig ben met het maken van video's eh vanaf de coronatijd, steeds meer omringd door mensen die Natuurlijk in een soort new age

denken zitten waarin de termen die jij net noemde worden gezien als geconditioneerde ballast die we vooral van ons af moeten werpen en dat we juist alles mogen zijn. Ja. Terwijl jij zegt van nee, dat zijn juist dingen ehm waar we voor moeten waken. Ja. Ja, ik ik Kijk het woord alleen al new age. Hou alsjeblieft op zeg. Eh dat het is natuurlijk ook een containerbegrip voor eh mensen die in ieder geval ja niet niet meer denken in het traditionele eh grotpe speelt, maar bezig zijn met spiritualiteit. Is allemaal romantiek. Ja. Dus dus kijk, we zijn

we zijn die grote antiekhumanistische traditie kwijt Of antiek christelijke traditie kwijtgeraakt. Eh dat begon in de 17e eeuw, maar op het niveau van de maatschappij in Den Bred heeft zich dat voltrokken 2ede half 20 eeuw. Nou, dan hou je in eerste aanleg vooral het verlichtingsdenken over. Ik zei daarnet al iets over. Wat is verlichtingsdenken? Verlichtingsdenken is God is dood. Eh en eh wat we overhou en de mens is Een dier. God is dood. De mens is een dier ten midden van andere dieren. Die z dus op uit om eh zijn begeerten zoveel mogelijk te bevredigen.

Iemand als eh Thomas Hops zegt dat letterlijk in zijn hoofdwerk hè. Zegt: "Ja, de zin van het leven is zo lang mogelijk te leven en in dat leven zoveel mogelijk begeertes te bevredigen. Dat is geluk. Hedonisme. Hedonisme. Dus dus wij zijn eigenlijk dieren. En als je nog beter kijkt, dan kom je onder de biologie en dan ga je naar de mechanica. En dan zie je net als de dieren zijn wij machines. We zijn genotsmachines. Ja. Wij streven naar zoveel mogelijk genot en zo wijn mogelijk zo weinig mogelijk pijn. En wat ons daarbij meer helpt dan

wat ook, dat is de techniek. Nou, daar heb je in een notendop het verlichtingsdenken. Ja, met die twee kanten. De mens is een dier, genotsmachine. En de techniek is ons belangrijkste instrument om nog veel meer genot te kunnen bereiken in het leven. Nou, dit dat mens en wereldbeeld, dat ontoverde mens en wereldbeeld, om het zo te zeggen, dat trekt de helft van de mensheid niet. De helft, de andere helft vindt het prima. Maar maar de eerste helft eh en dat is voor een dat zijn eigenlijk de gevoeliger mensen die vinden dat te plat en eh

die hebben eigenlijk een eh die die ja dat komt voort uit een soort behoefte aan het verheven, het hogere, het diepere, het religieuze. Maar God is dood. Remember. Dus terug kun je niet. En dan krijg je dus en dat begint met Rousseau letterlijk 18 1750 een opstand tegen de verlichting en een creatie van een alternatieve moderniteit. [muziek] Dus dat is niet een terug naar de traditie. H is creatie van een tweede moderniteit. En de vader daarvan is Jean-Jacques Rouso. En de kern en een een naam daarvoor is New Age. Je hebt allerlei andere namen ook

nog. Eh postmodernisme zou je ook kunnen. Noem je dan moet je de verlichting modernisme noemen. Noem je dit postmodernisme. En ja, wat zin neem. In ieder geval hier staat dus in de verlichting staat centraal de zin van het leven is zoveel mogelijk begeerdes bevredigen. Eh en dan ga je dood en dan is het klaar. En hier is het. Je moet jezelf ontplooien. Dit is te plat. Het gaat er niet om nog een auto bij te kopen of nog een groter huis te hebben of nog meer te consumeren. Nee, het gaat om dat heilige zelf. Dat

heilige zelf dat ik moet doorgronden en ontdekken en dat ik gestalte moet geven en dat ik moet ontplooien. Als je moet kiezen, dan kies je wel daarvoor denk ik. Tenminste Ja, ik nee want ik vind het nog erger dan de Verlichtingsdenken. Oké. Ja, het is kijk, het combineert datzelfde egocentrisme eh met een misplaatste eh met een misplaatst jezelf al te serieus nemen. Hè, dus suggestie die wordt gewekt dat die zelfontplooiing zou leiden tot het worden van een beter mens waardoor je uiteindelijk hè ja, maar even de theorie hè dat je Een beter mens wordt waardoor

je eh ook meer kan betekenen voor een ander en daarmee eh liefde of goedheid zaait en dat dat een de wereld zou helen. Ja, dat is hoe het mij steeds gepresenteerd wordt. Ja, dat begrijp ik steeds. Maar dat klopt natuurlijk niet. En dat als iedereen zijn trauma kwijt is, dan eh krijgen we een betere wereld. Dus je moet aan jezelf werken. Ja. Ja. Maar in de praktijk klopt dat niet. Ja. Want als je met jezelf bezig bent, heb je geen tijd voor andere mensen. Ja. Je kan alleen maar je kinderen goed opvoeden en met je

vrouw bezig zijn enzovoorts als je niet met jezelf bezig bent. Ja. Bovendien nogmaals, jezelf ontplooien, dat betekent dat je uitgaat van hetzelf Zoals het is. Maar dat zelf zoals het is bevat heel veel dingen die je niet wilt ontplooien. En het zou toch ook wel kunnen dat er ballast is in je leven waar je door beschadigd bent doordat je dat onderzoekt. Ehm dat je het kwijtraakt dat je dat misschien ook mag kwijtraken of hè noem maar wat de EMD echt eh techniek in de psychologie waarin mensen terugkeren naar een trauma dat herbeleven en vervolgens dat

minder Ernstig ervaren. Ik geloof ja dat is ik geloof daar niks van. Ik heb dat nog nooit meegemaakt. Ik ben er bij aanwezig geweest bij een sessie. En weet je wat? Ja, dat geloof ik zeker. Die sessies doen ze. Maar h kijk eh ik breng daar iets te mag ik daar een voorbeeld tegen in brengen? Ze mijn eh in mijn familie zijn natuurlijk net als In alle families eh veel mannen ook soldaat geweest. Ik heb bijvoorbeeld een oom die is 3 jaar soldaat geweest in Indonesië. in de zogenaamde politionele acties. En die man heeft het

meest verschrikkelijke dingen meegemaakt. Die is teruggekomen, heeft er nooit meer over gepraat, is boekhouder geworden en heeft een lang en gelukkig leven geleid en is onlangs pas gestorven op bijna 100 Jaar leeftijd. Eh en dat deden alle mannen die uit de Tweede Wereldoorlog terugkwamen. Ze nou gevocht hadden aan het front of eh of in een kamp hadden gezeten of wat dan ook. Dat noemen we heden tenagen het verdringen van emoties. Ja. Ja. Alleen de termen al hè. Dus laat ik zo zeggen, ik denk dat dat verdringen heel goed is. Wanneer eh wanneer is eh is

het nou fout Gegaan met uit de oorlog terugkomende soldaten? Ja, toen dat is eigenlijk begonnen na de Vietnam oorlog toen iedere soldaat die eh terugkwam eh in therapie ging om te kijken of die post eh traumatisch stress syndroom had. En toen bleek hij dat ook te hebben. Althans de waarheid is dat posttraumatisch stress syndroom dat werd veroorzaakt door al die therapeutische sessies. Ja, is dat zo? Ja, absoluut. Het is veel en veel beter om allerlei dingen die je hebt meegemaakt te laten rusten en zoveel mogelijk te vergeten. De gedachte dat je het op de of

manier zou verwerken als je er steeds mee bezig bent is bespottelijke flauwe kul. Ja, ik kan dat ten aanzien van soldaten met een trauma niet beoordelen, maar ik Weet wel dat ik mensen in mijn persoonlijke omgeving ken. Ja. die ehm ongekend veel bezig zijn met allerlei dingen zelfs uit vorige levens en die van de regenen druppelanden. [gelach] Het wordt alleen maar gekker. My case. Ja. Nee, ik heb die ervaring ook in mijn omgeving. Kijk eh therapie maakt mensen over het algemeen alleen maar getikter. Behalve als je toevallig een therapeut treft eh die als het ware

nog geaard is in de traditie en die met commissoplossingen komt, dan kan het helpen. Maar voor de rest het werkt avrechts. Ja, want ik heb wel goede ervaring met relatietapie. Helemaal vanaf je partner beter begrijpt. hangt eh Hangt er helemaal vanaf eh wie je treft, hè. Het is altijd beter om een ander beter te begrijpen. Ja. Eh en als zo'n therapeut een gesprek op gang weet te brengen, dan is dat uitstekend natuurlijk. Maar dat heeft met de moderne romantiek niks te maken. Dus met met het zoek jezelf en vind jezelf enzovoorts. Integendeel in een relatie,

kijk, een relatie kan alleen maar bestaan als je Voor een groot deel ook jezelf achterlaat en naar die ander toe gaat. Steeds maar weer. Als je als je dus offers brengt, nou dat is echt een christelijk begrip en trouwens ook een Grieks begrip. offers brengen graag en gewillig en en eh en niet steeds op dat zelf. Hoe verder je van jezelf af bent, hoe beter. Hoe minder je met jezelf bezig bent, hoe beter. Je moet daar zijn. Je moet niet Hier zijn. Dus die romantiek is pervers. Dat is nou perversie. Dat is nou perversie. Kijk

dan. Dan kan je nog beter iemand hebben die die zegt eh ik weet niet waar je je druk op maakt. Eh ik wil gewoon zoveel mogelijk geld verdienen en lekker uitgeven en eh en eh ik wil plezier hebben in mijn leven. Begrijp me goed hè. Ik vind dat ook niks. Maar die is tenminste eerlijk. Ja, maar en die die Zoekt de moeilijkheden niet op. Eh die maakt het niet voor zichzelf niet moeilijk en voor zijn omgeving niet moeilijk. Ja, dat zijn mensen die eh die je in je omgeving kunt hebben. Al heb je er Ja,

kijk ja, ik ben misschien dan een soort van hybride variant, want ik ik ben ehm ja, ik zou mezelf dan eerder een soort existentialist willen noemen. Iemand die probeert om te begrijpen wat Doe ik hier in Gods naam op die ik gebruik het woord God toch nog op die aardkloot. Ja, ik vind het heel onbevredigend om niet te snappen waarom ik hier ben. Heb ik een opdracht. Ja, ik dacht dat heel even te hebben in de coronatijd. Toen ik ineens dacht van wauw, ik mag dienen. Ik snap waarom ik nu aan de slag kan. Dat

ben ik helaas weer een Beetje kwijtgeraakt omdat ik het gevoel heb van oké, misschien zit mijn taak er wel op om te moeten dienen. Hè, voor wie doe ik het nu nog? Oh ja, voor mezelf. Maar ja, waarom doe ik het? Dus ik ik ben daar een beetje stuurloos in geworden. En ik vind het ook niet in New Age. Ik vind het ook niet in dat Godsbesef omdat ik denk dat ik ATS ben. Ja, maar dat weet je niet. Je moet studeren en en ja, oké. Dus ik ik zweef daar Helemaal tussenin en ik vind

het eh buitengewoon vermoeiend. Ja. En ehm ja, ik weet ook niet waar ik het Ja, ik zie mezelf als een dolende ziel. Ja. Ja. Hè, dat begrijp ik heel goed. Je bent natuurlijk niet de enige. Dus in die zin is het goed dat je dit doet. Maar eh dus de vraag is waar ga ik dan die houvast vinden? Want jij zegt Eigenlijk heel pragmatisch gewoon volgens die oude christelijke normen ehm jezelf in bedwang houden. Nou, begin maar begin maar eens met studeren. En wat moet ik dan gaan lezen? Nou, begin maar eens met mijn boek,

de onzichtbare maat. En dat is eigenlijk een soort eh inleiding in die literatuur. En dan kan je van daaruit verder lezen via de voetnoten. Dus je stelt jouw boek boven de Bijbel. [gelach] Op dit moment voor jou zeker. Ja. Oké. Dat zou is toegankelijker. Nee, luister, want ik ik had verwacht dat je zou zeggen ga de Bijbel lezen. Nee, nee, dat kan helemaal niet. De meeste mensen kunnen de Bijbel niet lezen. Nee. Bovendien je hebt niet alleen de Bijbel, Je hebt ook Plato. Plato is net zo belangrijk als de Bijbel. Ja. En je hebt ook

Aristoteles, net zo belangrijk als de Bijbel. En jij hebt eigenlijk die belangrijke dingen samengevat in dat boek van jou. Ja. En een inleiding geschreven van nou kom vanuit dus een eh een eh het perspectief van de logos denkend hè. Dus Niet geloof tegenoverstellend. je afkerend van de reden. Nee, ik wil laten zien hoe redelijk het allemaal is. Ja, maar ik ik weet dat je een afkeer hebt tegen Jip en Janneke taal, maar toch zitten nu mensen te kijken die hebben dat boek van jou niet gelezen. Ik heb het niet gelezen. Maar wat gaan we dan

leren? Wat gaan we begrijpen? Ik heb geen idee. Maar eh dat kan je wel zeggen. Je raad het me wel aan. Ja, dus ik zou zeggen probeer het maar. En als je het niet snapt, dan nodig je me nog een keer uit. Het is een slechte pitch, hè. Ik ben benieuwd wat ik [gelach] kan leren als ik je boek lees. Krijg ik dan antwoord op de vraag waarom ik hier ben? Ja. Nou, dat is veelbelovend. Ja. En het is niet mijn antwoord. Kijk, ik geef ik beschrijf gewoon het antwoord wat in de loop van de

millennia is Gegeven. En ook dat is niet het definitieve goddelijke antwoord, want dat hebben we niet. krijgen we ook niet op het ondermaanse, maar het je krijgt wel heel wat meer dan je nu hebt. Echt waar. Ik bedoel, kijk, je moet je voorstellen dat de mensen die die eh in die de mensen die die boeken geschreven hebben, die hebben zoveel meer begrepen van het leven en de Wereld dan wij. Daar steek je zoveel van op. Als je op de schouders van Reusen staat, zie je veel meer. Heeft mij ook enorm geholpen, want ik wist in

zekere zin ook niet waar ik het zoeken moest. En ik ben van die hoek naar die hoek naar die hoek gestuiterd. De prijzen blijven maar stijgen [muziek] voor energie, voor zorg, voor al onze basisbehoefteen. En terwijl wij steeds meer betalen krijgen grote bedrijven flinke kortingen. Gewoon omdat ze samen groot inkopen. Maar waarom zouden wij als burgers niet hetzelfde doen? De krachten bundelen als één collectief. Hoe meer mensen meedoen, hoe sterker we staan en hoe scherper de deal. Geen kleine lettertjes, geen verplichtingen. Volledig gratis en vrijblijvend. Samen dwingen we eerlijke prijzen af te Beginnen bij energie

en zorg. Ga naar bundel.nl nl en bundel mee. Ik wil met jou ook wel delen waar ik op dit moment uit ben gekomen. Eh en dat is ook nog steeds een hele onbevredigende ehm analyse van eh waarom ik hier ben, omdat het eh me niet heel veel troost geeft. Maar ik ben eigenlijk ehm stellig ervan overtuigd zonder dat ik Dat kan goed kan onderbouwen. eh dat wij hier neer zijn gezet door een andere intelligentie, wat we dan populistisch misschien eh buitenaardsen zouden noemen en dat wij niets meer zijn dan een mutant die ontredderd op die

aardkloot rondloopt en niet begrijpt wat hij hier doet omdat hij hier ook niet vandaan Komt. [gelach] Ja, dat dat misschien ten diepste ons probleem is omdat het ook niet zo omdat we hier ook niet vandaan komen. Dat we daarom ook nooit dat antwoord gaan vinden. Dat we Kijk als ik je een soort van ontworteld zijn. Ja. Ja. Ja. Ja. Zeker. Nou, dat laatste dat eh is zeker het Geval. Maar de vraag is of onze voorouders ook ontworteld waren. We zijn nu zeker ontworteld. Ja. Eh kijk, over ehm al dit soort theorieën zeg ik altijd eh

net als over het occultisme enzovoorts, altijd hetzelfde. Eh dat gaat voorbij aan het menselijk kenvermogen. Dus het heeft geen zin om je daarmee bezig te houden. Je moet je kijk je moet ervanuitgaan dat wij een soort apenverstand hebben. Ja, maar dan ga je ervanuit dat het niet dat het niet te beredeneren is, hè. Dit is geen geloof wat ik hier net eh Nee, nee, maar daarom is de vraag waarom zou je dit überhaupt ventileren of überhaupt hierover nadenken? Omdat ik alle andere eh theorieën ook een beetje moeilijk vind om om echt daadwerkelijk te geloven. Ja,

maar wat voegt het toe om dit te geloven? Nou, omdat het het dichtsbij komt bij het is toch geen antwoord antwoord wat ik zoek. Nee, want het is volkomen eh speculatief. voorkomen 100%. Kijk, maar er lijken zoveel puzzelstukjes bij elkaar te komen. Hm. Ja, daar moet je mee oppassen natuurlijk. Daar zijn al veel mensen ingetuind. Ja, want dat is kenmerkend voor ideologie. Eh kijk, er zijn bepaalde dingen die we vrij goed kunnen zien en eh en we kunnen doordenken tot een bepaald niveau en daarachter wordt het allemaal mist. En het is de kunst om eh

niet aan die grens voorbij te gaan, want dan wordt het allemaal eh op zijn best fantasie en en op zijn slechts occultisme. Dus dus probeer je te beperken tot wat de rationaliteit voor mag. Nou en daar bedoel ik niet mee van nou dus de techniek en verder niks. Nee, dat is wel duidelijk geworden uit ons gesprek. Ja, kunnen veel verder nog. Grappig dat filosoof mij vraagt om mijn denken te beperken. Ja, maar kijk, er zijn heel veel mensen die zich filosoof noemen, maar niet zijn. En dat zijn dat zijn met name Dromers. En dromers zijn

geen filosofen, hè. filosofen zijn mensen van de reden die gespecialiseerd zijn in het nadenken over de werkelijkheid. En een eerste vereiste voor een filosoof is dat hij dat hij dat hij begrijpt waar het nadenken geen zin meer heeft en daar dan ook stopt. Want anders word je word je een fantast. Goed dat je dat ophelder hoor, want ook Dat is natuurlijk een een misvatting. Ik heb altijd gedacht dat filosofen de ruimte hadden om eigenlijk alles te kunnen befilosoferen. Weet je, het is net als met kunstenaars. Ja, de meeste mensen die zich kunstenaar noemen zijn geen

kunstenaar. De meeste mensen die zich schilder noemen zijn geen schilder. De meeste mensen die zich muzicus noemen zijn geen muzicus. Eh dit is één van de ziekteverschijnselen van de romantiek. Ja. Iedereen wil zo graag een boek schrijven. Iedereen wil zo graag een muzicus zijn of eh of een schilder zijn. Ja, dat is allemaal zelfpresentatie, egocentrisme. De echte kunstenaar is niet met zichzelf bezig. Die maakt kunst. Die maakt kunst. Die is daar. Ja, dit is allemaal eh fake. We we zien die eh uitwassen van die zelfplooiing momenteel volop volop in de samenleving, hè. Ja. En niet

alleen in de samenleving. Het heeft proporties bereikt die echt van de gekke zijn. Ja, je hebt daar een fragment voor meegenomen. Misschien toch wel leuk om dat dus te gaan bekijken. Ja. Ja. Wat heb je meegenomen? Eh het is een fragment eh van een serie korte eh humoristische sketches, not benen op de NPO. Eh die heette Nieuwzeer en eh vel daarvan zijn erg geslaagd, moet ik zeggen. En en ze gaan ook voor een groot deel tegen de heersende tijdgeesten in. Dus het zeer verrassend hè dat dat eh dat Gemaakt is en uitgezonden is op de

NPO. En deze eh die heet de beroepskeuzetest. En en die beroeps zo'n beroepskeuzetest heeft ook komt in feite ook voort uit de romantische eh zelfzoekerij, hè. Dus dus je moet jezelf zoeken, jezelf ontdekken. Eh en al naar gelang wat daar dan uitkomt eh kies je een baan. Want die baan die moet Een soort reflectie zijn van wie je zelf bent. En en als je er niet zelf uitkomt, dan zoek je dus een therapeut, als het ware, een psycholoog die jou erbij helpt om jou via allerlei testjes eh duidelijk te maken wie jij nou eigenlijk ten

diepste bent. Nou, om als perciflage daarop eh is dat filmpje wat we nu gaan zien perfect. Laten we er gewoon eh naar gaan Kijken. Waar liggen haar talenten? Word ze accountant of muzicologen. Nou, haar talenten liggen in een hele andere hoek. Oh ja, wat dan? Uw dochter Mila is heel sociaal, maar fysiek ook heel sterk. Ze heeft een sterk ontwikkeld gevoel voor stijl, maar ook voor dienstverlening. Ja, dat klopt helemaal, hè, schat? Ja. Ja. Ja. Ja, zeker. Dus wat denkt u? Er komt één beroefskeuze heel sterk naar boven en dat is prostitue. Prostitue? Nou, dat

woord gebruiken wij liever niet. Uw dochter Mila is erg getalenteerd op het vlak van lichaamsverzorging, gastvrijheid, make-up, mode en seksuele handelingen. Ja, maar maar mijn dochter is toch geen sekswerker? Nou ja, het is waar haar talenten Liggen. Ja, maar Lievert, het is gewoon een beroep als alle anderen. Precies. We hebben verder geen oordeel over het werkveld. Wat wij doen is mensen laten zien waar hun talenten liggen. Ja. Ja. Ja. Ja. Dus geef het wat tijd. Dat is gewoon iets anders dan wat we gewend zijn. Ja. En het gaat om je dochter. Ja, maar ja. Jeetje.

Ja, ik nou ja, ik Ken die hele wereld helemaal niet. Nou, sta je er een beetje voor open. Hm. Ja, ik begrijp dat het moeilijk is voor ouders om te accepteren dat hun kinderen iets anders doen dan wat ze gewend zijn. Want u bent accountant. Ik ben muss ja. Ik ken verder ook helemaal geen sekswerkers. Ja, dat snap ik. Maar die betaalen ook Gewoon bijw hoor. Nou ja, zolang mijn dochter maar gelukkig is en zich kan ontplooien, hè. Ja. Ja, dat is eigenlijk wel het belangrijkste. Ja. Ja. Het gaat hier om Mila. Ja, het gaat

om Mila. Leuk hè Mila? Je wordt Wij vinden het oké hoor schat. Zeg eens wat. Oh legen. [gelach] Ja. Oh schatje is goed hoor. Dank u wel hè voor de tips. Ja ja dank u wel. Dank u wel. Nou dat wordt een topper hoor. Ja kijk z kijk dit is wat je noemt een reductie absurdum hè. En dat maakt het eh ook zo ontzettend goed. Want eh dit geeft precies weer eh hoe mensen die het romantisch discours omarmen denken en laat zien waar het tot in het absurde doorgereddener toeleidt. Of ik moet zeggen waar het

toe leidt Namelijk tot absurde conclusies. Zouden de makers dit ook gemaakt hebben met die reden omdat ze doorzien wat jij doorziet? Nou, kijk, tot op zekere hoogte moet dat wel het geval zijn, hè. Ik weet niet of ze of ze net zo conceptueel zijn als ik. Waarschijnlijk niet. En of ze net zoveel op de geschiedenis ervan gestudeerd hebben. Waarschijnlijk niet. Maar eh ja, het zijn toch eh Slimme jongens en meisjes die dit in elkaar hebben gezet en die ja, die een belangrijk mechanisme in de werkelijkheid doorzien en eh ook vermoedelijk eh begrijpen dat dit echt

niet de bedoeling kan zijn. Een soort doodlopende weg waar we in zijn gegaan. Ja. Ja. Ja. Ja. Ja. Ja. Maar ja, wat dan wel? Nou, kijk, volgens de hele westerse traditie, antiek christelijk is eh eh het zijn van Prostitue niet goed. Dat is niet de bedoeling. Ja. Eh dus eh hè dus seks heeft niks te maken met eh met je lichaam verkopen voor geld. Dat is echt eh zondig. Dat wil zeggen verkeerd. En eh en dat moet je niet doen. Ehm en eh en ik vermoed dat de makers, in ieder geval ook heel veel mensen

die het zien, De de realiteitszin die in daarin zit wel snappen, hè. Zeker als je zelf een dochter hebt. Ja, maar toch is dat gek, hè? Want die moraal die leeft denk ik bij de meeste mensen wel hè, dat niet de bedoeling is. Dat wens je je dochter niet toe. Toch is het in Nederland gewoon legaal en eh keuren we het ook niet af, want ja, het is immers eh binnen de kaders van de wet. Je bent een rechts eh filosoof. Dus hoe hoe kan zoiets dan überhaupt legaal zijn geworden in in een land als

Nederland? Nou, dat heeft te maken met het verdwijnen van die grote traditie, hè. en de vervanging van die traditie door verlichting en romantiek die allebei met enige goede wil varianten zou kunnen noemen van het liberalisme, hè, in de breedste zin van het woord. En eh en voor dat liberalisme Is de belangrijkste eh morele is het belangrijkste morele fundament. Zolang je anderen niet schaat, mag je alleen of met instemming van anderen doen wat je wilt. Ja. Dus dat is de dat is de de individuele vrijheid die slechts gelimiteerd is door door de schade die eventueel een

ander zou berokkenen of hun gebrek aan instemming. Oftewel als een vrouw vrijwillig haar lichaam wil verkopen, dan moet dat kunnen. Nou, sterker nog, dat is niet anders dan een bakker die een brood verkoopt aan een klant. Ja, het is gewoon een marktransactie. Eh en in de andere vorm van liberalisme, de romantische liberalisme, als een vrouw denkt dat ze zichzelf ontplooit door tegen betaling seks te hebben met wildvreemde mannen, dan is dat haar Zelfploiing. Zo wordt het hier gepresenteerd. En zo wordt het hier gepresenteerd. Ja. Dus dus het past helemaal in eh het hedendaagse paradigma. Ik

heb dat zelf ook zien gebeuren in mijn eigen leven, hè. Eh toen ik jong was prostitutie eh was eh ja werd door iedereen als moreel verwerpelijk geacht en was trouwens in reflectie daarop ook bij wet verboden. Ja, dat is eh dat is allemaal veranderd Doordat eh dat liberalisme zo dominant is geworden, hè. waardoor iedereen denkt: "Oké, hm, de mensen die erbij betrokken zijn, eh doen die het vrijwillig? Eh zijn er verder nog derde bij betrokken die eventueel schade zouden kunnen ondervinden?" Nee. Nee. Oké, dan moet het legaal zijn. Ja. En zo zie je dus heel

interessant dat de Kijk, kijk. Ik wil niet zeggen Dat dat vrijwilligheid moreel onbelangrijk is. Dat wil ik niet zeggen. Dat is belangrijk iets als je echt gedwongen iets moet doen is dat in principe verkeerd. Ik wil ook niet zeggen dat schadebeginsel onbelangrijk is. Het is ook belangrijk. Alleen om van die twee beginselen het alfa en omega van de moraal te maken, dat is niet goed. Ja. Dus uit het blote feit dat dat er derde geen schade berokkend wordt en dat eh een vrouw het wil volgt nog niet uit dat iets goed is. En waarom is

het dan toch even de advocaat van de duivel waarom is het dan niet goed? Omdat eh seks in de orde der dingen door God gegeven de in de door God gegeven orde dingen om het zo eens even uit te drukken. Ik druk het nu christelijk uit hè eh antiek uitgedrukt In de natuur der dingen eh een onderdeel moet uitmaken van een liefdevolle en duurzame verhouding tussen man en vrouw. En daarvan is geen sprake bij prostitutie. En en waar komt dat dogma vandaan? Dat het dat het een liefdevolle relatie tussen een man en een vrouw zou

moeten zijn? Want ik dat dat is een een religieuze opvatting toch? Nee, helemaal niet. Dat is een lang verhaal. Maar ja, kijk eh uitgekleed tot eh tot in de kern, de po van seks is het krijgen van kinderen. Ja, kinderen die het instand houden van de soort zou je ook kunnen zeggen. Nee, daar hou ik niet van. Kijk, het Krijgen van kinderen die vervolgens liefdevol moeten worden opgevoed gedurende 20 jaar. En dat vereist nogal wat hè. Dat vereist liefhebbende ouders. Dat vereist ook dat die ouders goed met elkaar om kunnen gaan. Dat is de po

van seks. Seks ingebed in een veel groter geheel van allerlei verantwoordelijkheden, verplichtingen, eh liefdevolle relaties enzovoorts. Dat is seks eh zoals seks behoort te zijn in de orde der dingen. Maar dat geldt eigenlijk alleen maar voor de mens als je kijkt naar de natuur, hè. Dat geldt voor de mens zeker. Eh heel veel dieren doen het gewoon alleen maar om zich voort te planten. Ja, maar wij zijn geen dieren. Dat is dat is Kijk, de verlichting zegt de mens is een dier. En dan krijg je dus dit. Wat zijn wij dan wel? Wij volgens de

traditie zijn wij het middenwezen tussen het dier en God in. En dan ga ik de vraag ook aan jou stellen. Wat is God dan? Nee, kijk, zelfs als we niet precies weten wat God is, we zijn geen dier, maar we zijn ook geen God. Dus Pascal het uitdrukt, niet bad, nie harsh. Dus geen beest. We zijn geen beest. Ja, voor de helft zijn we beest. Maar we weten allemaal dat wij als mens wel kunnen terugvallen naar een Beestachtig niveau en kunnen leven als een beest, maar dat we niet behor behoren te doen. Jij en ik

kunnen allebei leven als een beest. Ja, ik heb altijd het idee dat als ik wacht even maar dat horen wij niet te doen. Wij horen dat niet. Wij hebben ook Ja, ik vraag me af waar dat horen niet te doen vandaan komt, hè. Want ik ik ik word vaak gespiegeld met mijn eigen morele besef. Ja, maar ik denk altijd van ja, dat komt omdat ik belast ben met een christelijke opvoeding en een conditionering die mij heel erg spiegelt met Ja. Ja. Ik ik zie het eigenlijk altijd als als eh culturele ballast ofzo. Ja, mag. Dus

jij herleidt het hogere tot het lagere. Maar dat hoeft niet. Je kan ook zeggen dat horen, dat behoren komt van een horen. Dus jij Hoort iets. Jij hoort een kosmische stem. Ja, maar hoe zullen we ooit weten dat het niet conditionering is? En want ik bedoel, het is heel moeilijk om anders te om dit heel anders te ervaren. Omdat je nou eenmaal nu zo bent geconditioneerd. Ja, zeker weten doen we niks. Maar denk jij echt dat wat wij nu zitten te doen alleen maar een soort sublimatie is van dierlijke driften? Dit gesprek? Ik denk Van

niet. Ik heb er geen antwoord op. Ik weet het niet. Ik vind het heel moeilijk. Nou, dat komt denk ik omdat jij iets verwacht van de kennis die kennis niet kan geven, namelijk zekerheid. Ja, eigenlijk moet je daar vanaf. En het is ook niet zo dat we het niet weten als we geen absolute zekerheid hebben. Want wel beschouwd hebben we over niets absolute zekerheid. Je weet niet eens of dit gesprek wel Plaatsvindt. Ja, life itself may be a dream, hè, om Shakespeare te citeren. Dus dat is een eh een misplaatste cartesiaanse wens. Ja, kennis begint

al veel eerder. dan zekerheid. Nu de mens en is volkomen evident is iets is geen beest. Ja, voor een deel is voor een deel zijn we een beest, maar voor een deel ook niet. We transcenderen het beestachtige. Althans als het goed is. Maar we zijn ook geen God. Dat blijkt alleen al uit het feit dat we heel veel dingen niet weten. We zitten er precies tussenin in de Metaxu zeggen Plat en Plat Aristoteles. De mens is het wezen in het midden. En en alleen al die bepaling geeft je een enorme rust. Je bent ook geen

God. Dus je weet ook niet alles. Je hoeft ook niet alles te weten. Je bent ook geen dier. Je kan je wel laten vallen en leven als een dier, maar het is niet de bedoeling. Nee, maar ik zou wel willen weten. Ehm ja, ik zou wel ik zou wel willen weten. Ik zou ook van alles willen weten. Maar nee, ik hoef niet zo heel veel te weten. Maar ik zou het wel heel fijn vinden om te weten wat mijn doel is om naar te streven. Want anders dan kom je toch op hedonisme Uit. Dan ga

je toch denken van nou weet je, er is er is geen nut. Er is geen doel. Dus laat ik dan maar doen wat ik wat mij leuk lijkt. Nee. Ja. Nee, dat is maar dat is hedonisme. Ja, maar dat dat dat vind ik dus niet prettig. Dus ik zoek naar zingeving of iets dergelijks. Maar wie wie vertelt me dan dit is dit is de route? Die hele traditie gaat alleen maar Daarover. Die antiek christelijke traditie gaat alleen maar hierover. Ja. Is alleen maar een afwijzing van hedonisme en andere vormen van egocentrisme. En zegt heel duidelijk

waar je je op moet richten in het leven is het goede, het ware en het edele. Ja, maar dat is wel heel woll hè. Nee, dat is helemaal niet woll. voor jouw wolg omdat het de eerste keer is in Je leven dat je er goed over nadenkt. Maar ik nodig je uit om dat langduriger te doen. Ja, maar eh het goede de 10 geboden is dat het. Nee. Ja, luister. Het ware is van de drie is de waarheid het makkelijkst te begrijpen. Nou, wij moeten gericht zijn op de waarheid. Daartoe zijn wij geroepen. Ja, Wat

zitten wij hier nou met zijn tweeën te doen? Ja, maar er kan ook oorlog ontstaan door die vraag. Nee, eh de Kijk, je moet altijd gericht zijn op de waarheid. Klopt het? Klopt het? Klopt het? Klopt het? Daar daardoor ben jij ook wakker geworden met covid. Ja. Omdat er teveel onwaarheid was. Ja. Jij Ja, maar zijn een hoop mensen die mij wappie noemden dat ze dachten die gast is volledig in de war. Maakt niet uit. Dus dat interesseert je niet kan ook een afwijking zijn. Nee, het interesseert je niet dat mensen jou wappie noemen omdat

jij jij wilt weten hoe de waarheid in elkaar zit. Ja, ik zeg niet jij weet hoe de waarheid in Elkaar zit. Het streven erner. Het streven erner. Ja, dat is typisch menselijk. Dat is wat wij moeten doen altijd en overal. Hm hm. Hoe zit het nou eigenlijk in elkaar? is voor jou ook belangrijk. Ja, misschien wel de hoofdzaak van dit. Zeker. Ja. En jij bent er ook net als ik van overtuigd dat de mensheid niets nodiger heeft eh dan steeds weer te achterhalen wat waar is. Hm hm. In allerlei chemia. Geldt voor mijn studenten. Geldt

ook voor bijvoorbeeld in de rechtbank. Ja, moet wel kloppen natuurlijk wat die rechter zegt. Anders wordt er onrecht gedaan. Nou, dan ben ik al van het ware naar het Goede. Zonder waarheid wordt het goede niet gerealiseerd in de wereld. En we moeten ook het goede realiseren. We moeten zorgen dat dat er recht gedaan wordt. We moeten zorgen dat dat meisje geen prostituee wordt enzovoorts. Zo moeilijk is dat niet. Het goede begint voor je voeten, man. van je andere mensen netjes behandelen. Niet besodemeteren, niet bedriegen, niet liegen, eh Van de ander man spullen afblijven enzovoort enzovoort.

Daar begint het mee. Ja, maar die waarde heb ik wel meegekregen uit mijn uit mijn opvoeding. Dus ik heb wel het idee dat ik mezelf redelijk in de spiegel kan aankijken. Nou, dan ik zou zeggen dan moet je toch beter kijken. Ja. Nee, ik dacht Want ongetwijfeld, want we kunnen we we zijn geen van alles zonder zonde. Nee, dus kan altijd nog beter. Jawel, dat dat ben ik met je eens. Dus dus dus de zelfvoldaanheid is nooit op zijn plek. Nee, maar eh nee, dus het goede is een streven. Ja, dus Ik kan redelijk met

mezelf leven. Ik heb niet het idee dat ik een slecht mens ben, laat ik het zo zeggen, hè. Dus ik ik ik vind dat ik best al aardig op weg ben en ik zie juist wel verbeterpunten, maar dat geeft mij nog steeds niet de vervulling dat ik denk dat ik dat ik begrijp waarom ik waarom ik überhaupt er ben en wat ik nou eigenlijk moet. Want nou even aangenomen dat je een goed mens bent, hè. Ja, Ik denk dat altijd dat dat wijst op een klein gebrek aan zelfkennis. [gelach] Eh maar even aangenomen dat het

echt zo is, dan heb je nog een hele wereld om beter te maken. Ja, er zijn heel veel dingen waar ik nog eh in kan verbeteren. Dat weet ik. Ja. Ja. Dus er is echt genoeg te doen. Ja. Ja. Moet je luisteren. Ik geef voor ik ken iemand uit mijn nabijheid die is die heeft goed gebo in zijn baan. Echt goed. Fantastische baan gehad. enorm pensioen. Is met zijn 60se met pensioen gegaan en heeft is nu bijna 90 en heeft in de 30 jaar tijd nou vanaf zijn pensioen geen moer meer uitgevoerd. Alleen maar dat

geld opgemaakt. Zes vakanties per jaar gegeten, gedronken, zeg maar gerust gezopen en eigenlijk niets opbouwens gedaan. Hij heeft ook geen mensen vermoord of eh eh hè dat is het niet. Maar hij heeft niets op bouwens gedaan. Is dat goed? Ik wil een antwoord uit je hart man. Niet eh niet weer dat getwijfel van wie zegt mij of dat slecht is enzo. Het antwoord is natuurlijk heel duidelijk. Het is niet goed. Ja, maar ik ben wel besmet die dat soort redenaties dat ik denk van ja eh ja, dat weet ik. dat ik dan denk van ja,

ik ken ook Mensen die die hun hele leven blijven werken. Ik vind het in ieder geval al goed dat die man heeft bedacht van nou dan ga ik er eh nu toch maar eens van genieten ofzo. Ja. Ja, het is heel simpel en het is eigenlijk ook evident. Ik heb bepaalde talenten gekregen. Moet daar iets goeds mee doen. Kan ook op mijn rug gaan liggen, maar het is niet goed. Het is eigenlijk zo evident. Maar is dat niet eigenlijk ook weer impliciet een vorm van egocentrisme? Want ik zie een hoop mensen allerlei eh dingen doen

dat ik denk ja, doordat je dan iets voor anderen doet, krijg je weer een goed gevoel over jezelf. En dat is wat je misschien zoekt. Ja. Hè, eigenlijk ben je op zoek naar een soort bevrediging om jezelf beter te Voelen en loop je achter je staart aan. Ja, vind ik ook een dus moet je het maar niet doen. Ja, maar dus als ik twijfel dan aan de intentie omdat je het dan eigenlijk doet omdat je je dan weer zelf beter voelt. Ja. En dan denk ik van ja, is dat dan zuiver? Nee. En echte zuiverheid

bereiken wij niet. Maar je kan het wel blijven proberen. Ja. Kijk, steeds weer proberen wij daar te zijn, hè. En steeds weer blijken we toch weer hier te zijn. Dat is wat jij nu onder woorden brengt. Je doet het voor jezelf. Ja, ik moet veranderen. Oh, ik blijf toch voor mezelf. Steeds weer. Dat is de innerlijke omkeer. Dat is nou de bekering. Steeds weer moeten we proberen nee daar naartoe. En op onze beste momenten zijn we ook daar en niet hier. En toch val je steeds weer terug. Ja, Dat is de gebrokenheid van het menselijk

bestaan. Maar als we dan eventjes weer naar het hier en het nu brengen. Ik probeer de complexe wereld beter te begrijpen. Ik begrijp er helemaal niks van, maar ik heb vandaag veel van je mogen leren. Ehm en kennis waar ik nog over moet nadenken. Maar wat zou dan nou je hebt je hebt een analyse gemaakt van wat er wat er door de eeuwen heen is Gebeurd en waarom we nu misschien zitten waar we zitten. Ja. Waar eindigt dit als we deze lijn doortrekken? Want we hebben net een filmpje gezien met een exces van een eh

een een een een een meisje wat een schooladvies krijgt om te worden. Waar gaat dit naartoe als deze trein doordendert? Ja, naar de afgrond. Dat is abstract. Nou ja, kijk de de Het niet het enige, maar het belangrijkste probleem van de verlichting is natuurlijk toch dat technologisch vooruitgangsgeloof. Want wij weten al heel lang dat die techniek een tweesnijdend zwaard is. En eh en de mens eh met de macht die die techniek aan die mens geeft, ook eh de kans dat de ene mens de andere mens onderdrukt en tot slaaf maakt of Zelfs vernietigt. exponentieel toeneemt.

Dat weten wij al lang. Eh en er zijn een heleboel boeken geschreven. Één van mijn favoriete boeken is Brave New World van Elders Huxley. Een groot deel van wat daarin wordt voorspeld, boek is in de jaren 30 geschreven eh is inmiddels al uitgekomen. En dat is hè brave new world, mooie Nieuwe wereld. Ja, dat is ironische titel natuurlijk, want die wereld is helemaal niet mooi. Eh dus dus die techniek is in zijn verleiding en in zijn belofte ook eh één van allergrootste gevaren waaraan wij zijn blootgesteld. En het is maar helemaal de vraag of wij

of wij daar goed uitkomen. Doel jij ook op de exponentiële ontwikkeling van AI? Absoluut, natuurlijk. Absoluut. Dat zie je als een gevaar. Enorm. enorm gevaar. Het is één van de grootste gevaren die de mensen die die de mensheid eh ooit eh is tegengekomen. Het gevaar echt als een reële vijand of het gevaar van de ontsieling? Nee, op alle niveaus is dat begint er al mee dat dat AI er naar alle waarschijnlijkheid Toe zal leiden. Dat we over dat we binnen zeer korte tijd nog maar heel rudimentair kunnen denken. Want AI neemt al het denken van

ons over en de verleiding is veel te groot om om eh om dan niks meer te doen. Meer tijd voor zelfontplooiing. Nee, maar [gelach] ja, maar wat is dan die zelfontomplooiingen? Ja. Eh dat is dan waarschijnlijk toch ja eh eindeloos navel staren en eh en je vragen stellen over dat ik wat heel diep ligt hè wat achter de emperorie ligt en wat je dus nooit kunt bereiken. Eh en dat is nog de best mogelijke uitkomst. Maar ja, het is heel goed mogelijk dat dat die machinale kennis door een aantal mensen gebruikt worden om wordt om

eh om Het grote deel van de van de mensheid eh te onderdrukken zoals dat in feite in China nu al gebeurt, hè. Eh kijk, de mens is de mens met alle zondes die daarbij horen. En eh en machthebbers zullen altijd eh alle technieken gebruiken die ze kunnen gebruiken om om hun macht te waarborgen. Dit is een uamelijk dystopisch eh wereldbeeld hè. Voor de komende jaren Die je nu uit. Ben je ook nog hoopvol dat het misschien niet zo loopt? Eh ehm en wat is daarvoor nodig? Nou, ik ben heel ik ben ik ben intellectueel heel

pessimistisch, maar ik zeg altijd tegen mijn echtgenoten: "Ik heb geen aanleg voor depressiviteit, dus eh ik blijf toch altijd hoop hoopvol." Misschien tegen beter weten in. Ik ik wil ik wil er een andere draai aan geven, hè. Tegenover dit Dystopische beeld staat de wetenschap eh dat de menselijke creativiteit, het menselijke intellect eh ons grootste kapitaal is en dat beste in de mens naar boven komt onder de moeilijkste omstandigheden. Daar geloof ik ook in. Ja. En dat is ook de grondslag van mijn hoop. Grappig dat je dat zegt, want dit is precies de sensatie die ik

had toen eh de coronatoestand eh ons eh overviel. Dat ik letterlijk tegen mijn moeder zei: "Eh, nu wordt het beste in mij naar boven gehaald. Nu ja, ga ik staan." Ja, hoe vervelend ik de situatie ook vond. Het was alsof ik ineens Ja. in mijn kracht kwam ofzo. Ja. En dat geldt voor de mens überhaupt, hè? Als het eh als het moeilijk wordt. Het gaf mezelfs een soort godsbesef terwijl ik niet weet wat God is. Maar ik zag ineens het kwaad ja manifest worden. Nou alsjeblieft. En ik had zoiets van eh als dat bestaat moet

dat goede er ook zijn en dan moet ik en dan moet ik aan de goede kant staan. En ik kon niet onder woorden brengen eh waar dat Vandaan kwam of ik in de war was. Maar ik voelde het zo sterk. Ja. Dat ik moest acteren. Ja. Ik weet ook niet of het zinvol is of ik hè misschien ben ik wel een een een wesp voor een heleboel mensen, maar ik voel dat ik het moet doen. Dus dat die dat mechanisme wat jij beschrijft, dat eh lijkt wel in ons te zitten dat dat we het goede

willen doen op het Moment dat het kwaad zo sterk wordt. Ja, en dat is op zich hoopvol. Klopt. Nou, het is een mooie afsluiting. Ja, hè? Ja, want we hebben nog twee fragmenten, maar volgens mij zijn ze overbodig. Ja. Dankjewel voor dit gesprek. Graag gedaan. Ik vond het super interessant. Goed zo. En ik ga je boek lezen. Goed zo. Leze is heel belangrijk. Ja. En ik ga het linkje ook eh uiteraard in de omschrijving erbij zetten ehm van het boek. En ik wil jullie danken voor het kijken. Ik hoop dat jullie het interessant vonden. Het

was een een andere uitzending dan jullie misschien gewend zijn van aan de Waterkant, maar ik eh ben meegegaan in De flow van jou en ik eh ja, het voelde goed. Ik vond vond vond super boeiend om het dus zo te doen. Eh ik hoop dus ook dat jullie daarvan genoten hebben. En als dat zo is eh dan eh is de waardering voor mij en voor Andreas dat jullie hem natuurlijk delen. Dat zoveel mogelijk mensen hem zien. En eh een andere waardering is natuurlijk ook dat je een [muziek] donatie achterlaat, zodat we dit kunnen blijven doen.

Het liefst Lighthouse TV Bouwer wordt, zodat we die maandelijkse zekerheid hebben om te blijven doorgaan met wat we doen. En jullie weten het, ik zeg het heel vaak, er is maar een heel klein beetje licht nodig om het donker te verdrijven. Dan zitten we in het thema van het goede en het kwade. Ja. En dat is wat we doen. Dank voor het kijken en Andreas eh goede rit weer naar huis. Dankjewel. Dit programma is mede mogelijk gemaakt door Bundle, Moringas Finest, Itar Innovative Technology, Provacy, Realroot Supplements en Holland Gold.