#GretchenHoReports | Pagmimina ng ginto sa Paracale, Camarines Norte

Grabe lalim na nito Ang lalim na nito may katapusan ba to sa matagal ng panahon ginalugad at hinukay natin ang bawat sulok ng mundo para sa ginto simbolo ng yaman at karangyaan nakatago ito sa mga bato putik at sa ilalim ng kalupaan para maim na ng taong bayan ang nakatagong kayamanan na narito sa bangko Sentral ng republik ng Pilipinas pero totoo nga ba ang kaya nagugulat kami pinag-uusapan yan na ang mga pilipino Mayaman sa ginto kung Gao tayo kayaman noon tayo kayaman ngayon likod ng putik nagtatago ang kin Tay ngayon hanggang saan nga ba ang

kaya nating gawin para lang makamit ang pangako nitong yaman [Musika] dito sa bayan ng parak Sa Camarines Norte hindi maikakailang mayaman ang kanilang karagatan kagubatan at mga kapatagan pero ang tunay na taglay nitong yaman nagkukubli sa kailaliman na tayo ngayon sa loob ng binang bayan at ang ating pupuntahan ngayon yung mining site ng samahan ng mga minero ng Barangay kasalan malawak at malalim ang deposito ng ginto sa [Musika] paracale para makuha ito kinakailang p manaog sa mga shaft o hukay na Gaya nito may Flashlight yan poang main line natin kasi nasira po yung tr namin

kagabi parang kinakabahan siin ano hindi ako kinakabahan na ngayon ito pois mabilis po dito sa parteng ito dito po Medyo mabagal Tay tandaan natin yung pangalan nito Opo sir po maay po yanang hahabulin natin upo ka muna upo dito Upo ako [Musika] anoang bibitaw sa luid Ma'am Dal Maam Ma'am lang poap lang po ang harap Ma'am lang po ang harap Ma'am anim naong metro o kasing lalim ng gusaling may Laong palapag ang shaf na ito Ba't ang bilis habang bumababa papaliit din ng papaliit ang sumisilip na liwanag grabe malim na nito madilim masikip malamig Tumi

yun E Mahirap ding tumingala dahil sa tuloy-tuloy na pagpatak ng tubig ulan ah parang uulan ah Parang walang katapusan ang pagbaba sa amin ng kalo Grabe oh Ang lalim Oh puro kahoy Teka malayo na ako sa ano ha aray aray aray aray aray aray Makalipas ang halos tatlong minuto parang walang katapusan narating namin ang unang palapag ng mga tunnel hindi ako tumingin sa taas hindi rin ako tumingin sa baba talagang Nakatingin lang ako Diretso para hindi ako matakot tapos mapansin mo Matibay naman yung kahoy kailangan hindi ka masyadong gumagalaw dire-diretso parang walang katapusan Buti na

lang hindi siya Sobrang claustrophobic kasi claustrophobic ako eh Meron pa akong espasyo na- stretch ko pa yung Arms ko nakagalaw pa ako tsaka Marami namang ilaw medyo baha-baha Ano ang lalim ng tunnel na ito Lagpas na sa water table ng lupa kaya naman hindi matigil ang pag-ulan ng groundwater sa loob Oh bakit bigl may tubig abot tuhod na rin ng tubig na humalo na sa mga latak ng bato bakal at kahoy yung tubig na ito galing sa Saan ground water ground water po ma'am genset ang nagpapadaloy sa ngayon ng kuryente para mailawan ng mga butas

at gumana ang kompresor ng hangin kung nagtataka kayo kung saan galing yung hangin dito Ayan Itong mga blue na yan Yan yung nagsu-supply mula sa taas papunta rito so lahat ng section ng minahan dito may ganyan na lang may hangin hangin sa isang tubo dumadaloy ang hangin sa isang tubo hinihigop naman ang tubig pati ang linya ng komunikasyon Dito rin dumadaan Kamusta na po hello Alive Alive Alive ako Alive masakit din sa ulo dahil sa pagbabago sa pressure at sa amoy ng minahan parang amoy panis na kahoy nagiiba na yung amoy dito Sabi nila dahil

yan sa natuyong bato dahil sa kahoy sa tubig yung mixture no lahat walong taon na mula ng simulang hukayin ang mga tunnel na ito matiti itong kahoy pince kita mo ito yung mga kahoy na ginagamit nila para maging safe dito busak ang M na ito sumasanga sa tatlo pang maliliit at makikitid na daanan ayan Meron pa d may daanan pa ohas dito doon kanina sa Ano baba ng main shaft malaki-laki yung pinasukan natin pero dahil nga lumalayo na tayo mula doon paliit na ng paliit yung dinadaanan nak nakayuko na kami kay kinakailangan ng gumapang Oh

ayan oh Sabi nila pag tinuloy-tuloy natin itong Daan na to mararating na natin yung site kung saan sila nagmimina ng ore So yung gold ore nandun na kasi nga Syempre natapos na nila itong area na to gaano kalayo pa yung ano para mapunta doun sa site na may or mga estimating Ma'am Ay ano po ah mga 50 meters 50 meters Oo bago po makarating doon sa pinak kinukunan isa si Gabriel sa mga player ng minahan mauwa na po kami sa sight player ang tawag nila sa bawat isa dahil may share sa makukuhang ginto mahirap ang

daan kasi lanting ang karamihan sa mga player gaya ni Gabriel taga tiktik na mga batong may ugat ng ginto o ang tinatawag nilang B gold Asan ang mga tropa natin ilal n ilalim po po ang iba nagsisilbing bantay at operator sa mga lagusan at sinisiguro ang kaligtasan ng lahat may hinin po sila Ikaw yon ikaw incharge Ito po ang aking kasama oras ang shifting ng mga minero sa tunnel na ito Ito po yung pinaglalagyan namin ng bato or dahil sa hirap din ng pag-ahon at lusong sa mga tunnel dito na rin nagpapahinga ang iba tumatagal

kayo dito isang araw o kain dito na Opo ligo dito nao ha Opo tulog Dito rin may DU yan Ano po namin dito lingguhan bayad sa mga mag sa isang linggo 2000 Ito po sila kumakain pasahan na lang din ang pagkain ang kanin galing pa sa mga cooker na nagluluto sa itaas na siyang may share din sa kikitain kin namin ng ano ng [Musika] umaabot sa lalim na 80 met o mahigit 20 palapag na gusali ang nararating na mga nagmimina rito parang mga dagang sumusuot sa bawat sulok makahanap lang tinin Nam ganyan po kahirap ang

pamilya trabaho namin dito pero okay lang talagang nangyayari daw y sa tunay na buhay positive sigaw habang palalim ng palalim ang minahan panipis ng panipis din ang hangin hindi nila alintana ang hirap at panganib sa ngalan ng makukuhang ginto sa ilalim medyo po napapagod diyan pero talagang laban lang para sa pamilya Ako naman w po s ano Oo na ayan na ito na yung ore natin Sige may ginto ang dami [Musika] ang mga Nakukuhang bita iniakyat sa shaf para maproseso wala ng large scale mining operator sa parak pero pagkak o pagmimina pa rin ang Pangunahing

kabuhayan ng mga tao rito mas mabilis at mas malaki raw kasi ang kikitain sa tinatawag na artisanal and small scale gold mining asg 80% ng population dito sa paracale ang pangunahing livelihood ay small scale mining and marami sa miners natin ay nabibilang sa mahihirap na komunidad at yung kawalan ng alternative livelihood yung isa sa mga tumutulak sa kanila para pumasok at manatili sa ganitong klaseng trabaho kahit na delikado para kay Mark ang financier ng shaf na ito iba yung tapang at lakas ng loob din ang kinakailangan sa pagtaya sa small scale mining may mga may

buwan na puro lugi nung unang sabak namin diyan ma'am sa balon diyan parang taon bago kami kumita kasi puro out kasi re-reypin niung bitang maganda kumbaga unang malaki din ma'am kasi ang gastos sa pabalon eh paabutin ka ng milyon bago ka pa- meet up tapos p hindi ka kinita talo mo na yon Anong pinakamalaking kinita ninyo diyan ma'am kumita diyan ma'am ung mga tauhan ko na lang ha mga tauhan Ma'am namin umabot sila ng noon nung kagandahan Oo kasi ngayon medyo mahina nung kagandahan umabot sila ng 40 50,000 Oo every 4 days 50,000 every 4

days [Musika] wow noon pa man kilala na ang paracale dahil sa masiglang kalakalan ng ginto ng dumating ang mga Kastila rito Noong 1571 nakita nila ang paghuhukay ng mga kanal ng mga residente kaya binansagan nila itong par Kali o nangangahulugang Canal Digger ayon sa Alamat may isang Golden bull o Toro na nagngangalang ginto na gumagala sa mga kabundukan dito kumikinang daw ito sa ilalim ng sikat ng araw at kapag nagagalit ay bumubuga ng apoy na kayang tunawin kahit ang pinakamatigas na bato nang tangkain daw hulihin ito ng isang mandirigma para iregalo sa kanyang mapapangasawa humukay

ng malalim na butas para maging patibong nahulog dito si ginto saka pinaulanan ng pana sa galit ng sugat ang Toro bumuga raw ito ng apoy na nagpaguho sa mga bato kaya tuluyan itong nabaon sa hukay pinaniniwalaang ang umagos na dugo ng ginintuang Toro ay ang mga gintong natatagpuan ngayon sa bawat sulok ng [Musika] paracale Ayon pa sa kwento sa ilalim daw ng sibang ito nabaon ang golden Toro itinayo ito ng mga Kastila noong 1611 para sa Patron nitong Nuestra Señora de Candelaria de paracale na kilala ring Inay candy ng mga tagarito ayon sa kwento gamit

ang ginintuang espada itinaboy ni Inay candy ang mga piratang tinangkang alipinin ang bayan at kamkamin ang mga ginto ng paracale ang mga kwentong ito patunay lang sa malalim na koneksyon ng ginto sa kasaysayan pananampalataya at kabuhayan ng mga tagar Kale Sabi nga kaya rin hindi na nakapagtatakang marami ang naeengganyong magtibag ng ginto kung saan-saan kabilang din kasi ang Camarines Norte partikular na ang bayan ng paracale sa 10 lugar sa Pilipinas na may malalaking gold deposits noong 2023 lamang nasa 31,000 kilong ginto ang namina sa Pilipinas 7 por rito ang nagmula sa small scale mining sa

81 probinsya sa Pilipinas nasa apat na po ang may small scale mining operation pero kahit small scale Ipinagbabawal ng batas ang basta-basta ang paghuhukay at pagmimina kung saan-saan sa ilalim ng ra 7076 o ang people small scale mining act itinatakda ang isang lugar kung saan magsasamang magmimina ang mga small scale miner sa pag declare ng minahang bayan dumadaan yan ng maraming proseso inaaral yung lupa inaaral Yung lugar tinitingnan kung um viable talaga yung para sa para sa small scale mining operations at may mga safety measures din na tinitigan yan so importante yun na meron kang

minahang bayan kasi kung dineclare yan ng government at ng lgu specifically yung pmrb or provincial mining regulatory board ibig sabihin pasa sa standards for small scale mining nagpapatupad din ang sistema sa ilalim ng minahang bayan para maiwasan ang pagbubutas sa kung saan-saan lamang kabilang ang mining site ng samahan ng mga minero ng barangay casalugan sa limang ektaryang minahang bayan ng paracale noon kasi balon lang kami ng balon ah dati kasi pag balon namin dito pwede isand paang balon so noon mabilis lang maubos sa balon tapos magulo eh ngayon kasi may asosasyon na may sistema na

ah 30 m 25 m ang pinakamalapit Yun nga lang dito sa paracale Iisa Pa Lamang yung minahang bayan at Karamihan ay wala pa ring lisensya dahil sa tagal ng proseso mga bagay na mahirap ng isipin sa gitna ng kumakalam na tiyan Tingan mo yung tubig dito murky brown dito sa tabi ng sapa sa Barangay casalugan matatagpuan ang mumunting tahanan nina nanay Pilar at Jenny Hi Hello po Good morning ngayong umaga naghahanda ang buong pya na pumasok sa trabahong nasa kanilang bakuran lamang sinantol ang ulam namin L na taong gulang na si Nanay Pilar mula ng

pumanaw ang kanyang asawa sa sakit sa baga siya na ang nagtataguyod sa kanyang pamilya pinapakitaan ko lang yung pamilya ko ng malakas ang loob ko para Gan din sila hindi sila yungang manghina pag nanghina ka sa panahon ngayon e walang mangyayari sa buhay moas na ang kanyang anak na si Jenny maaga ring nabiyuda natabunan ho yun sa pagkakabuo e bago maganak nga ako diyan ay matabunan last slide kahit inagaw na ng pagmimina ang buhay ng kanilang mga asawa sa pagmimina pa rin sila umaasa ng kanilang hanapbuhay araw-araw po ba kayo nakakakuha ng ginto araw-araw araw-araw

Meron naman sigurado laging Mayon at kaso nga lang maliit dayana dala-dala ang pala at tila platong pansara ng ginto sumama ako kina Nanay Pilar at Jenny para magpabug panning kahit kakaunti lang ang Nakukuhang ginto sa pagpapaikot El tinataga pa rin nila ito yan o mga balunan pa yan maraming balon sa paligid malakas ang tunog ng BM at umaasa ang pamilya baros sa mga latak ng ginto na umaagos papunta sa sapa na malakas sa amin na AP Dekada gagawa ni nanay ang pagb ito na rin ang kinagang buhay ng anak niyang si Jen nagpasalamat may nanay

na masipag siya sa aming magas magalaga ng kahit na wala na akong asawa nakaagapay pa rin saing magiina [Musika] ano p nangyari sa paa niyo May sugat nga yan Dalawang linggo Ak nagdamdam bakit po nagan siya yung muna nagkasugat dito sa unahan naglumpat naman dito dito Siguro Masyado kasi minsan tubig ah may naapakan kayo Bak tumutulong naman sa pagpapala minsan ito panganay kong anak yan madalas k kasama sa kabod ag walang bamba lakad siya halwa naglakad siya ng dalawang araw sa susunod nakakaawa din naman naad naut pa ba kahit gusto m pumasok m estudyante mo

iisipin mo naman e kung panghihinang papasok sa utak kaya umaming ka muna kabot tayo magina dahil mabigat ang ginto naiiwan ito sa pabirik pagkatapos ng dahan-dahan at masusing pagtanggal ng iba pang Bato yan para maglinaw ba yung lupa niya maputok siya ganyan ganyanin [Musika] siya sa bawat ikot ng pabirik umaasa kang masilayan ang kinang ng ginto ay h ba sumasakit ung likod mo ang number one masakit ang likod para pala kayong nagsasaka rin ano Oo mahirap din pala masakit sa likod at kinakailangan ang mahabang pasensya pero kailangang tiisin dahil nakasalalay sa mamiminaw araw na pangangailangan

nila Ayan o pinong-pino baga o yan ang madidilim ng gamot ng anak ni nanay Pilar na syempre na bagat wala naman ng ano to isa isa sa isang araw ' mm kalakati lang dito at malakas yan na malakas ang das kal kalahati lang ito m kala kalahati lang medyo parang matipid ito hindi gaya dito oh p nagrurun naman ang pinainom ipinanganak na may autism ang panganay na anak ni nanay Pilar na si JR nagkaroon ng depres yung pag-iisip niya dati pa ay nagkaroon siya ng konting problema yung nagsasalita minsan nagkaka siya ng pad diskusyon pangarap

ko sa pamilya ko ay yung Hwag lang magkakasakit at yung nakakaraos lang ng pangaraw-araw ay ayos na saakin nakaaral na yung mga apo ko m Wala na akong masasabi pang iba h na ako naghahangad tulad ng sa iba na ganon ganon na wala naman tayong kakayahan na ganon ganon Ganito na lang ang buhay mahirap magpang pangarap ng mataas tapos wala naman wala Meron meron pero pagkatapos ng ilang minuto mukhang naka-jackpot si Jenny Ayan may nakuha tayong ginto ang galing [Musika] penas dahil hindi sumapat ang timbang ng namina nila kahapon para mabenta isinama na rin nila

ito sa lalagyan para mapaghiwalay ang ginto at putik nilalagyan nila ito ng asoge o Mercury habang iniikot ang putik unti-unting kumakapit sa Mercury ang malabang mga butil ng gto buo-buo yan yung ano mga ginto na nagdikit-dikit na that's sa Mercury So kaya puti na siya pero peligroso sa kalusugan at kapaligiran ang paggamit ng asoge na ayan na yon marami din dito na miners na yung pagmimina minana pa nila so sinusunod lang nila kung ano yung nakagawian na proseso ng pagmimina nag-raise kami ng awareness about the negative health impacts of Mar Mercury kasi magugulat ka marami

sa kanila hindi pa rin alam kung ano ba talaga yung health impacts ng Mercury so si amalgam ay basically mixture of Mercury and gold na solid but malambot siya and niluto Iyun susunugin papainit para matunaw si Mercury then makuha mo na si si gold pero of course um sa proseso ng pagluluto non si Mercury ay nag narras sa environment um nagiging Mercury vapor bumababa ulit sa lupa and through bacterial process natu-turn siya into methyl Mercury Actually yung methyl Mercury yyung mas um toxic form nung Mercury and that's the form na pumapasok sa ating food chain

Okay na tapos na pero sa kabila ng mga panawagan mas matunog ang sikmurang kumakalam ito yung itsura niya oh kapalit ng ginto marami pa rin ang nagsusugal ng kanilang buhay Sinong mag-aakala nasa gitna ng ito nagmimina ng ginto ang pamilya Manila halos apat na Dekada na ang nagmimina si tatay Benjamin bilang bosero o sumisisid sa hukay gamit ang kompresor isang pa niya kaagad ang nasa hukay sa compressor mining nagagawang sumisid ng isang oras o mahigit dahil sa hangin mula sa kompresor madilim walang maaaninag sa ilalim kaya anim Moy nakapikit habang kumakapa at nagpapala ng mga

bato sa ilalim tatlong di pa ang lalim ng butas na ito may mga tinatawag na drive o sanga-sangang lagusan din ito sa ilalim walang kahoy na nakasuporta sa mga lagusang ito ang tubig na maaaring ikal unod ni Benjamin ang siya ring inaasahan para maiwasang gumuho ang lupa ang lubid na ito ang tanging nagsisilbing suporta niya isang maling galaw pwede siyang maaksidente o yung hinahanap natin para kang naglalakad sa dagat buhangin mula sa ilalim ng lupa Ito pala ang itsura ng lupa sa ilalim may ginto rin to dayara ang tawag diyan an dayara dayara Habang nasa

ilalim si tatay Benjamin si nanay n naman ang sa paglilinis ng mga Nahukay na lupa para masala at maisalang sa pabirik tulad ng kanilang mga magulang maaga ring namulat sa kinang ng ginto sina Alvin at Jerick kung tutusin dapat nasa kolehiyo na si Alvin ngayon pero dahil kapos sa pera napilitan siyang tumigil Bakit ano talagang porsigido ka na mag-aral para po sa magulong ko para po matulungan sila ano bang gusto m maging maging engineer pamagitan ng ALS o Alternative Learning System umaasa si Alvin na makatapos ng Grade 12 sa darating na pasukan jerck magano katagal

si tatay sa ilalim mga dalawa po isa lang po minsan isang oras dalawang oras minsan po halaga hindi na si aakyat nian pag map lakas ng katawan ha si Jerick pangarap din maging engineer dapat Grade 12 na rin Pero ilang beses ding tumigil nagtatrabaho po ako pag walang baon po Min dalawang sa isang linggo po dalawang araw lang na absent atag walang [Musika] pera pagkatapos ng halos isang oras Galing ah ito na si Tay pag nagtingin siyang dalawang tingting baltaw siya aun para akong nakahinga ng maluwag ang galing niyo Tay ang galing niyo ang galing

umahon na si tatay Benjamin Okay lang kayo Kamusta ang nararamdaman niyo po y nakikita niyo yung tatay niyo sumisisid Natatakot po Baka mapahamak sa ilalim meron diyan Maam tubig daanan o kinakaba at delikadong delikado po yung ilalim e baka mabagsak meron ibang trabaho para mapahinga rin po si papa sa paglusong batid nilang maaaring buhay ang maging kapalit ng pagbo ni tatay yung tauhan n kapatid niya ganun din natabunan hinukay na lang daw yun m para makuha yung patay dami p nangyayari dito sa ganyan Hanap buhay kayong mga kung magtapos kayo Tay ko ng ganyan Sabi

ko nga dito kung meron lang tayong maibang maano na hanap buhay Tumigil ka na diyan Wala naman Ma'am tiis na ganyan [Musika] yung pinagpatong mo ma'am ayan na oh ay u Mas maganda yan ang ginto kita niyo yan yan ang galing sa ilalim galing ba yung kulay no talagang mas ano siya gold siya pag nakakita kayo ng ginto anong iniisip ninyo makabili ng ano sarap na ulam mas makinang at mas dekalidad ang Nakukuhang ginto sa compressor mining kaya naman kumpara sa pagbibilang maaaring kitain pinakamalaking nakuha ninyo na halaga sa ganito kano Wala pa 2 Li

ganon sa isang araw yon a yung ginto oh sa Php1,500 na maaaring kitain sa ginto Php400 lamang ang napupunta sa bosero tulad ni Benjamin bagay na hindi naman niya maaaring ireklamo dahil ang lupa hindi sa kanya at ang kagamitan hiram lang din hindi naman tayo makapag loob kung anong kusa nung ibayad nung mayari yung namimili yun lang ganun lang hindi kayo Makapag ano hindi kami p nag halimbawa tanong kami ba't ganito kinabukasan h ka na papapasukin pag tinanong ninyo bakit ganon lang yung porsento niong presyo ganito ano sila Sila mismo ang nl kaya yung mismo

yung namimili ang umili [Musika] kami panalangin niya na sa bawat paglusong balang araw sila rin ay makakaahon [Musika] Hindi ba kayo natatakot na isang araw wala kayong maman ma Takot din Syempre dahil Paano na yung hanap buhay Saan ka nakukuha ng pangaraw-araw na pambiling pagkain ha yun y yan na lang naman ang hanap buhay dito Dito tayo sa timbangan matimbang kami kasi meron pa siyang mga Burak sa ilalim limang palay o katumbas ng 1,8 ng is gramo ang timbang ng gintong nakuha nila Pilar at sa loob ng dalawang araw 425 425 at dahil 3,400 ang

presyo ng is gramo ng ginto ngayon Php25 Ang kinita ni Pilar at Jenny sa loob ng dalawang araw Sarap naman magkapira talaga o ano pong i pang bibili niyo diyan ibibili po ng bigat corn baka ano ba yung k saka samahan mo ako ng sabon t tipid bilis mawala ng pera ano mm Magkano na lang po natira doun sa 425 PH na lang po mabili pa akong isda ph15 16 17 18 19 ang biling bigas unang-una nabili kamang ulam o itong buso ko pa nabili kang G kinabukasan gabi paang iniis anos ko kulang na kulang

itong itong bango ng dalawa kong anak tama lang kami sa budget budget Hindi ka pwedeng mag-ipon kung ang income mo lang halagang Php50 o 100 ito marahil ang kabalintunaan sa paracale marami sa mga buwis buhay na humuhukay ng ng yaman at karangyaan lugmok pa rin sa kahirapan bakit sa tingin po ninyo ah kasi palaisipan nga ng mga tao ah dito nagmimina ng ginto sa parak Pero marami pa rin ng makaahon sa hirap eh kasi nga yung yung sinasabing management doon sila kapos kulang sa training ah Parang one day milyoner parang ganun ang karamihan dati pero

ngayon yung iba ah namumulat na natututo na So yung iba nakakapag-aral na kaya na-upgrade na ngayon kasi para sa kanila immediate na yung kanilang pangangailangan sabihin nila hindi namin kayang Maghintay ng Tuturuan niyo kami kung papaano yung environmentally sustainable na paraan eh kasi ngayon na kami nagugutom ang problema hindi tinuturo but the resources are finite hindi siya forever and ever kung sila lang ang magdedesisyon talagang ganito at ganito ang mangyayari so kinakailangan makipag partner sa local government units papaano sila ma-assist sa pansamantala sa kanilang mga pangangailangan habang tinuturuan sila ng mas sustainable na pamamaraan ng

pagmimina at pati na rin iba pang sources of alternative livelihood sa buong mundo nasa ika 25 pwesto ang Pilipinas pagdating sa gold production kaya hindi nakapagtatakang marami sa atin ang naniniwalang maka-jackpot tayo sa ginto Gan din yung nagpipiga financier si marg ng isang small scale mining operation sa paracale Ito na ang nagtaguyod sa kanilang pamil at nakapagpatapos ng pagaaral sa kanilang magkakapatid tunayan ang hotel na ito Katas ng ginto Dumating lang yung time kasi dito noon way back 2011 to 2016 mga ganyan 2014 na talagang Parang na-bless ang bayan ng paracale na maraming gold na

nakukuha at kumbaga isa kami doon sa nag nagkaroon ng biyaya Bukod sa hotel may tindahan at iba pang negosyong naipundar na rin sina marg Marami naman katulad namin na nagkaroon din ng magandang income sa pagmimina siguro na ilalagay lang talaga d sa sa tama Wow Ang bigat nga sa pamimili at pagbebenta rin ng ginto nakahanap ng asenso si sherley namimili po ako ng gold bumebenta sila saakin ng ginto tapos binibili ko siya Depende sa percentage N Gold halimbawa Kagaya ngayon sinasabi na 75% ito Naglalaro siya ng per grams ay 3,300 binibili ko siya ng 2,200

So bawat grams may Php1 na m Ito naman medyo mataas to eh kasi ang kuha ko ay 34 per grams mabebenta ko siya ng mga 38 mas malaki mas maganda kasi mas malaki malaking kita instant na pagyaman kaya tayo naeengganyo sa paghahanap ng ginto pero iba ang pagkahumaling nating mga Pilipino dito muchos de oros Mayaman sa ginto ang according to pepeta ang pangalan ng mga islang ito oir minsan nang umabot sa Kongreso ang kwento kung saan ang Pilipinas daw ang tunay na lokasyon ng lost city of ofir ito raw ang binabanggit sa bibliya bilang land

of gold na pinanggalingan ng ginto ni Haring Solomon noong eleksyon naman lalong kumalat ang kwento ng tano gold Bago pa raw dumating ang kastila bahagi raw tayo ng malawak at napakayamang kaharian ng Maharlika sa ilalim ng haring tajan tano matapos ang World War I biniyayaan daw ng pamilya tano ng halos 200,000 metric tons ng ginto ang isang abogadong nagngangalang Ferdinand edralin Marcos para sa kanyang legal services kaya nagugulat kami na pag pinag-uusapan nian at kung saan-saan daw nanggaling kung saan saan daw ginagamit kung talagang Meron yan 3 taon na kami Wala sa wala yung father

ko sa nasana na yung gold na sinasabi nila Siguro naman sa tetun Nil ang sinasabi nila hindi hanggang ngayon hindi pa nila mahanap Hindi nila mahanap because it doesn't exist si tano ay hindi naman ah tunay na tao sa katunayan before tano ang pinakauna pang verson diyan mga treasure ni limahong yan yung panahon ng Kastila si limahong ay isang Chinese pirate na lumulusob sa Pilipinas during Spanish colonial times pero nataboy sila sa Manila at ang kwento umatras sa Pangasinan at iniwan doon ang kanilang mga kayamanan so noong panahon ng Kastila panahon ng Amerikano ang kwento

ay hanapin natin ang kayamanan ang ginto ni limahong pagkatapos naman ng World War I ang hinahanap na ay ang ginto mula sa Yamashita Treasure pero the same ang ah thread ng story matatandaan din natin nitong Mayo mahigit 1,000 ang pumila sa labas ng bangko Sentral ng Pilipinas para angkinin ang yaman ng taong bayan ang mga gintong tinatago raw ng bsp para ma-claim na ng taong bayan ang nakatagong kayamanan na narito sa bangko Sentral ng Republika ng Pilipinas na nais kong iparating sa tambay ng Pilipino na panahon na itong pakinabangan dahil which is ah Poly matured

na ang kayamanan ito ang love affair O sabi nila obses nating mga Pilipino sa ginto katotohanan man o pawang katang isip lamang pare-pareho ang tema ng mga kwento ang gintong nakatag na kabaon naghihintay lang na mahanap pero sa totoo lang hindi pantasya na mayaman talaga ang Pilipinas sa ginto higit hit is libong piraso ng ginto ang matatagpuan Dito sa Ayala Museum koleksyon na nagpapakita ng matingkad na sibilisasyon ng ating mga ninuno bago pa man dumating mga Kastila mula 10th hanggang 13th century sinusuot nila ang mga gintong ito bilang simbolo ng kanilang katayuan sa lipunan mula

kapanganakan hanggang kamatayan mas maraming ginto mas mataas ang estado kasi parang marami tayong nakalimutan na sa ating ah nakalipas dahil sa pagdating ng mga kastila at mga ah Amerikano yung itinuturo nila sa atin ay hindi tayo sibilisado bago sila dumating kaya napakaimportante na makita natin kung ano yung talagang kultura natin bago dumating yung mga kastila at yung mga kano galing sa iba't ibang bahagi ng Pilipinas ang ginto sa sa koleksyong ito ngunit ang pinakatanyag ay ang Surigao treasure na unang nahanap ng heavy machinery operator na si edilberto Morales sa isang landfill sa Surigao del Sur

napas kamay ang bahagi ng koleksyon ng mga kolektor gaya ng pamil lucsin at ang ilan naman napunta sa bangko Sentral ng Pilipinas sa kauna-unahang pagkakataon sa kasaysayan ng Pilipinas e nadala na rin dito ang pre-colonial gold collection ng bangko Sentral ng Pilipinas 38 piraso ng ginto na kung ipinagsama sa mga nandi rito sa Ayala Museum ay binubuo ang tinatawag na Surigao treasure tila dalawang kambal na muling pinagtagpo ito mga sinaunang alahas na isinuot ng ating mga ninuno 24 karat gold ang pinakamataas na uri ng ginto yung Sacred thread ang tawag natin Sacred thread or upa

Vita It's a torso ornament na napakabigat 4 kilos solid gold gold siya sa loob gold siya sa labas kahit hindi mo makikita gold siya lahat but in terms of Uh esthetics and iconography siguro ang sasabihin ko ang pipiliin ko na pinakaimportante rin ay yung kinari yyung half Human na napakaganda niya napaka exquisite ta's Kita mo yung kanyang mukha ah kamukha natin siya ayon sa tagapagtala ni Ferdinand gelan na si Antonio pigafetta namangha sila sa nakita nila sa kanilang pagtaong sa Pilipinas May mga gintong singlaki ng itlog kahit sa mababaw na bahagi ng Isla ito marahil

ang inspirasyon sa awiting pambatang penpen de sarapen gintot pilak namumulaklak sa tabi ng dagat iba ang natagpuan nila dito nabalitaan na nila na ang mga ibaloy at kankanaey sa benget ay nagmimina na ng ginto nabalita nila na sa south of Manila na ngayon ay tinatawag nating Mindoro ay Mina de Oro isang lugar na pinagmula naghahanap na rin sila ng Precious metals sa mga ilustrasyon ng 16th century manuscript na boxer codex makikita kung paano pinapalamutian ng ginto ang kasuotan ng ating mga ninuno mula sa mga may dugong bughaw na Tagalog at Bisaya hanggang sa mga mandirigmang

Ibanag What does the gold say about how they live number one we had a big supply of gold number two we had expertise we had a stratified society and advanced enough to have a special population that could focus on artistic ende but the fact that there was advanced technology Uh means we had the resources we had the organization we had the social structure sa paglingon sa ating kasaysayan mapagtatanto nating mayaman tayo higit pa sa ginto dahil ang pagkadalubhasa natin sa paglinang nito nananatiling buhay hanggang ngayon pagkatapos ng pagmimina ng ginto dito y dinadala sa jewelry

capital of the Philippines sa may kawayan Bulacan dinadala nga dito yung purong ginto kung saan ah ginagawa itong alahas nagsimula noong 1950s lumago ang industriya ng pag-aala sa may kawayan Bulacan sa ngayon higit 1,000 ang pagawaan dito sa siyudad at isa na rito ang [Musika] mjm nakikita natin ngayon 111.4 GR times 4,500 equ to 50 2,200 so half a million na po yan yung hawak-hawak ko kanina This is worth half a milliones yung nagpupunta ko rito na nagbebenta ng ginto is from what areas in the Philippines Baguio Camarines Norte diwalwal in in Mindanao so bibili

na nila yung gold dadalhin dito sa may kawayan wala naman daw problema sa local supply ng ginto mas nagkakatalo sa demand kahit anong gusto ng client na design mabibigay natin kasi may mga clients kasi na sobrang sobrang lawak na imahinasyon nila no yung tipong kahit anong design Ultimo yung fingerprint Kaila gusto nakalagay diyan yung picture nila nakalagay di kaya din naman K wow ag binigyan ka isang design pag-aaralan din po yun kung paano diskarte paano umpisahan Paano gugu G Basta yung mga handmade kam casting p buo na wala iisipin kinis na lang E pagka mga

handmade pagiisipan pa rin paano buuin pagka po Medyo talagang maraming gawa mayit na po kami hanggang 8,000 ganyan ganon pagka matumal mga magka mababa for ganyan mga 4,000 mababa na yun sa isang linggo one week one week sa isang one week one week pero kahit ano ang galing ng platero napag-iiwanan sila ng ibang bansa siguro the government should see the side ng industry that we have the raw materials we have the laborers tulungan kami sa marketing tell the world that we can we have plenty of gold here and our artisans are one of the best

artisans in the world we have very good plateros So bakit nagla-log behind ang Pilipinas sa countries like Thailand Singapore Malaysia and so on because of the tools machineries and equipments are not yet state of the art Hindi naman mapapalitan ang pagiging malikhain ng ating mga local artisan gumanda na yung damit ko kanina PL lang siya pero nakaka-proud siyang suutin dahil sa ginto ito nakaka-proud siya dahil alam ko galing sa Pilipinas at gawang Pilipinas Ito n at nun na natin yan ang mga jewelry ng ninuno natin This is repro of the Antique jewelries siguro ah nung

unang panahon ano pag may ganito Elite status kaagad Dat Dato kung gaano tayo kayaman noon ganun pa rin tayo kayaman ngayon yung ating natural resources yung mga gold resources natin nandiyan yan lahat How do you harness the wealth and then But how do you spread it yun ang big challenge natin magpapatuloy at magpapatuloy yung interest ng mga Pilipino sa paghahanap ng ginto at ang ginto nagiging simbolo ng kanilang pagbabago ng kalagayan sa buhay gusto nating i-im sa mga kabataan na na dati ganito na tayo pero sa ngayon dumadanas tayo sa maraming kahirapan pero kakayanin natin

kung ah tayo mismo ang mag-tap sa mga resources na ito at gagawin ito sa isang sustainable na pamamaraan pupwede tayong magmina ng ginto ng Para rin sa mga Pilipino kung dati-rati ay walang tigil ang operasyon ng gold processing na ito kung saan talamak ang paggamit ng nakalalasong asoge o Mercury ngayon abandonado na ito so dito sa kanilang small scale mining operation eh sinisikap ng smbc na turuan ang mga minero na Hwag ng gumamit ng Mercury dahil masama nga yan sa kalusugan yung planta na pinapatayo at ido-donate ng planet gold Philippines project nasa undergoing pa siya

ng testing Okay So sa ngayon nagbebenta muna sila ng ore nila sa mga processing plant sa labas pero Once na operational na yung plant um i-turnover namin yung sa kanila and yun na yung gagamitin nila Bukod sa Mercury free Ang processing plant na ito mas mataas din ang makukuhang ginto mula sa mga bita o gold ore na ipoproseso rito so dalawang stages ito dito sa taas ito iyung mga equipment na ginagamit para ma-recover yung ginto through um Gravity lang so after ma-recover ung free gold diretso siya dito sa baba dito na ung leaching namin or

kung saan na gumagamit ng chemical ang ginagamit dito ay Cyanide and amino acid kasi si amino acid ay nontoxic kumpara sa Cyanide meron Ong tailing spond so we make sure na um hindi talaga makaka-affect ung ginagamit na chemical dito sa sa environment libreng magagamit ito ng mga small scale mining operators sa minahang bayan pero layunin ng artisanal gold council Philippines maparami pa ang ganitong proyekto para magkaroon ng access ang mas marami pang small scale miner Kailangan talaga ng um suporta sa gobyerno kasi talagang mas mahal makapagpatayo ng planta kaysa Gumamit ka na lang ng Mercury

pero importante yun para maprotektahan ung kalusugan ng mga minero kalusugan ng mga tao sa komunidad at pati ng sa environment pero ang pinangangambahan din ng mga tag paracale Hanggang kailan may ginto ang inisip nila tuloy-tuloy na yung biyaya Hindi Maaga ganon lagi na pwede kang kumit pero dapat Pasiguro ka pa din na paano pag nawala na yung source mo Paano pag nalugi na yung pabalon mo ito manager mga pambata ito Hindi po pang High schol po pang senor ito ay yung sa magulang Ma'am Wala po pas ka siguro ho tapos naman na kayo hindi nga

nakatapos Hindi nga Ma'am nakatapos e mabawi na lang po tayo sa Bawi na lang kami sa mga bata dinadaan-daanan at nanay Nora pag Kumikita ka na Magkano ang tinatabi mo 200 kailangan ko talaga pambili ng gamit at magpapasok ka na baga kailangan o k kung wala ak h ako magipon di wala paano makapag-aral mahalaga po makapagtapos ang mga anak kaysa walang pinag-aralan ' baga makapagtrabaho bagang maayos-ayos kaysa Hindi habang buhay Nagkakabit patuloy silang kumakapit sa ginto bati din nilang Hindi lahat ng yaman kumikinang pero kung ikaw ang tatanungin Nay Gusto mo ba yung mga anak

mo na magkaabot pa ay kung ako nararanasan ko ang hirap Syempre ayaw ko na ang gusto ko kung kung sila a makapag-aral iba naman ang trabaho nila dahil para saakin Naranasan ko ang pagk ay talagang mahirapan sa ganyan aay Kung minsan Talagang kahit Anong pagsisikap ng pagkak mo at wala wala ka R magagawa papasok ka naa Kaya nga sila pinapag-aral at kung dumating yung panahon at wala naman akong ipam ng kabuhayan wala akong SAS Mahalagang bagay sa kanila magsumikap silang makapagaral Kung halimbawa kinukulang sila ng budget ay sabayan nila ng kaunting trabaho yun ang sabing

nagsisikap at yun ay walang makakatulong k sarili nilaang sual ang pagm kung sa buhay ang nak Pero naiintindihan ko kung bakit ganoon kapursigido silang makuha ito kung Bakit marami ang nahuhumaling dito dahil para sa taong walang-wala ang posibilidad na makatuklas ng ginto ay mas madaling Kapitan kaya ang posibilidad na makahanap ng trabaho o kabuhayang mag-aahon sa kahirapan pakikipagsapalaran of course ang word Don e kapalaran palad ano may may may kinalaman sa Fortune may kinalaman sa luck ah sumusuong ang mga Pilipino sa ganito para mabago so susugal sila ah para lang mabago ang kanilang kalagayan ang

ating pagkahumaling sa ginto at pagkapit sa mga pantasyang umiikot sa nakabaong yaman ay salamin lang ng ating buhay at nakaraan isinilang tayo sa lupa biniyayaan ng yaman pero tila naipit sa paulit-ulit na sugal ng kapalaran at umaasang balang araw makakaahon din Mula Sa Putikan mula rito Sa Camarines Norte Ito po ang reports [Musika] n