Ano pa bang ginagawa mo diyan ba't hindi ka pa pumapasok sa loob ng bahay natin papasok na po lola nagpapaalam lang po si Rico kanina pa kayo nagpapaalam sa isa't isa eh hindi pa rin ba yan matapos tapos malapit ng magtakip silim kaya pauwi mo na ang lalaking yan Opo lola sandali na lang po nakahinga lang ako ng maluwag ng umalis sa pagkadungog bahay namin binalingan ko Naman si Rico ng bakas ang tila pagkainis sa buong mukha Parang gusto ko tuloy pagsisihan na hindi pinaunlakan ang imbitasyon nito na kumain na lang muna kami sa labas
di sana mas nakapag-usap pa kami ng matagal-tagal Ah ano nga ba yung sinasabi mo Huwag na nga tsaka ko na lang sasabihin sa'yo Pasensya ka na sa lola ko ha Alam mo naman kasi yun ah Okay lang basta sa susunod bitiwan mo ang kamay ko baka makita ka ni lola Ang Arte naman hindi naman sa ganon kaya lang Alam mo naman ang lola ko O sige saka na lang tayo mag-uusap aalis na ako Rico Pasensya na talaga ha mag-iingat ka sa pagmamaneho Salamat din sa paghahatid mo sa akin nakatipid ako sa pamasahe kung nga lang
sa lola mo eh pa kita Sige magkita lang tayo ulit tumango lang ako sa kanya tinanaw ko pang paglalakad niya palayo hanggang mawala siya sa paningin ko sa malayo niya kasi ipinarada ang motor niya para hindi Makita ni lola na inihatid niya ako buong Akala ko din kasi umalis si lola at mamayang gabi pa ang balik Hindi ko akalain na nasa bahay lang pala ito ilang Sandali muna ang nalipas ko bago ko pumasok sa loob ng bahay naabutan kong nag gagantso sa may sala si lola ima Lumapit ako para magmano akma na sana akong papasok
sa silid ko ng bigla itong magsalita nobyo mo na baang lalaking yon Ho Magkaibigan lang po kami ni Rico nagmagandang loob lang po ung tao naihatid ako Ayoko na ulit makikita na kasama mo ang lalaking yon masama ang kutob ko sa kanya Alam kong hindi siya makakabuti para SAO lola naman hindi niyo naman po lubusang kilala yung tao para husgahan niyo agad na hindi makakabuti sa akin Sumunod ka na lang sa akin ako ang masigit na nakakaalam kung ano ang makakabuti para SAO kapag sinabi kong Layuan mo ang Lalaking yon Gawin mo na lang gusto
ko pa sanang mga tuwiran kaya lang dala ng kag dahang asal kaya tinikom ko na lang ang bibig ko pero hindi ko maiwasan na hindi magdabog ngang pumasok ako sa silid ko basta ko na lang inihagis ang bag ko at padapang humiga sa kama Parang gusto kong maiyak dahil sa sama ng loob sa lola ko buong buhay ko Lagi lang akong sunod-sunuran sa kanya lahat ng gusto niya sinusunod ko kahit Labag na sa kalooban ko uunawaan ko si lola na ayaw lang niya akong mapagaya sa nanay ko na matapos mabuntis ng nobyo basta na lang
Iniwan ako ang naging bunga non maaga rin akong naulila sa ina dahil matapos ang isang linggong panganganak binawian ito ng buhay sabi ni lola binat daw ang ikinamatay ni nanay nakatira din kami malayo sa karamihan namulat ako na wala kaming kapitbahay Kaya naman hindi ko naranasan na magkaroon ng mga kalaro pahirapan din ang pagpasok ko sa eskwelahan noon kailangan ko pang maglakad ng isang oras papuntang paradahan ng tricycle at kalahating oras naman papuntang bayan Kung saan ako pumapasok sa kasalukuyan nasa ikalawang taon na ako sa kolehyo sa kursong Bachelor of Education dahil likas na matalino
isa ako sa nabigyan ng scholarship sa lugar Namin ang pension ni lola ima at ng namatay kong lolo ang siyang ginagastos namin sa pang-araw-araw maliban pa sa mga alagang baboy ni lola na naibebenta rin niya dahil sa inis na nararamdaman Hindi ko namayan na makakatulog ako nagising lang ako sa pagtawag ni lola ima pagtingin ko sa bukas na bintana madilim na pala bigla akong napabalikwas ng bangon sa lahat kasi ng ayaw ni lola ung pinaghihintay ang pagkain sa hapagkainan Nadatnan ko sa kusina si lola na nakaupo na Umupo na rin ako sa pwesto ko Pasensya
na po lola hindi ko na malayo na nakatulog na pala ako sinilip nga kita kanina nakita kong mahimbing kang natutulog nakukonsensya akong gisingin ka pero hindi tama na hindi ka kumain ng hapunan mula ng mag-aral ka sa bayan napansin kong nabawasan ka na ng timbang Marami lang po kasing ginagawa sa eskwelahan mas mahirap po kasi ngayon kumaro noong high school pa lang ako Magtapos ka ng pag-aaral iha Alam mong yan lang ang may pamamana ko sayo Saka na ang pag-ibig makakapaghintay pa naman yon alam ko naman po ang prayoridad ko Hindi naman po ako Tutulad
kay nanay narinig ko na yan sa nanay mo noon pero kita mo naman ang nangyari inuna pa rin yangang pag-ibig kesa sa pangarap niya Huwag sanang Sasama ang loob mo kung pinaghihigpitan kita para din SAO yon Opo la naiintindihan ko naman po oh sige Na kumain na tayo hindi tama na pinaghihintay ang grasya pinauna ko munang n inulam si lola habang kumakain kami lihim ko siyang pinagmamasdan matandang matanda na si lola kulubot at laylay na ang balat nito sa kabila ng katandaan wala akong natanda na dumaing ito na may nararamdaman na kahit ano sa katawan
Alam ko naman na mahal niya ako pero nasasakal na rin kasi ako sa Ginagawa niyang paghihigpit dahil sa mga iniisip hindi ko napigilan na mapabuntong hininga na ikina tingin sa akin ni lola ima iniisip mo ba ang binatang yon ah eh Hindi po lola Yun pong gagawin ko sa eskwelahan ang iniisip ko ganun ba bilisan mo ng kumain para magawa mo pa ang mga dapat mong gawin Opo Lola hindi ko matagalan ang nanun tingin sa akin ni lola kaya naman nagkunwari na Lang akong abala sa pagkain ko pagkatapos ng aming hapunan ako na ang nagligpit
ng aming pinagkainan si lola naman maagang pumasok sa kanyang silid matapos kong mahugasan ang mga pinagkainan tiniyak ko munang nakasara na lahat ng mga bintana't pinto bago ako pumasok sa silid ko Kinabukasan maaga akong gumayak para pumasok sa Unibersidad sa bayan hindi maalis sa labi ko ang ngiti tiak kasi na Magkikita kami ni Rico Aalis na po ako Lola hindi ka na baang mag-aalmusal hindi na po sa kantin na lang po ako mag-aalmusal maaga po kasi ang klase ko ngayon Oh sige mag-iingat ka ha Aalis na po ako Lola hindi ka na ba mag-aalmusal hindi
na po sa kantin na lang po ako mag-aalmusal maaga po kasi ang klase ko ngayon Oh sige mag-iingat ka ha Nagmamadali na akong nagmano kay lola at pumanaog na ng hagdan ramdam ko pa rin ang pagsunod ng tingin sa akin ni lola Kahit hindi ako lumilingon pagdating sa paradahan ng tricycle agad hinanap ng mata ko si Rico pero wala ito roon madalas kasi na doon niya ako hinihintay para ihatid sa Unibersidad na pinapasukan ko pero Ilang minuto na ang lumipas ay hindi pa rin nagpapakita ang binata napansin kong pinagtitinginan na ako ng mga driver at
mga dumadaan ang iba sa kanila kilala ang Lola ko napilitan na akong sumakay sa unang pila ng tricycle papuntang bayan buong araw na lumilipad ang isip ko hindi ko kasi maiiwasan na mag-alala na baka may masamang nangyari kay Rico sumagi rin sa isip ko na baka tuluyan ang nagalit sa akin ng binata hanggang dumating ang oras ng uwian umaasa pa rin ako na paglabas ko ng gate ay naroon si Rico at hinihintay ako ngunit napalis lang ang natitirang pag-asa ko pagdating ko sa bahay ang Bigat ng pakiramdam ko wala akong imik na nagmano kay lola
na galing sa likod ng bahay na nagpakain ng alaga nitong mga baboy may suman diyan sa lamesa kumain ka muna Mamaya na lang pula Magbibihis lang po ako ng damit pambahay oh Sige hihintayin kita ha meron din kasi kung sasabihin Sige po lalabas din po ako agad habang nagpapalit ako ng pambahay Hindi ko maiwasan na kabahan at magtaka Na rin inayos ko muna ang higaan ko bago lumabas sa sobrang pagmamadali Kasi kanina hindi ko na nagawang ayusin ng sa sa pinat tupiin ng kumot mabuti na lamang hindi na pumasok sa silid ko si lola ima
Dahil kung hindi chak na sermon na naman ang Aabutin ko pinasadahan ko muna ng tingin ang kabuuan ng silid ko bago ako lumabas Nasa kusina si lola ima at naghihintay na sa akin sinulyapan ko rin ng suma na nasa Lamesa bigla tuloy ako nakaramdam ng gutom buong magha kasing hindi ako nakakain dahil sa kakaisip kay Rico magmiryenda ka muna apo Kumain na po ba kayo Oo kanina pa galing kasi ako kina Berto tamang-tama naman may naglalak suman kaya napabili na ako Ano po ang ginawa niyo doon dahil po ba sa mga alaga ninyong baboy hindi
dahil doon matagal pa bago maibenta ang mga baboy natin Tinanong ko lang siya kung kilala niya Ba yung pamilya ng binatang naghatid SAO lola naman Bakit po niyo kailangan pang imbestigahan ang pamilya ni Rico para naman po siyang kriminal niyan Gusto ko lang namang makatiyak sa pagkatao ng ricong yon tama pala ang kutob ko sa taong yon Hindi nga siya makakabuti sayo kaya layuan m na siya bago mahuli ang lahat chck naman po kung ano man ang nalaman niyo puro kasinungalingan lang yan Kilala ko po si Rico baba babaero ang binatang yon balitang-balita Ang Pagiging
palikero niya sa lugar natin sa edad niyang yon hanggang ngayon nakasandal pa rin sa mga magulang niya walang sariling desisyon sa buhay palibhasa kasi pinalaki sa layaw ng mga magulang hindi po ganun si Rico aminado naman po siya dati na marami siyang nobya pero nag bago na daw po siya naniwala ka naman parehong-pareho talaga kayo ng nanay mo madaling magoyo ng lalaki kahit harap-harapan ng niloloko mas gusto pa ring maniwala sa mga Kasinungalingan sinasabi ko na sayo jessel oras na piliin mo ang lalaking yon mas gugustuhin ko pang mawalan ng apo Ano po ang gagawin
niyo itatakwil kita bilang apo ko hindi niyo po magagawa yan magagawa ako kaya huwag mo akong subukan apo Kaya kung ako sa'yo Putulin mo na kung ano man yang umuusbong na damdamin mo para sa lalaking yon makinig ka sa akin kung ayaw mong matulad sa nanay mo nangiwan ako ni lola hindi ko na napigilan ang Humagulgol nawalan na rin ako ng ganang kumain ng suman nang gabing yon hindi ko maitago ang Pam ng mga mata ko hindi naman na nagkumento pa si lola kahit masarap ang ulam namin wala pa rin akong ganang kumain tuwing susubo
ako ng kanin at ulam para yung sapal sa bibig ko nang gabing Nakahiga na ako hindi ko pa rin maiwasan ang pagbalong ng mga luha ko pero sa pagkakataong yon Tahimik lang akong umiiyak Kung tutuusin Wala naman akong dapat ikai ak na para bang Makikipaghiwalay sa nobyo hindi pa naman kami ni Rico pero batid ko na meron din siyang pagtingin sa akin Alam kong sa relasyon na rin kami patungo Kung bibigyan ko lang siya ng pagkakataon pero malabo ng mangyari yon dahil sa pagtutol ni lola ima Buong gabi na laman ang isipan ko si Rico
at ang mga sinabi ni lola sa akin kaya naman ay tanghali na Nasa higaan pa Rin ako ilang Sandali muna ang pinalipas ko bago ako nag-inat inat na bumangon nadatnan ko na si lola na nagwawalis sa bakuran namin Pasensya na po lola at tanghali ako ng gising Ayos lang Apo Mabuti yun para makapagpahinga ka kahit dalawang araw lang alam kong pagod ka sa pag-aaral mo ak Ako na lang po ang magtutuloy ng ginagawa niyo Huwag na apo Kumain ka na lang ng almusal mo malamig na nga lang yung sinangag Kanina ko pa Kasi yun niluto
Ayos lang po yun La kakainin ko pa rin po dahil luto niyo yun Sige na Pumasok ka na ulit sa loob papasok na rin ako maya-maya tatapusin ko lang to mukha kasing uulan eh Oo nga po no madilim po ang langit Akala ko nga kagabi uulan dahil walang bitwin at napaka alin sa angan ilang buwan na rin po ang hindi umuulan sa atin chak na matutu ang mga magsasaka dito sa atin kapag umulan malaking tulong po sa pananim nila kung uulan ngayon Tama ka Diyan apo o siya pumasok ka na sa loob at mag-almusal na
bago tumalima sa utos ni lola muli akong tumingin sa kalangitan lalong nadagdagan ang na ulap habang kumakain ako biglang dumagundong ang malakas na kulog kasunod ng malalakas na kidlat maya-maya lang bumuhos ng malakas na ulan narinig ko pang pumapalakpak Takot naman po ang kidlat Sana naman po ay walang matamaan naalala ko kasi nung nakaraang ta dalawang Baha ang tinamaan ng kidlat Sana nga wala apo pero sa totoo lang Mahirap kalaban ng kalikasan napalundag pa ako sa matinding gulat ng bigla na namang kumidlat sa sobrang lakas non parang gusto ng lumundag ng puso ko Samantalang si
lola ima hindi man lang natinag ito sa kinatatayuan Noon ko lang din napansin na bukas pa lang ang bintana namin kung hindi pa nahagip ng paningin ko ang tila ugat ng puno na kidlat na gumuhit sa kalangitan akma ko sanang isasara yon ng pigilan ako ni lola hayaan mo lang na bukas Hindi naman makakapasok ang kidlat sa bahay eh Hindi po ba kayo natatakot hindi apo kaibigan natin ng kalikasan kaya huwag ka ring matatakot Hoy umuulan at kumikidlat tumayo pa si lola ima sa tapat ng Bintana at nakangiti pang pinanonood ang panakanakang pagkulog at pagkidlat
naiiling na lang akong tumalikod isa sa kakaibang ugali ni lola ima ay ang pagiging misteryosa nito pakiramdam ko din na marami itong Tinatago sa akin mula ng magdalaga kasi ako pinagbawalan na niya akong pumasok sa silid niya sa maraming pagkakataon nasisilip ko siya na nakaluhod at nagdadasal ng taimtim Samantalang hindi naman siya relihiyosa ni minsan hindi pa kami nakakapasok ng simbahan may pagkakataon kasi na naiiwan Nong Bukas ang pinto kaya nagagawa akong silipin ang ginagawa niya dalawang araw ding umulan mabuti na lamang pagdating ng araw ng Lunes ay maaliwalas na ang Hindi na ako umaasa
na makikita pa si Rico kaya ganon na lang ang Gulat ko ng paglabas ko ng gate ng Unibersidad ay naghihintay to sa akin Ah anong ginagawa mo rito Pasensya ka na kung hindi kita Nasundo kinabukasan Nagkasakit kasi ako eh Buti nga nakabangon na ako ngayon nagkasakit ka pala kamusta ka naman ngayon Ayos na ba ang pakiramdam mo Magaling na ako Kaya nga nandito na ako eh Sa totoo lang nag-alala rin ako SAO eh tama pala ang kutob ko na may masamang nangyari SAO Kaya pala bigla kang hindi nagpakita sa akin nais mo siguro ako no
Ha Ah eh hindi ah Nagtataka lang ako kung bakit Hindi kita nakita nung araw na yon sabi mo eh Ang mabuti pa eh tara na muna sa plaza mas makakapag-usap tayo ng mas maayos do ha ano kasi eh hinihintay ako ng lola ko alam kasi non na Maaga ako makakauwi Pwede ka namang magdahilan eh ngayon lang nga tayo nagkita eh Hindi mo pa ako mapagbibigyan tsaka Sandali lang naman tayo eh may gusto na akong sabihin sayo sige pero sandali lang tayo ha hinihintay talaga ako ng lola ko Eh kitang-kita ko ang saya Sa mukha ni
Rico ng mga oras na yon dahil sa pagpayag ko ng Sandali pa sumakay na ako sa likuran ng motor niya Malapit lang naman ang plasa doon kaya wala pang limang minuto ay nandon na kami Naghanap lang kami ng mauupuan habang hinihintay kong magsalita si Rico iginala ko naman ang paningin ko sa paligid may iilan lang ang naroon halos mga magkakapareha Ah joselle umm Hindi ko alam kung paano at saan magsisimula eh Tungkol saan ba ang sasabihin mo ah eh tungkol sa atin hindi na ako magpapaligoy-ligoy pa gusto kita jessel Unang kita ko pa lang SAO
gusto na kita ha ah ano kasi wala pa sa isip ko ang bagay na yan tsaka Akala ko Magkaibigan lang tayo sabi ko nga Unang kita ko pa lang sayo gusto na kita hindi lang kaibigan ang Turing ko sayo nararamdaman ko na may gusto ka rin sa akin Aminin mo na Naguguluhan kasi ako Rico ibig sabihin lang niyan gusto mo rin ako kaya ka naguguluhan nang hindi ako umek hinawakan ni Rico ang kamay ko na ikin piki ko bigla pilit kong hinihila ang kamay ko pero lalo ng humihigpit ang pagkakahawak niya chak Nat tututol si
lola ima ehdi Huwag mong ipaalam sa kanya kung inaalala niya na magiging sagabal ako sa pag-aaral mo huwag siyang Mag-alala magtatapos ka ng pag-aaral mo hindi ako magiging hadlang sa mga pangarap mo dahil sa mga tinurang yun ni Rico hindi ko na rin napigilan ng nararamdaman ko para sa kanya bago maghiwalay ng araw na yon naging kami na ni Rico hinatid rin niya ako pagkatapos hindi nga lang sa mismong Bahay namin malayo pa lang bumaba na ako sa motor niya Hinintay ko munang makaalis Si Rico bago ako naglakad pauwi Malayo pa lang nakita ko na
si lola na nakatanaw sa may bintana bigla akong nakaramdam ng kaba at para pa ngang bumagal ang mga hakbang ko nasa bungad na ako ng pinto ng umalis si lola sa pagkakatayo Sa may tapat ng bintana pagpasok ko agad akong lumapit sa kanya at nagmano pasensya na pula ko ngayon lang ako nag-alala lang ako SAO Pero naiintindihan ko ganun Siguro kapag nasa Kleo na maraming ginagawa ganun na nga po maiwan na muna kita apo Magluluto ako ng hapunan para maaga tayong makakain nang tumalikod si lola noon lang ako nakahinga ng maluwag kasabay non ang pagkaramdam
ng sundot ng konsensya buong buhay ko kasi hindi ko pa nagagawang magsinungaling sa kanya pero dahil kay Rico nagagawa ko ng maglihim bigla tuloy bumigat ang dalahin sa dibdib ko hanggang sa naghahapunan Kami pinansin ako ni bakit tila ata wala kang ganang kumain hindi mo ba gusto ang ulam hindi poa nagmeryenda kasi ako kanina sa cantin kaya parang busog pa po ako Ah ganun ba Naalala mo ba yung kinikwento ko sayo na nag-iisa kong pinsan na nakatira sa kabilang bayan Opo la si lola Petra po ' ba kamusta na po siya may sulat po ba
kayo natanggap mula sa kanya Oo ang nagpadala Yung mabait niyang Kapitbahay isang buwan na pala siyang namayapa ho eh Bakit ngayon niyo lang nalaman Bakit kailangan pa pong paabutin ang isang buwan bago ipadala ang sulat sa inyo yun daw kasi ang mahigpit na bilin ng pinsan ko ayaw daw nito na makita ko pa ang huling paghihirap niya sa mundong ito Ano daw po ang ikinamatay niya sa pagkakatanda ko po kahit nasa 90 na ang edad ng pinsan niyo eh malakas pa rin po siya at walang iniindang sakit Hindi sinabi sa sulat basta nagpaalam na siya
sa sulat niya Ayos lang po ba kayo la Oo naman apo nalulungkot lang ako kasi wala ako sa tabi ng pinsan ko nung namatay siya Hay Ganun talaga ang buhay una-unahan lang kung gusto niyo po na mah ina na sa loobin niyo nandito lang ako ha salamat apo Alam ko naman na maaasahan kita sa lahat ng oras o paano Ikaw na ang bahala sa pinagkainan natin ha papasok na ako sa silid ko muna medyo nabigla kas ako sa Nalaman ko eh Gusto ko lang muna mapag-isa tumango lang ako kay lola Siya naman tumayo't pumasok sa
silid nito Ako naman para lalong bumigat ang dinadala dahil sa nalaman ang lola Petra na lamang ang alam kong kamag-anak namin malapit talaga ang lola ko sa kanya huling Nakita ko siya nung high school pa ako yun ang huling pagkikita ng dalawa kong lola Mula noon sa sulat lang sila Nagkukumustahan sa pagkakaalam ko pa matandang dalaga ang pinsang yun ni lola hindi rin makwento si lola tungkol sa kanya kaya konti lang ang nalalaman ko sa kanya iniligpit ko na lang ang pinagkainan namin ni lola tuluyan na rin kasi akong nawalan ng ganang kumain samantala wala
akong kamalay-malay na meron na palang kakaibang nangyayari sa kwarto ni Lola nasa harapan ng isang altar si lola ima habang paulit-ulit na Binabasa ang sulat na galing sa namayapang pinsan kinuyumos niya ung sa kaniyang palad bago tumingala sa altar ang mga itim na kandila na nasa harapan nito ay Biglang namatay ang apoy na para bang hinangin ng malakas kinabukasan masigla akong gumising at gumayak para pumasok sa eskwelahan dahil sa pagmamadali tinanggihan ko ang almusal na niluto ni lola para sa akin nagdahilan na lang ako Ng maraming gagawin kulang na lang takbuhin ko ang lugar kung
saan Naron si Rico at naghihintay sa akin hinihingal pa ako ng makalapit sa kanya Agad akong sumakay sa motor niya Pagkatapos ng klase bago umuwi ipinapasyal niya muna ako katulad ng araw na yon Kumakain kami sa nag-iisang fast food na yon sa bayan Sa totoo lang kinakabahan ako paano kong malaman ni lola ang tungkol Sa atin Bakit sasabihin mo ba sa kanya eh Alam mo namang malaki ang pagtutuloy niya sa akin Hay Hindi kasi ako sanay na maglihim sa kanya gabi-gabi akong binabagabag ng konsensya ko kung gusto mo eh sabihin na natin sa kanya mamaya
ang relasyon natin ah Ano nahihibang ka na ba Hindi ba sinabi ko kung bakit tutol na tutol siya sayo lalo ka niyang aayawan at magagalit siya sa akin kapag nalaman niyang naglihim ako sa kanya yun naman pala eh Wala tayong pagpipilian kundi ilihim na muna sa kanyang relasyon natin maliban na lang kung gusto mo na makipagkalas sa akin Syempre hindi hindi ko lang kasi maiwasan na mag-alala eh naiintindihan naman kita eh Hwag ka ring mag-alala kahit ano pang mangyari nandito na ako para SAO salamat ha Nawawala ang takot sa dibdib ko kapag nandiyan ka at
sinasabi mo yan Mabuti pa ubusin na natin to para may oras pa tayo mamasyal ah Rico Pwede bang sa ibang araw na lang Baka hinihintay na ako ng lola ko eh Okay sabi mo eh Hwag ka namang magtampo babawi na lang ako SAO Sa susunod kailangan din kasi nating mag-ingat eh Okay lang Sabi ko nga naiintindihan kita Sige na tapusin mo na yung pagkain mo para maiti na kita sa inyo hindi na ulit Nagsalita si Rico habang kumakain kami hanggang sa maihatid na niya ako Kum mayb Dili na siya sa akin nang makababa ako sa
likod ng motor Niya tinanguan niya lang ako at umalis na nasundan ko na lang siya ng tingin habang papalayo isa sa napansin kong pag-uugali ng binata ay ang pagiging Matampuhin nito tuwing tumatanggi ako sa mga imbitasyon niya Pagdating naman sa bahay naabutan ko si lola na naggaganyan ta yon kay lola a yun na ang paborito niyang gawain na namana niya sa kanyang ina nagmano lang ako at pagkatapos ay pumasok na ako sa silid ko Hindi ko na nakita ang makahulog ang titig sa akin ni lola bandang 6:00 tinawag na ako ni lola para sa hapunan
hindi pa ako nakakaramdam ng gutom kaya lang baka magduda siya kung sasabihin kong Busog pa ako kinabukasan pagkatapos ng klase ko muli akong sinundo ni Rico batid kong nawala na ang pagtatampo niya sa akin katulad ng dati Nam masyal kami at kumain sa Labas hanggang ang lihim naming relasyon ay umabot na ng isang buwan at Minsan na rin may nangyari sa amin n araw na yon maaga akong umuwi ng bahay hindi kasi ako Nasundo ni Rico ng araw na yon na ipinagtataka ko dahil may usapan kaming mamamasyal muna bago ako ihatid pagpasok ko sa bahay
sinalubong agad ako ni lola ng sampal halos mabingi ako sa sampal na iyon nabitiwan ko ang mga dala kong Libro at nasapo ang pisnging nasaktan nagtataka naman akong napatingin kay lola kitang-kita ko ang galit sa mga mata niya nanginginig ito Sa matinding galit Bakit niyo po ako sinampal ah anong ginawa ko nagtatanong ka pa talagang babae ka Wala kang pinagkaiba sa nanay mo pagdating sa pag-ibig Pareho kayong marupok Hindi ko po kayo maintindihan lola Hwag ka na magkaila Akala mo ba Mapaglalangan mo ako ha Kailan ka pa natutong magsinungaling sinabihan na kita na Layuan mo
ang lalaking yon pero anong ginawa mo sino mo pa rin ako Hayain niyo po akong magpaliwanag Lola ano pang ipapaliwanag mo ganyan ka ba kasabik sa lalaki para suwayin ang pinag-uutos ko mahal ko po si ricola nagmamahalan po kami mahal Anong alam mo sa pagmamahal kailan mo lang siya nakilala mahal mo na agad at isa pa 19 Anyos ka pa lang Anong alam mo sa pagmamahal dapat ang inaatupag mo yung pag-aaral mo hindi ang paglalandi Tama na po lola tunay po ang nararamdaman ko para kay Rico maniwala man kayo o sa hindi mahal ko po
talaga siya mahal mo siya ehya mahal ka ba talaga niya sigurado po kung mahal niya ako Hay binigay ko naman lahat SAO Ano pa bang kulang Saan ba ako nagkamali sa pagp palaki sayo lola Hindi po kayo Nagkulang sa akin utang ko po sa inyo ang pag-aaruga niyo sa akin mahal ko po kayo pero sana po maunawaan niyo na nagmamahalan po kami ni Rico Wala naman pong magbabago eh magtatapos po ako gaya ng pangako ko sa inyo sana nga apo Hindi ka nagkamali sa desisyon mong yan parang dinudurog ang puso ko sa nakikita kong anyo
ni lola tingin ko lalo siyang tumanda kitang-kita rin sa kanya ang Labis na pagkadismaya sa nalaman tungkol sa akin gusto ko pa sanang magtanong kung paano niya nalaman ang tungkol sa amin ni Rico pero natakot na akong mag-usisa pa sa hapunan wala kaming imika ni Lola ilang Sandali lang nauna na siyang tumayo't walang pa alam na pumasok sa silid nito nang sulyapan ko ang plato niya hindi man lang nabawasan ang pagkain niya parang gusto na namang tumulong ng Mga luha ko bigla ko kasing naalala ang mga pag-aalaga sa akin ni lola noon tapos ngayon pinasama
ko ang loob niya Oo mahigpit siya sa akin dahil ayaw niya lang akong matulad sa nanay ko bigla tuloy akong nalito sa nararamdaman ko ayokong bigyan ng sama ng loob si lola pero gusto ko rin namang maramdaman na maging normal ang buhay ko na may minamahal hanggang nung paghiga Dala-dala ko sa dibdib ko ang bigat ng problemang kinakaharap ko kinabukasan hindi ko na nagisnan si lola Hindi ko alam kung saan siya pupunta ng ganon kaaga nag-iwan naman siya ng pagkain sa lamesa kaya kahit wala akong gana kinain ko pa rin ang niluto niya lalo tuloy
bumigat ang nararamdaman ko dahil sa kabila ng ginawa ko pinagsisilbihan pa rin ako ni lola noong hapon Hinihintay ko si Rico Na dumating pero hindi siya nagpakita hanggang ang paghihintay ko sa kanya Ay inabot na ng ilang linggo Hindi ko maiwasan ang kabahan kaya kahit nakakahiya Pinuntahan ko na siya sa bahay nila pero ang kasambahay lang nilang naabutan ko bigla ring nanikip ang dibdib ko sa narinig kong sagot niya ng tanungin ko si Rico anito mahigit isang linggo ng wala ang pamilya ng binata sa Bahay umuwi muna ng probinsya nang tanungin ko kung saan at
kailan babalik hindi alam ng babae hindi ko ma ala kung paano ako nakauwi n sa bahay basta ang alam ko luhaan akong nakarating Mabuti na lang wala noon sa bahay si lola napapansin kong laging wala siya sa bahay natatakot naman akong mag-usisa lumipas pa ang isang buwan tuluyan ng hindi nagpakita si Rico sa Akin may problema ka ba ho wala pula Bakit niyo naman po naitanong napapansin ko kasi na Para kang laging tulala tila ba laging naglalakbay ang isip mo kung saan ang lalaki bang yon hindi poa wala po kaming problema Hay napag-isip-isip ko na
baka pwede kong bigyan ng pagkakataon na patunayan ng lalaking yun Kung talagang malinis ang intensyon niya SAO Bakit po nagbago ang isip niyo kaya naman kung saan sa kayo Magkita Gusto kong Papuntahin mo siya dito sa bahay natin Sasabihan ko po siya kapag nagkita kami mahal kita apo kaya Labis akong mahigpit sayo balang araw eh kapag naging magulang ka na maiintindihan mo rin ako Patawarin niyo po ako lola kung nagsinungaling man ako sa inyo natakot po kasi ako Nauunawaan kita apo kapusukan ninyo ang ganyang edad mas natatakot ako na makagawa ka ng maling desisyon kung
paghihigpitan kita kaya Binibigay ko na SAO ang kalayaan mo pero sana Alam mo ang limitasyon ng mga ginagawa mo para hindi ka mapahamak gaya ng nanay mo OP poa tatandaan ko p ang lahat ng sinabi niyo kailan mo papupunta tahin ang binatang yon Rico ang pangalan niya hindi ba Opo la medyo abala lang po siya ngayon pero kapag po nagkita kami Sasabihin ko po sa kanya agad chak po na matutuwa yon matagal na po kasi niyang gustong dumalaw rito sa atin eh Ako lang po yung Pumipigil sabihan mo lang ako para kahit papaano eh makapagluto
man lang ako ng masarap tumango na lang ako kay nagsisikip na kasing lalamunan ko noon baka anumang Sandali mapabulaanan [Musika] lahat ng luha sa mga mata ko impit lang ang pag-iyak ko baka kasi marinig ako ni lola na nasa kabilang silid lang naninikip ang dibdib ko dahil kung Kailan Payag na si lola sa relasyon namin tsaka naman naglaho si Rico Hindi ko alam ang iisipin ko sa kanya piping dasal ko na lang na sana bumalik na si Rico pilit ko ring nilalabanan ng takot na unti-unting umaahon sa dibdib ko sa dahilan ng pag-alis nito Hindi
ko na malayo na makakatulog ko ang pag-iyak kinabukasan hindi ko maitago ang pamumugto ng mga mata ko nanunuri ang tingin sa akin ni lola nang makita Niyaang itsura ko umiyak ka ba ah eh masakit po kasi ang ulo ko k gabila hindi po ako pinatulog ubos na rin po kasi yung gamot ko kaya hindi ako nakainom sigurado ka bang yan ang dahilan Oo naman po Mamaya nga po eh Bibili ako ng gamot Hay baka kasi may inililihim ka na naman sa akin eh wala pula huling paglilihim ko na po yung tungkol sa amin ni Rico
nangako po ako na hindi na magsisinungaling pa Ayoko Naman po na mag-alala kayo sa akin kahit kailan naman hindi nabawasan ang tiwala ko SAO sa kabila ng ginawa mo ang mabuti pa eh maupo ka na dito para kumain Sabay na po kayo sa akin nami-miss ko na po kasing kasabay kayo sa almusal Lagi na lang po kasi akong nauunang kumain sa umaga eh AHO Sige sasabayan na kita pilit ko na lang itinago ang tunay kong nararamdaman kay lola tumatawa ako sa harapan niya para Wala siyang mahalata sa dinadala kong suliranin nang pumasok ako sa eskwelahan
papaling-paling ako ng tingin lahat ng may motor ay tinitingnan ko nagbabaka sakali kasi ako na baka si Rico yun hanggang n uwian umaasa pa rin ako na basta na lang susulpot sa labas ng gitang binata para surpresahin ako ngunit Lumipas ang ilang linggo hindi na talaga ito nagpakita sa akin Ilang araw na akong matamlay at walang Gana sa lahat ng bagay gusto ko na lang lagi akong nakahilata laging pagod na pagod ng pakiramdam ko tuwing umaga rin lagi akong nagigising na par hinahalukay y sikmura nanghihina na rin ako pagkatapos sumuka dahil wala naman talagang inilalabas
ang tiyan ko kundi puro laway May sakit ka ba ho wala pula baka po nalamigan lang yung sikmura ko eh Si Rico Kailan mo balak Papuntahin sa bahay natin Ano po kasi umuwi po siya sa probinsya pero babalik din naman po kapag Naayos na ang problema doon Mabuti pa magtimpla ka ng mainit na Gatas para guminhawang pakiramdam mo Opo pupunta na po ako sa kusina ramdam ko ang nakasunod na titig sa akin ni lola lalo tuloy akong nakakaramdam ng takot lalo't nabanggit na naman niya ang tungkol kay Rico habang Lumilipas ang mga araw lalo akong
Naguguluhan is isang umaga pagkatapos naming mag-almusal nagpaalam ako kay lola na pupunta lang sa bayan para bumili ng mga gamit ko para sa pasukan agad naman akong pinayagan lingid sa kanya Pupuntahan ko si Rico sa bahay nila nagbabaka sakali akong bumalik na siya galing probinsya Malayo pa lang ako natano ko na si Rico sa loob ng bakuran nila nililinis nito ang motor nito Kasang git kaya naman tuloy-tuloy na akong pumasok hindi maitago ni Rico ang pagkagulat ng makita akong nakatayo sa harapan niya alanganin Ang ngiti nito sa labi at naging Mailap ang mga mata Hindi
ko yun pinansin dahil nag-uumapaw sa tuwa ang puso ko ah anong ginagawa mo rito pinuntahan kita Bakit hindi ka man lang nagpaalam sa akin na uuwi ka ng probinsya Anong Ginawa mo d Bakit ngayon ka lang umuwi Teka isa-isa lang ang tanong Tsaka huwag tayo dito mag-usap hindi ka ba natutuwa na makita ako natutuwa naman Nagulat lang ako na Nagpunta ka rito may maganda nga pala akong balita SAO Payag na si lola sa relasyon natin katunayan nga niyan gusto niyang pumunta ka sa bahay namin at talaga bakit kaya nagbago ang isip niya samantalang dati galit
na galit siya sa akin hindi na mahalaga kung ano ang Dahilan ni lola ang mahalaga eh hindi na natin kailangang magkita ng patago Ah oo nga ah Giselle Pwede bang sa ibang araw na lang tayo mag-usap Nakikiusap ako Bakit ba may palagay akong meron kang itinatago sa akin Ano ba kasi ang nangyari sa probinsya Giselle Mahirap kasing ipaliwanag Tsaka wala akong oras ngayon Umuwi ka na lang muna baka kasi makita ka pa ng ng mga magulang ko eh Sila nga ba ang dahilan Oo naman Sige na hindi mo ako kailangang ipagtulakan aalis naman ako pero
mangako ka na Hindi ka na ulit aalis ng hindi nagpapaalam Oo panga ko yan tsaka hindi na ako aalis Oh sige na Aalis na ako Magkita na lang tayo nahinto ako sa pagsasalita ng may lumabas na babaeng nakasuot ng bulaklaking duster Mahaba ang buhok nito na halos Umabot na sa bewang hindi ko alam kung bakit tila Nam Malik mata ko sa pagtitig sa babae Marahil dahil sa kakaiba nitong Ganda maamo kasi ang mga mata nito na tila nangungusap sa pagtitig sa akin nagtatakang anyo nitong pinagpala lipat pa ang mga mata sa amin ni Rico nasundan
ko ang kamay niya ng bigla yung humawak sa maumbok nitong tiyan nang titigan ko ang mukha niya may bakasyon ng awa sa akin nagpaalam ito kay Rico na papasok muna sa loob ng bahay dahil mainit tulala akong napatitig kay Rico na hindi na makatingin sa akin ng diretso habang Minama sah ang kanyang batok Sino yon Imposible namang kapatid mo yon mga bata pa ang mga kapatid mong babae tingin ko doon mas matanda siya sa akin galing ba siya ng probinsya Mabuti pa nga siguro na malaman mo na kaysa naman sa ibang tao mo pa malaman
Hindi ako tanga Rico Ayoko huwag mo ng sabihin Ayokong marinig asawa ko na si Mikael kasal na kami yun ang dahilan kung bakit bigla ng pag-uwi ko sa probinsya nila Patawarin mo ako buntis na kasi siya eh Kailangan ko siyang panagutan niloko mo ako Bakit akala ko ba nagbago ka na bata ka pa naman eh marami ka pang makikilala na mas higit pa sa akin pero mahal kita Ikaw lang ang minahal ko alam ko na noon ka pa may crush sa akin paghanga lang yan hindi totoong pag-ibig kaya sinamantala mo naman ako lang kasi ang
nakilala mong na lalaki kapag ibinaling mo ang mga mata mo sa iba chak na mabilis pa sa 4:00 Makakalimutan mo ako hindi ganon kadali yon binigay ko SAO hindi lang ang pagmamahal ko lahat sa akin Ibinigay ko sa'yo bakit minsan lang naman yun ah hindi mo kailangang isumbat ano kung magbunga rin yung nangyari sa atin nakita ko sa mukha ni Rico ang pagkalito hindi siya agad nakaimik sa huli na patungo na lang siya parang sasabog ang dibdib ko kaya Iniyak ko na lang sa harapan niya Nakatingin lang Siya sa akin ni hindi man lang ako
magawang aluin ilang Sandali pa pinilit kong tuman pinahid ko ang mga luha ko pero patuloy pa rin sa pag-agos sa mga yon sa mga mata ko lumabas muli ang asawa nito at tinanong kung tapos na kaming mag-usap hindi ako lumingon ayokong makita nito ang itsura ko mukhang may lakad ang mga ito dahil narinig ko pang sinabi ng babae na Mahuhuli na sila sa appointment nila sa doktor nang marinig ko yun Parang gusto ko na namang pumalahaw ng iyak pero huminga na lang ako ng malalim at naglakad na palayo narinig ko pang tinawag ako ni Rico
pero hindi na ako lumingon Pa pagdating sa bahay nagkulong na lang ako sa kwarto Hindi ko na pinansin ang mga tanong ni lola kung anong nangyari sa Akin kahit anong pagkatok niya sa may pinto hindi ako tumayo para pagbuksan siya dahil sa labis ng pag-iyak hindi ko namalayan na nakatulog pala ako madilim na sa labas ng bintana ng magising ako mabigat pa rin ang pakiramdam ko pero pinilit kong bumangon at lumabas ng silid naabutan ko si lola na nakaupo lang sa may sala at nakatingin sa kawalan Galing ako sa bayan kanina Nakita ko si Rico
na may kasamang babae Yun ba ang dahilan kung bakit ka umiiyak na umuwi nakausap ko po si Rico sabi niya asawa na daw niya yung babae Sabi ko na nga ba eh tama talaga ang kutob ko sa kanya simula pa lang Ikaw lang naman ang Matigas ang ulo na gustuhin siya eh sabi niya po kasi mahal niya ako noon pa niya ako gusto nag-aalangan lang daw siya kasi dahil sa inyo mabulas talaga ang mga lalaki apo lahat ng magaganda ay sasabihin nila para makuha lang ang isang babae Kahit nga yung pinaka Imposible ipapangako nila sana
man lang Nakipaghiwalay siya sa akin kung hindi ko pa siya pinuntahan Wala pa akong malalaman [Musika] Sige lang Apo umiyak ka lang nandito lang ako para umalalay sa pinagdadaanan mo pero sana Pagkatapos ng lahat ng ito maging aral na sana ang nangyari SAO hindi ko na napigilan na yumakap kay lola sa dibdib niya ako umiyak na umiyak Para akong batang nagpapak dahil Sa kasa ang naranasan ko Lumipas ang mga araw na lagi akong tulala nakatingin sa isang direksyon kung saan madalas iparada ni Rico ang motor niya para hindi makita ni lola nung bandang hapon dumating
si lola na masaya may dala pa nga siyang tinapay galing sa bakery sa bayan nagkasundo na po siguro kayo ng taong bibili ng mga baboy niyo Oo apo bukas ay darating sila para kunin ng mga alaga nating baboy malaki-laki rin ang makukuha nating pera Mabuti naman po at hindi na sayang ang pagod at oras niyo sa pag-aalaga Pasensya na po kayo lola kung hindi ko kayo natutulungan hindi mo kailangan humingi ng pasensya abala ka sa pag-aaral kaya hindi mo ako kailangan tulungan nahihiya lang po kasi ako sa inyo Lagi na lang po kasi kayo ang
naghahanap buhay eh samantalang ako ayoko ng marinig pa ang mga sasabihin mo ang gusto ko makakapag tapos ka ng Pag-aaral Yun lang ang tanging maipamamana ko SAO kapag nawala na ako Opo Pangako ko po na magtatapos ako ng pag-aaral ang mabuti pa Eh kainin na natin Ong dala kong tinapay Sige po ikukuha ko lang po kayo ng maiinom hindi ko na nait ang iba ko pang sasabihin dahil bigla akong nakaramdam ng pagkahilo dama ko rin ng panlalamig ng mga kamay Ko bago magdilim ang paningin ko narinig ko pa ang pagtawag sa akin ni lola na
parang nanggagaling sa malayo nagising na lang ako na nasa sariling silid na ako nasa tabi ko rin si lola habang pinupulaan ako bakas din sa kanyang mukha ang lab na pag-aalala may luha pa sa kanyang mga mata ano p ang nangyari Hwag ka munang bumangon apo Magpahinga ka muna Ryan Kaya ko naman po siguro po eh mababa ang Dugo ko kaya ako nahilo bala ko na rin po magpatingin sa doktor para makahingi na rin ng reseta ng vitamins na pwede kong inumin ay hindi dahil sa sinabi mong yan kaya ka nahimatay Hindi ko po kayo
maintindihan lola magtapat ka nga apo May nangyari ba sa inyo ng Rico na yon ho Bakit niyo po itinatanong ang bagay na yan lola magsabi ka ng totoo May nangyari ba sa inyo na lalaking yon Patawarin niyo po ako lola Talaga bang hindi mo na pinahalagahan ang mga pangaral ko sa'yo Wala kang pinagkaiba sa nanay mo pareho niyo akong binigo humagulgol na lang ako ng iyak magkahalong takot at hiya ang nararamdaman ko dahil sa malaking kasalanang ginawa ko hindi Kum matingnan si lola habang umiiyak Ito noon ko lang siya nakita na umiyak ng ganon nang
akma ko na siyang hahawakan iwinaksi niya ang kamay ko nang humupa ang emosyon namin Tahimik lang akong nakayuko nakatalikod sa akin si lola habang nakatanaw siya sa labas ng bintana Walang dapat sisihin kundi ang lalaking ion sinamantala niya ang kabataan mo ang kawalang muwang mo sa mundo ang pagiging inosente mo kailangan Panagutan niya ang nangyari sa inyo ginusto ko rin po lola ang nangyari kasalanan ko rin po nagpadala ako sa bugso ng damdamin ko huwag mo na ipagtanggol ang lalaking yon hindi mo alam kung paano patunguhan ang isang katulad niyang nagaan yung tupa kung talagang
malinis ang intensyon sayo ng lalaking yon hindi niya hahayaan na masira ang buhay mo Ano po ang gagawin natin la Paano po kung tama kayo sa h niyo na buntis ako natitiyak ko ng Buntis ka kahit hindi ka pa natitingnan ng isang doktor Ano pong mukha ang ihaharap ko sa mga tagarito yan pa ba ang iniisip mo kung anoong naranasan ng nanay mo noon na panlilibak sa ibang tao ganun din ang dadanasin mo ihanda mong sarili mo Sa matinding kahihiyan napuno ng takot ang dibdib ko lalo akong napaiyak Parang gusto kong ibalik ang nakaraan para
maituwid ko ang pagkakamali ko lingid pala sa akin may pinaplano na Ang lola Kinabukasan maaga siyang umalis Alam kong malaki pa rin ang hinanakit niya sa akin dahil hindi niya ako Iniimik hindi rin siya nagpaalam kung saan pupunta habang naghihintay ako sa bahay wala akong kamalay-malay na magkaharap na pala ng mga oras na yon si lola at trico huwag niyo na po akong guluhin May asawa na po ako guluhin yan pa ba Ang inaalala mo pagkatapos mong sirain ang Kinabukasan ng apo ko ang apo niyo naman ang lapit ng Lapit sa akin eh malandi po
yung apo niyo Kanino pa ba siya magmamana kundi sa nanay niya Hwag mong matawag-tawag na malandi ang anak ko't apo makapag si mo mga lumalabas sa bibig mo Pwede po ba umalis na kayo rito baka makita pa kayo ng misis ko e tigilan niyo ng panggugulo sa akin palagan mo ang ginawa mo sa apo ko Talaga bang hindi kayo makaintindi sa bagay nga Ganyan yata kapag walang pinagaralan eh Hindi nakikita sa taas ng pinag-aralan ng tunay na kulay ng isang tao katulad mo Sino magaakala na isa ka palang bure na naninila ng isang inosenteng dalaga
hindi ka ba talaga titigil na matanda ka talagang Inuubos mo ang pasensya ko ah hindi mo ako kilala lalaki Mula ngayon pahalagahan mo na ang bawat sandali ng buhay mo hm nanakot pa talaga Ano bang magagawa ng isang matandang hukluban na katulad mo Aba Anong ngingisi-ngisi mo diyan ano ung binubulong-bulong mo ha Hanggang tumalikod si lola hindi siya tumigil sa kakabog na tanging siya lang ang nakakaalam napapakamot na lang si Rico na sinundan ng tingin ng lola ko samantala Hindi naman ako mapakali sa bahay nag-aalala na ako kay lola dahil kanina pang umaga umalis hanggang
ngayon hindi pa rin siya bumabalik panay ang tanaw ko sa labas ng bintana nagbabaka sakali akong parating na si lola hanggang sumapit ang gabi Nakatulog na nga ako sa sala naalimpungatan na lang ako ng makarinig ako ng mahihinang kaluskos pagmulat ko ng mga mata nasa harapan ko na si lola agad ako napabangon sa pagkakahiga ko saan po kayo nagpunta Lola kanina ko pa po kayo hinihintay nag-aalala na po kasi ako sa inyo may inasikaso lang akong Mahalagang bagay Kumain na po ba kayo Oo pumasok ka na sa silid mo Magpapahinga na rin ako eh la
ah eh wala po magpapahinga na rin po ako gusto ko pa sanang magtanong kay lola Kaya lang nahalata kung ayaw niyang makipag-usap n gabing yun hindi agad ako nakatulog naririnig koang mahinang pag-iyak ni lola sa kabilang silid Gusto ko sanang puntahan siya kaso nag-aalangan ako dahil alam kong ako ang dahilan kung bakit siya Umiiyak pati tuloy ako Napaiyak na rin kinabukasan parang walang nangyari naabutan ko si lola na maagang nagluluto ng almusal namin sa kusina ngumiti pa siya sa akin ng malingunan ako sa bugso ng damdamin nilapitan ko si lola at niyakap mula sa sa
likuran hindi ko na napigilan ang pagbalong ng luha ko sa mga mata hanggang tuluyan na akong mapaiyak Tahan na apo Hindi ako galit SAO Nagtatampo lang pero mawawala rin Ito Patawarin niyo po ako kung pati kayo nahihirapan ha ay ayoko pong makikita kayo umiiyak ng dahil sa akin hindi apo huling pag-iyak ko na yun kagabi ayoko na rin na nakikita kang umiiyak kakayanin natin ang pagsubok na to na magkasama Opo lola malalagpasan din po natin to Huwag niyo lang po ako Iiwan Hindi Kita Iiwan Hindi pa sa ngayon hindi na ako nagpatuloy sa pag-aaral dahil
maselan ang aking Pagbubuntis at dala na rin ng hiya hindi ko na lang pinapansin ang mga mapanghusgang tingin sa akin ng mga tao tuwing Pumupunta ako sa center para magpa-check up piping dalangin ko lagi tuwing lumalabas ako ng bahay Sana hindi magcr ang landas namin ni Rico at ng asawa nito Hindi ko kasi alam ang mangyayari kung magkakaharap harap kaming tatlo Habang lumalaki ang tiyan ko pahirap din ng pahirap ang aking Kalagayan naging mababaw din ang mga luha ko basta na lang ako napapaiyak sa isang tabi Ganyan talaga ang mga buntis emosyonal palagi naalala ko
nanay mo nung ipinagbubuntis ka niya araw-araw siyang umiiyak kaya naman nung ipinanganak ka niya eh Naging iyakin ka tuloy ang galing mo pa naman tumiming ng iyak kung kailan gabi saka naman papahawak iyak Buong gabi tuloy kaming puyat ng nanay Mo sana naman po ay huwag magmana sa akin ang magiging anak ko basta Iwasan mo lang ang parating umiiyak sa kabila ng nangyari SAO eh Pilitin mo pa rin na maging masaya masarap din ang maging ina kaakibat nga lang nito Ang hirap pero sinasabi ko sa'yo sulit ang lahat ng yon Lalo na kapag nakikita mong
ngumingiti ang anak mo Opo Lola hindi lang po yon sisikapin ko pong maging mabuting ina sa kanya ganyan nga apo Nang sumunod na mga araw laging Umaalis si lola hindi naman niya sinasabi sa akin kung saan siya nagpupunta wala pala akong kamalay-malay na may ginagawa ng paghihiganti si lola laban kay Rico at idinamay pa niyaang asawa't anak nito nasa loob ng isang yungib si lola ng mga oras na yon nakaupo siya sa gitna ng mga nakasinding kandila na kulay itim lila at pula hawak niyang isang itim na libro na naglalaman ng mga itim na orasyon
umuusal siya ng panalangin para Tawagin ang prinsipe ng kadiliman para lalong mapalakas ang kanyang kapangyarihan binasa niyang nakasulat sa isang pahina ng itim na libro nakasulat yun sa Latin na salita paulit-ulit niya yung binigkas hanggang sa mamaos na si lola ima n mga oras din yon ang asawa ni Rico na hindi pa naman kabwanan ay biglang sumakit ang tiyan Mabuti na lang may kumadrona na nakatira malapit sa bahay nila agad yun Pinatawag Hindi ba sa susunod na buwan p manganganak ang asawa mo Gan na nga po Tay hindi ko po alam bakit napaaga dapat siguro
dalhin na natin si Mela sa bayan ipaubaya mo na lang muna kay aling Carmen kapag dinala mo siya sa ospital Malamang sa daan pa lang abutan na rin siya panganganak niya kahit pinapakalma ng ama si Rico hindi pa rin siya mapalagay Labis ang kanyang pag-aalala ng mga oras na yon dahil hindi pa naman Kabwanan ng asawa mula sa labas dinig niya ang hirap na hirap na pag-iri ng asawa at impit nitong pag-iyak napalingon bigla si Rico sa kanyang ama ng bigla itong sumigaw pagtingin niya rito itinataboy nitong uwak na nakadapo sa may bintana nagtagumpay naman
ang ama niya na maitaboy ang uwak palayo sa dami-dami ng pwedeng upuan dito pa talaga sa bintana natin ah Hindi po ba masamang pangitain na Makakita ng uwak sabi ng mga matatanda oras na may makakitang uwak sa isang lugar merong mamamatay Hay hindi makakatulong kung mag-iisip pa ng ganyan Tsaka kasabihan lang naman yun eh Sana nga po pareho silang natigilang mag-ama ng malakas na tumili si Mikaela dali-daling pumas si Rico sa silid pawisan at puno ng dugo ang katawan ng asawa na takot na takot na nagsusumiksik sa sulok ng higaan ang matandang kumadrona naman Parang
natuklaw ng ahas ang itsura habang nakatitig sa pumapalahaw na sanggol nang silipin ni Rico ang sanggol ganun na lang ang sindak niya sa itsura nito nakakatakot ang mukha nito na parang halimaw kulubot ang mukha nito at parehong luwa ang mga mata buong katawan din ng sanggol ay parang may itim na balat na may balahibo hindi hindi ko anak yan Wala akong Halimaw na anak Ilayo mo saakin Ang sanggol na yan mahabang yung langit Anong sumpa ang tumo sa anak niyo ng gabing yon nagkagulo sa bahay nila Rico dahil sa nakakatakot na sanggol na isinilang ng
asawa nito mula ng gabing yon hindi na makausap ng matino ang asawa ni Rico lagi lang itong tulala at sumisigaw tuwing nakikita ang sinilang na sanggol wala silang kamalay-malay na ang lola ko ang may kagagawan ng mga nangyayari kinabukasan kakaibang siglang Na ipinagtataka ako Bakit po parang ang saya niyo Maganda po ata ang gising niyo Ah tama ka apo isa ito sa pinakamagandang gising ko ah Lola May iba nga pala ako saan po ba kayo nagpupunta Bakit po palagi kayong umaalis Tapos gabing-gabi na kayo umuuwi ay sinabi ko na may importante lang akong inaasikaso Tapos
na rin kung ano man yung ginagawa ko Ibig pong sabihin eh Aalis pa rin po Kayo ganun na nga apo Isipin mo na lang na para SAO din ang ginagawa kong ito para sa oras na panganganak mo ay hindi ka gaanong mahirapan at maging malusog ang sanggol na isisilang mo kung ano man po ang ginagawa niyo eh mag-iingat lang po kayo baka mapano po kayo sa labas eh makahulugang ngumiti sa akin si lola pagkatapos binalikan na niya ang ginagawa niya tuwing gabi bago ako matulog laging nagsisindi si lola ng kandila sa kwarto Ko Kakaiba ang
kandila na yon dahil meron yong inilalabas na kakaibang halimuyak mula nga noon lagi ng mahimbing ang pagtulog ko tila ba pinapawi nito ang lahat tila ba pinapawi nito ang lahat ng bigat na dalahin ko sa dibdib kaya naman laging magaan ang pakiramdam ko paggising ko sa umaga isang buwan na lang ay manganganak na ako pero hanggang sa mga sandaling Yon ay wala pa rin akong kaalam-alam sa ginagawa ni lola katulad ng araw na yon umalis na naman siya dahil Nasanay na ako hindi na ako nag-uusisa pa dumiretso si lola sa kweba kung saan niya isasagawa
ang ritwal niya sa araw na yon si Rico naman ang balak niyang kulamin muli niyang tinawag ang prinsipe ng kadiliman para lalong mapaging ang taglay niyang itim na kapangyarihan binuklat niya ang itim na Aklat huminto siya sa isang pahina sandaling nagkaroon ng alinlangan kung yung ritwal ba na yon ang Gagamitin niya mas kumplikado kasi yun kumpara sa ibang orasyon na nakasulat sa itim na libro huminga muna ng malalim si lola ima bago paulit-ulit na binigkas ang mga salitang Latin sa libro na iyon hanggang makabisado na ng isip niya sa bahay nina Rico abala ang lahat
sa hapunan ng biglang humito sa pagkain si Mang Aldo napatitig siya sa may Bintana naroon na naman kasi ang itim na uwak tumayo ang matandang lalaki't kumuha ng pamalo hinataw nito ang uwak na hindi naman tinamaan lumipad yun palayo tingin ko ang uwak na yon na nagdadala ng kamalasan sa pamilya natin ah Ano naman kaya ang dala niya sana naman ay wala na baka hindi ko na kayanin kung may trahedya na namang Darating nagsimula lang naman ito nung gabing manganak si Mikael at magpakitang itim na uwak na yon hindi kaya Habang nasa probinsya kayo ng
asawa mo eh Meron kayong nagambala na elemento baka yun ang dahilan ng mga nangyari sa atin Imposible po puro kamaganak lang ni Mel ang nakakasalamuha namin eh ikaw baka meron kang naagrabyado na babae tap ngayon gumagan sayo Bago pa po kami magpakasal ni Mela Tapos na po ang relasyon ko sa lahat ng Naging nobya ko kaya wala pong iisa sa kanilang may planong maghiganti sa akin pero may isang matanda po ang may matinding galit sa akin sino naman yon si lola ima po ha sa dami ng pwede mong pagbintangan eh yun pang matandang babae na
yon bakit hindi mukha naman talaga kasing mangkukula mo matandang yun eh Huwag mong pagbintangan ang maglola na yon Kaya lang naman nakahiwalay ang bahay nila dahil sa sinapit ng nag-iisa niyang Anak sa tagal na nilang ninirahan dito Sa baryo natin wala ni isang nagreklamo sa kanila Tahimik lang silang nakatira sa bahay nila kaya Imposible sinasabi mo wala naman po kasing may galit sa akin kundi siya lang eh Eh baka naman kasi balak mong ligawan ang apo niya eh talagang Magagalit yun sayo wala po akong gusto sa babaeng yon alam ko naman po na hindi ganon
ang tipo niyo na iakyat ko sa bahay natin malakas ang kutob ko na may kinalaman ng matandang Hukluban na yun sa nangyayari may ipalagay akong sa probinsya nina Mikaela Nagsimula ito at hindi sa lugar natin o sa maglola na yon mukhang sinundan kayo ng kamalasan Sana lang ay wala ng ibang madamay kinabukasan Mabigat ang pakiramdam ni Rico hindi niya magawang makatayo sa higaan naiirita na pa siya dahil sa walang tigil ng pag-iyak ng kanyang anak Wala namang pakialam ang kanyang asawa na mah imbing pa ring natutulog sa Tabi niya Walang nagawa si Rico kundi ang
mga magulang ang tawagin para makahingi ng tulong tuwing umaalis pala si lola lagi siyang nagsasagawa ng ritwal Para lalong lumubha ang kalagayan ni Rico na nangyari naman ayon sa kagustuhan niya ilang beses nagpabalik-balik ito kasama ng pamilya pero walang doktor ang makapagpagaling rito Wala ring matuko nasakit rito ang mga Tumitingin ng araw na yon mataginting ang tawa ni lola ima na sobrang ipinagtaka ko nasanay kasi ako sa kanyang laging seryoso masaya lang ako kasi ilang araw na lang ay masisilayan ko na ang aking Apo sa tuhod sayo Nakakapanibago lang po kasi kayo Hay handa ka
na ba sa bagong yugto ng iyong tatahakin Opo lola Excited na nga po ako eh Mabuti naman kung ganon Nakausap ko na ang Komadronang magpapaanak SAO handa na rin ang lahat ng kakailanganin mo Sa panganganak Lakasan mo lang ang loob mo apo Nandito lang ako sa tabi hindi kita pababayaan dumating ang araw ng aking panganganak kanina pang umaga n nanakit ang lakan ko Naikot ko na yata ang buong bahay namin pero hindi pa rin nawawala ang pinaghalong ngalay at sakit nadagdagan pa ang nararamdaman kong sakit Nang humilab naman ang tiyan ko Nasapo ko ang tiyan
ko sa biglang pagsige ng kirot pakiwari ko may malalaglag sa puwerta ko naramdaman ko na lang na tila may bumulwak na malamig na likido sa paanan ko pago kuk ko pumutok na pala ang panubigan ko inabot lang ng kalahating oras ang pag-labas na babaeng sanggol ang naging anak ko nasa tabi ko na ang anak ko at mahimbing na natutulog ako naman ay nakakaramdam ng Antok pero pilit ko yung nilalabanan interesado kasi akong marinig ang sinasabi ng kadr ng si Aling Carmen anito nganak daw ng napakapangit na sanggol ang asawa ni Rico ang lalaki naman daw
ay nagkaroon ng malubhang sakit na hindi mapagaling ng mga doktor Sabi raw baka kinukulam ang lalaki yun ang mga huling narinig ko bago ko hilahin ang Antok isang linggo pagkatapos kong makapanganak noon ko napagtanto na tama nga si lola sulit ang lahat ng hirap at pagod ko tuwing makikita ko ang anak kong ngumingiti Kamukhang kamukha mo siya apo Pareho kayong maganda mabuti Lola hindi niya namana ang pagiging iyakin ko noong Sanggol pa lang ako Napakabait ng anak ko iiyak lang kapag Nagugutom Tama ka diyan apo maba nga pala ako May naisip ka na bang ipangalan
sa kanya naisip ko pa na isunod na lang po sa pangalan ni Inay maganda yang naisip mo ah Lola May balita pa po ba kayo kay Rico Bakit naman Nasali ang pangalan ng lalaking yan sa pinag-uusapan natin Hwag niyo po sanang masamain ang pagtatanong ko tungkol sa kanya sa katunayan nga po niyan natutuwa pa ako sa nangyari sa kanya narinig ko po kasi na sinabi nung Komadrona na maaaring kinukulam siya minsan Nakita ko siya Nasa wheelchair na lang Ang layo na ng itsura niya sa dati Balita ko din na binawi ng mga magulang ang asawa
niya pero iniwan sa kanyang anak nila hindi ko maiwasan na Maawa sa bata Wala naman siyang kinalaman sa kasalanan ng ama niya pero pati siya nagdurusa ganyan talaga ang karma sobra-sobra kong maningil naisip kong tama nga si lola Matindi nga Talagang maningil ang karma May bahagi ng puso ko ang natutuwa dahil sa sinapit ni Rico at meron din awa akong nararamdaman para sa anak niya Isang araw habang natutulog ang anak ko May hinahanap akong langis na pinapahid ko sa tiyan ng anak ko Hindi ko yun makita-kita madalas kasi si lola ang nag-aayos ng mga gamit
namin kahit kasi ilang buwan na ako nakakapang anak Ayaw pa rin niya akong pakilusin baka daw kasi mabinat Ako katulad ng nanay ko n araw na yon umalis na naman si lola naisip ko na baka naipasok niya sa silid niya kahit nag-aalangan pinihit ko ang seradura hindi yun naka-lock amoy usok ng kandila ang naaamoy ko pagbungad pa lang sa may pinto noong ko lang nakita ng buo ang tila altar sa silid niya may mga kandilang nakasindi sa harapan nito bahagya pa akong nangilabot na mapagtanto ko na bungo ng isang hayop na May dalawang sungay ang
nasa altar lalong nadagdagan ang kilabot ko nang makita ang larawan ni Rico na tadtad ng karayom ang mukha at buong katawan napatutop na lang ako sa bibig ko p pagkatapos ng mga natuklasan ko nagmamadali na akong lumabas pagdating niya agad ko siyang kinumpronta tungkol sa nakita ko sa silid niya Oo apo tama ka ng iniisip isa akong mangkukulam kami ng lola Petra mo ang Natitirang mangkukulam sa pamilya natin kung ganon kayo ang kumulam kay Rico ginawa ako yon para maipaghiganti kita sa ginawa niya SAO Habang nabubuhay ako habang buhay din siyang magdurusa sa sumpang ibinigay
ko sa kanya natakot lang po ako hindi ko po kasi akalain na mangkukulam kayo Bakit inilihim niyo po sa akin to plano ko rin namang sabihin SAO sa tamang panahon pero maaga mo Ong natuklasan kung hindi ko pa po nakita ang silid niyo hindi ko pa Malalaman patawarin mo ako apo hindi ko intensyon na itago to SAO pero nag-alala ako na baka hindi mo ako maintindihan kahit ano pa po yan maiintindihan ko po kayo kagaya ng lagi niyong pag-iintindi sa akin Salamat apo at nauunawaan mo ako may isang hiling sana ako Huwag niyo na pong
gamitin ang kaalaman ninyo sa na pangungulam para makapanakit ng ibang tao matagal na akong hindi gumagamit ang itim na mahay ka apo kay Rico ko lang ulit ito ginamit Hindi katulad ng lola Petra mo Sabihin niyo nga po may kinalaman po ba ang pangungulam ni lola Petra kaya siya nasawi Oo apo mas malakas ang albularyong tumulong sa taong kinulam niya ibinalik nito sa kanya ang sumpa ng tumanggi siyang bawiin ng kulam na ginawa niya mahigit isang buwan din siyang naghirap bago namatay Ayoko po na matulad kayo sa kanya lola Kaya Nakikiusap po ako tama na
po Baka kasi may makaalam na kayo ang Kumukulam kay Rico Huwag kang mag-alala walang nakakaalam ni isa sa mga tagarito tungkol sa pagkatao ko kaya walang maghihinala sa akin wala na po akong pakailan pakilo Kahit mamatay pa siya mas Kayo po Ang inaalala ko Salamat naman apo at tuluyan mo ng nakalimutan ang lalaking iyon pero Itutuloy ko pa rin ang ginagawa kong paghihiganti sa kanya kahit anong mangyari tuwing Umaalis si lola Alam ko na kung saan siya Nagpupunta sa isang kuweba na malapit lang sa bahay nam namin doon daw niya isinasagawa ang orasyon para lalong
pahirapan si Rico sa sumpang ibinigay niya matuli na lumipas ang araw ang sandaling kinatatakutan ko ay dumating na naratay na si lola dahil na rin sa katandaan Hindi ko maiwasan na maiyak tuwing nakikita na ang dating maliksing Kum milos ay nakaratay na lang sa higaan dumating ang Sandali ko apo Ito na ang oras para maipasa ang itim na Libro kahit wala na ako maaari mo pa ring ipagpatuloy ang kaalaman natin sa pangungulam pero Lola hindi po ako handa na umalis kayo huwag po muna kayong aalis Hindi ko po alam kung paano mabuhay ng wala kayo
sa tabi ko Alam kong matatag ka na kaya mo n harapin ang lahat ng problemang darating SAO matiwala ako SAO apo hindi ko na nagawang magsalita ng Mga sandaling yon Basta iyak na lang ako ng iyak habang Hawak ko ang kamay ni lola nakikinig lang ako sa mga habil niya sa akin araw-araw hindi ako umaalis sa tabi ni ni lola Lagi ko siyang binabantayan mukhang bibig niya kasi ay narian na raw si lola Petra at malapit na siyang sunduin isang umaga nagisnan ko na lang Na wala na si lola napahagulgul na lang ako sa tabi
niya Hindi ako makapaniwala na Sandali lang ako naidlip nawala na agad siya para bang hinintay lang niya akong makatulog para Makaalis na siya may mga kaibigan si lola na tumulong sa akin Para mabigyan siya ng maayos na libing Mailap man kami sa mga tagaroon Wala naman kaming inagrabyado na mga tao kaya siguro mabilis ko lang sila Nahingan ng tulong nabalitaan ko din na pumanaw na si Rico sumagi sa isip ko na baka matatapos lang ang sumpa rito ni lola kapag nawala na siya pagkahatid kay lola sa huling hantungan Tinignan ko ang kahon kung saan nakalagay
ang itim na libro at mga ginagamit sa pangungulam napagdesisyonan ko na lang na itago na lang yon naisip ko kasi na kung gusto kong mamuhay ng normal ang Anak ko Kailangan kong talikuran ang sumpang dala ng aming pamilya wakas