The Trueman Show #128 Jan Bommerez 'Jouw transformatie transformeert de wereld'

En dan ben ik in 2000 begonnen met mijn eerste boek; "Flow, de kunst van het zakendoen". En dat was, ik zag dat niet aankomen, dat was, binnen de kortste keren was dat een bestseller. Stap één is dat je eigenlijk weer moet kunnen voelen in je lijf. En ik heb dat in workshops ondervonden als ik daar mensen mee wilde helpen, hoeveel mensen daar moeite mee hadden. Dat mensen bijvoorbeeld nog nooit de stilte in zichzelf gevoeld hadden, dat soort processen begeleiden dat kon ik ook alleen maar doen omdat ik daar zelf doorheen geweest was. Veel mensen zitten

in zo'n spiraal. Ik heb daar ook in gezeten. Altijd maar ja, geen nee kunnen zeggen bijvoorbeeld. Dat is voor mij een heel proces geweest om te leren nee zeggen, maar dat is gelinkt aan die boosheid natuurlijk. Het is eigenlijk dat trauma heling op vier niveaus dient te gebeuren. Lichaam. Fysiek - fysiologisch, emotioneel, mentaal - psychologisch en spiritueel. Spiritueel in de zin van, het een plaats kunnen geven. De zingeving dat je kunt zien; "Ik ben er ook door gegroeid", enzovoort. Dat soort zaken. Daarom zegt men; "Het grootste geschenk aan je kinderen is je eigen heling". Dus

de hele zaak is kun je zelfbewustzijn krijgen van wie je echt bent? Dat is het hele proces. En heel weinig mensen denk ik weten maar wie zij zelf echt zijn. Ja en nee. Het probleem is dat je het niet kunt weten. Je kunt alleen maar zijn. Wij zijn, en dat is de paradox van het mens-zijn, wij zijn universeel en individueel. En dat is het mooie van de paradox dat het geen probleem is. Dat moet opgelost worden. Ja, een paradox is het leven bestaat uit paradoxen en het is juist boven die paradoxen kunnen uitstijgen naar Het

niveau van eenheid wat dat hele proces is. Die paradoxen moeten niet weg, dat is gewoon. Tegenpolen zijn geen tegenstrijdigheden. Welkom! Welkom lieve vrienden, bij een nieuwe aflevering van The Trumanshow. Vanuit onze studio in Rotterdam met onze gast vanuit Californië in de Verenigde Staten. Jan Bommerez, lieve mensen en ik heb onwijs veel zin in dit gesprek. Jan Bommerez is namelijk trainer, public speaker, trauma expert, heb ik het zelf genoemd en auteur van de boeken; Door de bomen het bos zien, Minder moeten Meer flow en Flow en de kunst van het zakendoen en Kun je een rups

leren vliegen? Onwijs interessante boeken met heel veel belangrijke thema's die op dit moment belangrijk zijn. Maar ik denk ook voor ieder individu om een fijn en een mooi en een prachtig leven te leiden. Of niet Jan? Zeker weten! Mooi! Voordat we gaan beginnen lieve vrienden, jullie doen mij groot plezier door de podcast te delen met jullie vrienden op jullie socials en op www.thetruemanshow.com kun je ook een financiële bijdrage doen. Daarmee help jullie mij, het team in de studio en alles eromheen natuurlijk enorm. We beginnen met het normale gesprek en aan het einde van de rit

doen we nog een rondje met de kijkersvragen die jullie hebben ingestuurd van de week. Supertof! Dank je wel daarvoor! En dat is dan enkel te zien op That's the Spirit. Wij gaan gauw beginnen, dankjewel voor het kijken. En Jan, dank je wel dat je hier wil aanschuiven vandaag. My pleasure. De eerste keer in vier jaar dat je weer terug bent in de Lage Landen hoor ik je vandaag zeggen. Ja, dat klopt. Hoe is het voor je? Anders, Ja, ik blijf maar verwonderd zijn over de zangvogels. Misschien verwacht je dit niet, maar in Californië zijn geen

zangvogels. Nee? Omdat er geen loofbomen zijn. Joh! Ik vind het zo geweldig om 's ochtends de zangvogels te horen. Joh! Nou dat had ik inderdaad echt niet verwacht. Nee, maar dat is wat mij het meeste opvalt de zangvogels. Is je dat voorheen nooit opgevallen dan? Nou niet in die mate. Het is gewoon voor mij zo fijn om de vogels te horen. Nice! Maar tof dan ga je toch opeens op de kleine dingetjes letten of zo. Ja en en ook de loofbomen en zo veel mooie loofbomen. Dat is dan echt het voordeel van eventjes niet in

een land zijn waar je vandaan komt om daarna weer terug te komen en het te gaan waarderen wat je eigenlijk al die tijd niet meer hebt gezien. Ja klopt, Jan, ik noemde net al een een lijstje voor je op. Ik denk dat heel veel mensen die de Trumanshow kijken jou kennen en al dan niet volgen. En als niet de mensen van de Trumanshow. Maar dan sowieso wel, want je heb veel mensen die je volgen en je hebt een bewogen leven, volgens mij, al achter de rug en veel dingen op je naam staan. Veel congressen, veel

trainingen en alles wat je hebt gegeven en volgens mij best wel bedrijven en belangrijke mensen en alles erop en eraan. Mij lijkt het leuk om, voor de mensen die je nog niet kennen, een klein inkijkje te geven in wie Jan Bommerez nou is en ja, hoe jij hier terecht bent gekomen met boeken schrijven en alles eromheen. Ja, daar zou ik mee willen beginnen eigenlijk. Oké, nou ik ga niet beginnen bij mijn geboorte. En ik was daarbij, maar ik weet er niks van. Dus laat ik beginnen bij. Ik ben na de middelbare school naar de universiteit

gegaan om bedrijfseconomie te studeren en ik zat al meteen in de richting van de human resources in bedrijven, dus dat was echt wel mijn interesse. Accountancy niet zozeer en daarna ben ik eerst een tijdje in een groot voedingsbedrijf gaan werken. Commercieel dus. En dan op een keer. Ik had dus een een hele afdeling met verkopers. Eerst een klein team en dan een groter team. Ik had zo'n zeventig verkopers onder mij en dus ja ik mocht ook verkoop opleiding geven binnen het bedrijf en ik vond dat heel fijn. En op een keer kreeg ik de kans

om ook avond cursus te geven aan verkopers en ik vond dat leuker dan mijn dagtaak. Dus op een keer dacht ik; "Eigenlijk is opleiding toch wel mijn ding." Dus ben ik gaan solliciteren bij een internationaal trainings bedrijf. Dat heette toen Mercuri Goldmann. Ik weet niet of het nog bestaat. Maar ja, dat was het grootste trainings bedrijf voor verkopers in Europa. Misschien wel in de wereld. Weet ik niet, heb ik een aantal jaar verkooptraining gedaan. Vandaar ook interesse in menselijk gedrag, motivatie enzovoort. Dus op een keer ben ik dan zelfstandig geworden en ik mocht niet concurrentie

hebben met mijn werkgever. Dus ben ik van onderwerp geswitcht van verkoop naar leiderschap. En zo heb ik dus nog heel veel jaren workshops en trainingen gegeven en teambuilding, veel met directies gewerkt, managementteams en ja, dat was het zo'n beetje, mijn tijd in de bedrijfswereld. En dan ben ik in 2000 begonnen met mijn eerste boek Flow, de kunst van het zakendoen. En dat was. Ik zag dat niet aankomen, Dat was binnen de kortste keren was dat een bestseller, dus we stonden meteen in de top tien van de business boeken. Dat was toen Intermediair. Bestaat dat nog,

Intermediair? Weet ik niet. Nee, dat was dus nummer één bij de Intermediair. En ja, hoe gaat dat? Je ziet dat niet aankomen dus. En dan ja, dat boek was heel populair. En dan heb ik heel veel sprekers opdrachten gedaan in Nederland om het boek te ondersteunen. En toen waren er mensen die zeggen ja, Dat boek is eigenlijk over veel meer dan verkopen. Dat gaat eigenlijk over persoonlijke zaken ook. En ik wil dat boek delen met mensen, maar die zitten in de zakenwereld. Dus die titels, die schrikt mensen af en daarom heb ik dus "Minder moeten

meer flow" geschreven. om eigenlijk tegemoet te komen aan de vraag van lezers dat boek van de rups, dat had ik al geschreven tijdens mijn tijd van leiderschapstraining, maar ik was eigenlijk de eerste die sprak over transformatie. Dus toen we daarover begonnen, transformationeel leiderschap, wist niemand wat dat was. Dus iedereen was bezig met change management. Dus moesten we heel veel gratis presentaties geven om uit te leggen wat we daarmee bedoelden. En nou ja, dan is dat boek ook heel populair geworden. Kun je een rups leren vliegen? En dan veel later is dan gekomen Door de bomen

het bos zien. Dat was mijn interesse in ecosystemen of het bedrijf als ecosysteem. En dan en mijn eigen pad ben ik van de self development eigenlijk begonnen met de ideale optimale staat, de flow staat. Dat is eigenlijk onze optimale staat van functioneren. En dan de vraag van waarom zijn zo weinig mensen in flow? Dus onderzoek wijst uit dat maar 19% of zo Van de mensen die dat herkent als iets wat ze vaak meemaken. Dat is waarom maken zo weinig mensen dat mee en waarom kun je daar ook niet in blijven? Waarom vallen we eruit en

waarom is het soms moeilijk om er terug in te komen? En zo ben ik steeds meer bij loslaten gekomen en dan uiteindelijk bij trouw. Dat is zo'n beetje het pad en in een notendopje. Ja een grote noot. Wat ik erg opmerkelijk aan vind aan jouw reis is, Je bent natuurlijk heel erg business-wise georiënteerd begonnen, heel erg zakelijk en eigenlijk zou je dan toch niet helemaal.. Ja, ergens ook weer wel, maar ook weer niet helemaal dat persoonlijke ontwikkeling en het trauma - stuk bij verwachten. Ja, want dat is dan mijn eigen pad. Ja, want op gegeven

moment, hoe is dat, hoe is voor jou dan die switch gekomen of die toevoeging, of, want kijk, ik snap uiteindelijk, en nou niet om om alles helemaal plat te slaan, maar ik begrijp natuurlijk dat hoe een betere versie van jezelf je wordt, het op elk facet van je leven dat natuurlijk uiteindelijk uitwerkt. Dus ook in het zakelijke en ook in het leiderschap. En dat begrijp ik ja. Maar toch. Is er ergens voor jou dan een moment geweest dat je dacht oh wow! Maar dit is echt super belangrijk om dit pad te bewandelen. Ja, nou ja,

niet dat je daar bewust van bent dat je dat je zo tegen jezelf praat, maar mijn eigen proces is eigenlijk altijd het eerste geweest. Dus ik schrijf over dingen die mij interesseren En die deel ik dan graag met mensen, maar ook mijn eigen ervaringen en dus ja, mijn eigen zoektocht eigenlijk. Ik ben altijd al een zoeker geweest en daardoor ook veel verloren gelopen. Ja, dat verloren lopen hoort bij het pad, las ik een keer. Ja en beetje bij beetje het onderwerp gefocust, dus op een keer. Vroeger las ik boeken in alle richtingen. In mijn dertiger

jaren las ik soms vier boeken per week. Ik was echt een spons. Toen reed ik ook veel met de auto en toen had ik nog een een tapeplayer in de auto. Dus ik luisterde altijd naar tapes van van sprekers, Wayne Dyer, bijvoorbeeld. Dat soort mensen zat ik altijd naar te luisteren, dus ik was echt een soort, Ik noemde mijn auto een rijdende universiteit. Ik was altijd aan het leren, dus, dat heb ik altijd gehad. Nooit gestopt met leren. op een bepaald moment had ik een bibliotheek van zoiets als 3000 boeken. Daar heb ik er veel

van gelezen hoor. Wow, ja dat is echt een een ja een een honger zo een een honger naar kennis. Maar uiteindelijk wordt het dus steeds meer de honger naar zelfkennis hè? Ja, dus dat gaat vanzelf in die richting. Dus ik heb ook dan heel veel boeken weggedaan omdat een aantal onderwerpen dat je zegt ja, dat is niet mijn ding. Dus ik heb bijvoorbeeld een tijd opleiding gegeven in time - management. Daar had ik ook een hele bibliotheek over. Dus op een keer ben ik klaar met dat onderwerp en dan gaan die boeken weg. En dan

iedere keer dat ik verhuisd ben gingen er boeken weg en ik heb er nu nog een paar honderd, maar niet meer duizenden. Dat is ergens wel mooi aan zelfontwikkeling toch? Dat je gewoon, dat je erachter komt van oh wow, toen stond ik er zo in. Ja, maar met alles wat ik nu weet. Kijk ik er eigenlijk compleet anders naar. Maar ja, dat is je eigen proces. Ja toch? Maar ik denk dat wel veel mensen daar toch wel moeilijkheden mee hebben of zo, omdat je toch ergens wel vast blijven houden aan het beeld wat je eerst

had denk je niet? Nou ja, ik vermoed dat het inderdaad voor een aantal mensen te ver gaat om naar binnen te gaan en je pijn te ontmoeten. En ik begrijp dat ook, want hoe dieper je gaat, hoe moeilijker het is. Dus ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die zeggen van laat maar, ik ga er niet aan beginnen of dat mensen naar pillen grijpen in plaats van zelfonderzoek. Ik heb daar vroeger heel veel oordelen over gehad, maar dat heb ik niet meer. Ik denk zo van nou ja, als dat het enige is wat mensen

voor zichzelf kunnen doen, dan moet je daar ook respect voor hebben. Je bedoelt naar de medicijnen gaan? Ja, ja dus. En daar is waarschijnlijk een plek voor medicijnen, maar niet in de zin van de rest van je leven medicijnen nemen. Dat vind ik dan overdreven. Maar misschien zit iemand op een plek waar je er niet meer uitkomt van een medicijn en dat kan. Nou nou, ik moet wel zeggen, ik bedoel, ik heb zelf nooit getwijfeld om aan medicijnen te gaan, alhoewel ik natuurlijk wel een verleden heb van in de dance scene werken met daar de

nodige narcotische middelen bij zeg maar. Dus misschien is dat wel uiteindelijk precies hetzelfde. Ja, maar je echt overgeven aan het gevoel wat er is zonder dat je begrip hebt voor wat dat gevoel is. Ja, is misschien ook wel het allermoeilijkste wat er bestaat. Ja, dat was voor mij ook moeilijk hoor. Ik ben heel lang in de spirituele bypass geweest. Ik was heel spiritueel, maar totaal gediversifieerd. En als je gediversifieerd bent weet je dat niet van jezelf. Dus ik heb jarenlang allerlei goeroes gevolgd en en oosterse meditatietechnieken enzovoort. maar ja, ik had geen idee dat ik

niet belichaamd was. Dat wist ik niet van mezelf. Op een bepaald moment ben ik bij een westerse leraar terechtgekomen. Barry Long, als je die naam kent, een Australische leraar. Ik ben een paar keer naar Australië geweest en dat was voor mij echt levensreddend. Als dat woord bestaat, want Barry bracht mij echt naar mijn lijf terug. Zo van al dat gezweef, daar heb je niks aan. Dat daarboven, dat is allemaal wel in orde, daar hoef je niks aan te doen. Dus Barry zei het, het voornaamste is wat wij op aarde realiseren met elkaar en daarvoor moet

je belichaamd zijn. Je kan geen verbinding maken vanuit je hoofd. Terwijl, ik ben eigenlijk heel dankbaar dat ik die levende leraar ontmoet heb. Hij was echt een, een hele, hele speciale leraar. Barry Long Ja, wow. Ja, maar dat is natuurlijk wel wat je tegenwoordig heel veel ziet. Ik bedoel, de afgelopen jaren is inderdaad, als je toch in een soort spirituele bypass terechtkomt, want je hebt al die verschillende technieken en dit en zus en zo allemaal om je heen om eigenlijk juist de pijn te vermijden zeg maar. Ja, ja, en dat is ook heel verleidelijk of

zo om daar in mee te gaan. Want volgens mij zijn we ook allemaal gewoon uiteindelijk zo hard op zoek naar savior. Naar verlossing of zo van datgene wat we voelen. Ja, ik denk dat het nog uit je kindertijd komt dat je op zoek bent naar iemand die voor je gaat zorgen en dat dat deel van het volwassen worden is dat je niet meer kijkt naar iemand die voor jou gaat zorgen en dat je weet ik moet het zelf voor mezelf doen. Ik denk dat dat een belangrijke fase is in dat hele groeiproces dat je niet

meer zoekt naar een goeroe of een savior, maar dat je die echt in jezelf vindt. The guru inside. En hoe was het voor jou dan om dan met zo'n Australische teacher opeens dat allemaal te horen? Had je weerstand? Nee. Vanaf de eerste keer dat ik hem zag werd ik stil van binnen. Want hij had zo'n aanwezigheid een presence. Dat was, ja, dat was ook zo.. Eén van zijn boeken heette Stillness is the way en dus dat je eigenlijk alleen maar stil kunt worden als je ook het lichaamswerk doet. Dus al je onderdrukte emoties houden eigenlijk

je hoofd heel de tijd bezig. Dus mensen die altijd maar aan het denken zijn, zijn heel vaak mensen die juist niet in hun lijf kunnen komen. Dus die emoties zijn een beetje de Brandstof voor al het piekeren en denken enzovoort. Dus daar heb ik voor het eerst eigenlijk geleerd om, nou ja, om in het lijf te gaan en naar die emoties ook te kijken. Onderdrukte emoties en bijvoorbeeld boosheid. Ja, ik had nogal wat boosheid. Ik was heel lief. Maar ja, ik had ik ook als kind geleerd dat ik niet boos mocht worden. Dus, dat was

één van de moeilijke dingen voor mij om bij die boosheid te komen. En daar zijn relaties erg goed voor. Dat iemand exact weet hoe ze je boos moeten krijgen. Dat dus! Daarvoor zijn relaties uitermate geschikt. Ja ja ja. Spiegel gelijk op alles wat je eigenlijk onderdrukt. Ja absoluut ja. Heb je dat ook zo? Heb je dat ook echt zo ervaren in jouw relaties? Ja, bij mij heeft het een tijd geduurd eer de boosheid er uitkwam. En toen schrok ik eigenlijk hoeveel boosheid er wel in mij zat. Ja, dat dat lief zijn, dat dat ook een

verdedigingsmechanisme was. Ik had geleerd om mij af te stemmen op de ander, om boosheid te vermijden. En daarmee moet je ook je eigen boosheid inhouden om ook de boosheid van de ander te vermijden. Ik denk dat nogal wat mensen dat Herkennen, dat ze moeten zwijgen om de reactie van de ander te vermijden. En ja, dan kun je natuurlijk geen verbinding maken. Nee, nee, maar het is vooral het gevoelsmatig moeten zwijgen. Ja toch? want de realiteit is natuurlijk anders want jij kiest ervoor om te zwijgen, uiteindelijk. Ja, nou ja, het hangt er allemaal vanaf of je

een relatie in stand wil houden of niet. Je kan ook klaar zijn met iemand, maar dat is niet altijd even eenvoudig, vind ik wel. Daar ben ik het helemaal mee eens, ja. Hey, je zegt het net al een paar keer, maar lichaamswerk, ja, dat zijn wel termen weet je wel, maar hoe, ja, hoe heb jij dat aangepakt? hoe zeg je dat het het beste aangepakt kan worden? Oh ja, stap één is dat je eigenlijk weer moet kunnen voelen in je lijf. En ik heb dat in workshops ondervonden als ik daar mensen mee wou helpen, hoeveel

mensen daar moeite mee hadden. Het is dan ook dat mensen bijvoorbeeld nog nooit de stilte in zichzelf gevoeld hadden. Dat soort processen begeleiden Dat kon ik ook alleen maar doen omdat ik daar zelf doorheen geweest was. Door die hele fase van niet kunnen voelen. En ik heb zelf daar hulp bij nodig gehad. Dus ook letterlijk lichaamswerk zoals Cranio sacraal bijvoorbeeld. Mijn eerste Cranio sacraal sessie. Dat dat gaat mij altijd bijblijven. Dat was in Den Haag met een Amerikaanse therapeute. Die was in de zeventig en die was daar omdat haar man was diplomaat. En ja, hoe

kom je dan bij zo iemand terecht? En ik, ik had nog nooit Cranio sacraal gehad en ik lag op de tafel. Ze hield gewoon twee punten vast. Ik heb een half uur liggen huilen. Dus dat was wel een ontdekking hoeveel er in mij zat, wat er uit wou. Ja, ik herkende het met ademwerk ook heel sterk. Ja dat je echt denkt; Wat? Waar komt dit vandaan? Ja, waar komt dit in godsnaam vandaan? Ja, ja ja. Even kijken hoor. Ik heb zoveel onderwerpen waar we over kunnen praten dat ik zit te denken waar we het beste

kunnen beginnen eigenlijk. Zullen we gewoon beginnen bij Flow? ja, ik hoorde je flow zeggen want het is een grote rode draad ergens door je werk ook. Ja, Misschien wel tof om om gewoon te beginnen met wat is flow nou precies eigenlijk? Want je zei dat maar heel weinig mensen dat hebben ervaren in hun leven. Ik denk dat heel veel mensen niet eens echt weten wat het is. Ja, nou ja, voor mij begon het dat ik wou zien. Bestaat er zoiets als verkopen in flow? Daar ben ik dus eigenlijk in het onderwerp geïnteresseerd geraakt. Dan kom

je natuurlijk terecht bij de de flow onderzoeker Mihaly Csikszentmihaly de Hongaarse meneer en en zijn definitie van flow vind ik altijd de beste om mee te beginnen, want ik heb ook mijn eigen definitie en er zijn veel definities, eigenlijk naar gelang hoe je kijkt. Maar hij zegt dus flow is een staat van totale betrokkenheid bij het leven, Waarbij spontaan plezier en creativiteit ontstaan. Dat is zijn definitie van flow en dus het woord dat daar natuurlijk de hoofdrol in speelt is totale betrokkenheid. Dat je helemaal opgaat in wat je doet. En dus dat is vaak waar

mensen flow van kennen. Dat je opgaat in iets en tijd vergeet. Dan ben je die flow staat. Dus de twee meest bekende flow staten over alle culturen in de hele wereld zijn samenzijn met vrienden en een boek lezen wat je helemaal pakt. Dus daar kun je die definitie weer in zien dat je totaal betrokken bent. Dus ja, als ik dat in groepen ook zeg, van wie herkent dat? Dat je in flow bent bij vrienden, je hoeft je niet anders voor te doen. Dus je kan eigenlijk bij je ware zelf komen en dan ben je in

flow. Want dat is een andere definitie van flow is dat je je ware zelf kunt zijn. Dus als je niet in flow bent ben je het geconditioneerde zelf. Dus kom ik nu bij de volgende stap dat flow eigenlijk onze natuurlijke staat is. Dus als je kijkt naar kleine kinderen die zijn in flow, tenzij ze moe of ziek zijn. En hoe zie je dat ze flow zijn? Ze zijn in het nu. Dus in flow zijn is ook in het nu zijn. Dus ik kan zo nog een tijdje doorgaan, maar ik heb er twee boeken over geschreven,

dus een andere invalshoek is dat er balans is tussen mannelijke en vrouwelijke in jezelf. Yin en yang. En ja, het is een staat van gecenterd zijn en zo nog meer. Dus het is wel ik moet nu gelijk denk aan die kinderen. Inderdaad ja, maar daar kunnen we toch ook zoveel van leren eigenlijk? Ja, ja, je moet eens aan een kind vragen waarom ben jij zo blij? En daar hebben ze geen reden voor. Waarom vraag je dat? Ja, dat is gewoon, dat is onze natuurlijke staat. Dus mijn geliefkoosde definitie van flow is dat je in staat

bent om je spontane zelf te zijn. Want als we onszelf zijn, zijn we spontaan en al de rest zijn conditioneringen. Dus. En dat voel je ook als je bij vrienden bent dat je spontaan bent, dan ben je niet Aan het kijken van; Wat mag ik zeggen, wat mag ik niet zeggen? Is ook confronterend hoor Jan, vind ik eigenlijk als je dit zo zegt. Wat is dan confronterend? Nou zeg maar dat eigenlijk je natuurlijke staat van zijn flow is. En als je dan zo nu uitlegt wat flow eigenlijk is. Als ik dan terugkijk op mijn leven

tot nu toe, kan ik de momenten wel herinneren waarin ik daar in heb gezeten. Maar dat zijn momenten die je dus wat eigenlijk ergens dat je je die momenten kunt herinneren. Ja, snap je wat ik bedoel? Want eigenlijk zou je dus gewoon de momenten dat je het niet bent moeten kunnen herinneren. Want die andere status, wat je eigenlijk dan veel vaker zou moeten zijn. Ja, nou ja, we zijn vaker in ons geconditioneerde zelf. Ik denk dat je daar niet aan ontsnapt. Dus je kent waarschijnlijk het verhaal dat je tot je tweede geen ego hebt en

dan rond je tweede. Dan begin je "ik" te zeggen. Op het moment dat je "ikke" zegt, zeg je ook nee, dus je begint nee te zeggen. En dus die die behoefte om nee te zeggen, die wordt niet altijd geapprecieerd. Dus je leert ook dat je sommige dingen mag doen en andere niet. Dus je gaat steeds meer ook kijken als kind. En om te overleven kun je ook niet anders dan je ook aan te passen aan de omgeving. Dus dat spontane, dat wordt je niet altijd in dank afgenomen. En er zijn natuurlijk in de opvoeding Regels

die je moet leren dat je niet met viltstiften op de muur moet tekenen en zo. Dus er zijn grenzen aan jouw spontaniteit dus. En het probleem is dat getraumatiseerde ouders trauma's doorgeven. Dus dat dat spontane er dus vrij snel uitgaat. Dat je echt, ja, leert om je in te passen in het systeem. En ik denk dat daar heel veel mensen zitten zonder dat ze daar nog ooit vragen over stellen. Want die twee, die twee jaar, is natuurlijk wel een belangrijke leeftijd. Ook ergens. Want. Als het jou niet lukt om in die twee jaar genoeg "ik"

te kunnen zeggen bijvoorbeeld, of "nee" te kunnen zeggen ja, dan heb je Daar al je eerste paar traumatische ervaringen te pakken zeg maar. Ja, als je niet de ruimte krijgt om ook je eigen emoties te leren ervaren, dan stop je ze weg. En dus in ieder geval. Bij mij was dat zo dat boosheid helemaal niet geaccepteerd werd. Dus dan keer je die naar binnen. Die boosheid, want die is natuurlijk niet weg, die boosheid. Nee, nee. En op lange termijn. Ik ben ook zo'n pleaser geweest, dus dat is heel typisch dat pleasers boosheid onderdrukken. Maar op

lange termijn wordt dat rancune. Onderdrukte boosheid dus. Je zit met een soort bitterheid uiteindelijk omdat je altijd lief moet zijn en dat je, ja, dat die boosheid eigenlijk naar binnen gaat. En ik heb ooit één van de vele dingen die ik gelezen heb was van John Bradshaw. Dat was op een bepaald moment de de meest populaire psycholoog of PBS in Amerika, Public Broadcasting Service en die zei naar binnen gekeerde boosheid zorgt voor ongevallen en ik heb veel ongevallen gehad. Ja, als in fysieke ongevallen. Je richt de destructie tegen jezelf eigenlijk. Want als boosheid er niet

uit kan, wordt ze zelfdestructief. Ja, en dat geldt dat niet voor of voor alle emoties die die je vastzet? Nou ja, boosheid in het bijzonder is een hele actieve energie die naar buiten wil. Het is een expressieve energie, dus als je Die naar binnen keert is het nog even heftig. Dus ik ben op een bepaald moment ook bij John Sarno terecht gekomen. Is die naam je bekend? Nee, Nou dat moeten we het er even over hebben. Ik had hele heftige rugpijn. En ik woon in Amerika dus je gaat naar de chiropractor. Ik had al heel

vaak sessies met chiropractors gehad, want ik had altijd last van mijn rug en op een bepaald moment zit mijn rug zo vreselijk vast. Een beetje in het midden van mijn rug. En ik ga naar de chiropractor en ik zat dus met een torsie op mijn wervelkolom. En ja, dat kun je niet manipuleren. Als je dat probeert Door iets meer te manipuleren dan wordt dat nog veel heftiger. Dus ja, ik sprong van de tafel af want het was zo pijnlijk dus ik kon niet geholpen worden door een chiropractor. En toen had ik net aan mijn jongste

zoon beloofd dat we gingen kamperen en ik had rugpijn en ik wou mijn belofte niet breken, dus ik ging dan in een tent slapen dacht ik met rugpijn. Dus ja, ik heb dan een paar keer in de auto geslapen, maar ik kon gewoon niet liggen, dus dan ben ik daar. Dat was in Noord Californië. Ben ik daar naar een chiropractor geweest dat ik dacht, ik moet toch iets doen, want dit, kan niet. En hij werkte dus wel met een ander systeem. Dat heette triggerpoint therapie. En ik had meteen opluchting. Hij manipuleerde niet, hij duwde gewoon

op bepaalde punten en en dingen gingen ontspannen dus. En na die week kamperen ging ik terug naar Santa Barbara en ik zocht dus naar iemand die triggerpoint therapie deed en ik vond niemand. Dus op een bepaald moment dacht ik dat ik wel iemand gevonden had die zei nee, dat is een misvatting. Ik doe geen triggerpoint, maar ik ken iemand waar ik les van gehad heb en die kan je misschien helpen, maar die is met pensioen. Oké, dus ik krijg zijn telefoonnummer. Ik bel hem op. Hij is in de zeventig en eigenlijk ziet hij geen cliënten

meer, maar ik mocht bij hem thuis komen. En dat bleek dus de coach te zijn van het Amerikaanse Olympische team. Niet coach, maar de lichaams therapeut van het Amerikaanse team, zowel voor wereldkampioenschappen als het Olympische. Geweldig bodywork dus. Ik kreeg een sessie van hem en ik voel mij zoveel beter en dus ik maak een tweede boeking en dan ben ik daar de tweede keer en hij zegt En nu krijg je $ 25 korting en dan wil ik je nooit meer zien en ik kijk hem zo aan.. Ja, zegt hij, met die korting moet je een

boek lezen van John Sarno en dat boek heet Healing Back pain. En als je dat boek gelezen hebt dan moet je niet meer terug komen. En inderdaad. John Sarno behandelde mensen met rugklachten en op een keer had hij dus vastgesteld dat mensen met rugklachten ook vaak spijsverteringsproblemen hebben en hij vond dat interessant om daarop door te zoeken. Hoezo? Hoe is dat verband? En zo kwam hij erachter dat heel veel rugklachten onderdrukte boosheid zijn. En de ergste rugklachten onderdrukte woede. Oh ja, en dus niet alleen uit trauma, want hij maakt een onderscheid tussen trauma en culturele

conditionering. Dus dat er sommige dingen zijn die niet geaccepteerd worden, waardoor je dus onderdrukt, ook bij jezelf. Je mag bijvoorbeeld geen haat voelen van jezelf. Dus als er wel haatgevoelens zijn, moet je die verdoven, want je mag dat niet voelen. Dat hoort niet. Ja, dus. Hij maakt een onderscheid dat we heel veel conditionering hebben van dingen die je niet mag denken en zeggen en voelen. Maar langs de andere kant dat je ook door trauma bepaalde onderdrukte bevroren emoties hebt. Dus het grootste deel is eigenlijk culturele conditionering. Ja, en wat hij dus vaststelde is dat het

lichaam een mechanisme heeft. Als je emoties onderdrukt, dan krijg je wat hij noemt vervang pijn. Dat je hersenen eigenlijk het moeten uiten om op een andere manier en dan uiten ze de boosheid als pijn. Dus het trekt al je aandacht. Maar het merkwaardige was ik las dat boek van Sarna. Mijn rugpijn was weg. Alleen al na het lezen van het boek. Dat hoor ik dus heel vaak van mensen als ze alleen maar het boek lezen dat er een soort mind shift gebeurt, waardoor dus het mechanisme van vervang pijn verdwijnt. En dat was dat was eigenlijk

de grote boodschap van John Sarno. In het begin liet hij zijn cliënten ook nog fysiotherapie doen, maar op een keer zei hij Dat moet je ook niet doen, want dan bevestig je eigenlijk het mechanisme. Dus je moet eigenlijk gewoon met jezelf praten en hij zei Je kan ook je hersenen zeggen; "Je Hoeft me geen pijn meer te geven". ik ben bereid om de emotie te voelen. Wauw. Dus eigenlijk gewoon puur door je erkenning te geven, alleen al erkenning te geven aan het gevoel, verdwijnt gewoon alle pijn die daar komt kijken. Het is ook te begrijpen

dat het eigenlijk een onbewust proces is, dat je dat jezelf niet wil aandoen. Maar als je er bewust van bent en zegt ja, natuurlijk wil ik die pijn niet. Ja, maar daarna heb je nog wel, dus die die oude boosheid in het geval van je rugpijn woede nog wel op bepaalde lagen te doorvoelen, denk ik toch. Maar dat zijn dan de trauma stukken. Ja, er zit heel veel boosheid en trauma, want dat is de vecht reflex die onderdrukt Wordt omdat je niet kunt vechten en vluchten. En dan natuurlijk de de ergste pijn die komt van

woede en er zit dus heel veel woede in. Vroegkinderlijke trauma. En wat is woede? Woede is een reactie op machteloosheid dus. En je ziet dat nu in de maatschappij ook hoe veel mensen machteloosheid ervaren. Maar in je kindertijd ben je per definitie machteloos. Dus je kan niet vluchten, je kan niet, je kan niet vechten. Dus stel je pre verbale periode vóór je tweede. Dus vaak gaat men tot vijf zo voor de vroegkinderlijke trauma's, maar je kan dus niet weg. Je kan niet zelfstandig leven. Dus je eigenlijk als je machteloosheid voelt, dan krijg je instinctief ook

woede. Want woede is een emotie die je leven moet redden als je machteloos bent, dus dat je heel veel energie krijgt. En als je die dan niet kunt uiten, gaat ie naar binnen. Bovendien heeft het lichaam een beschermingsmechanisme, omdat woede je hart sneller laat kloppen, op zo'n heftige manier, dat je hart dat niet volhoudt. Dus als er woede is, dan gaat je eigen lijf ook freeze invoeren om je hart te beschermen. Dus woede komt op. Je kan die niet uiten en heel snel zal je eigen systeem dat bevriezen om je hart te beschermen dus. En

in je kindertijd kun je dus machteloze dingen meemaken waardoor er nogal wat woede in en in je lijf zit. En dat komt er natuurlijk niet snel uit. Je moet nogal wat lagen door om daarbij te komen. Nou en Het bizarre ook is, dat zeg maar, je dus ook het idee kan hebben van je ouders en van mensen om je heen. Dat je vroeger zo'n lief kind was en zo, maar waardoor je eigenlijk helemaal niet het idee hebt dat er iets van boosheid en van woede in je zit. Maar dat hebben ze natuurlijk gezegd omdat je

zelf op slot bent gegaan. Je bent getraind om lief te zijn. Precies. Ik kreeg nogal vaak naar mijn hoofd dat ik stout was. Ja, foei, foei foei foei foei foei stout. Ja, en dan gaat dat natuurlijk ook uiteindelijk in je hoofd zitten. Ja, ja, ja, ik was heel actief en ja als mensen het druk hebben enzovoort dan ben je eigenlijk een lastig kind hè. Dus ik denk dat ze mij nu ADHD genoemd zouden hebben. Nou ja, pak maar een paar pilletjes. Nou ja, toen bestond dat niet dus je werd gewoon gedisciplineerd om niet meer zo

actief te zijn. En dat dat kan natuurlijk ook voor boosheid zorgen uiteindelijk toch? Ja ja, ik moest ook wel even aan iets denken wat ik wel opmerkelijk vond als je zegt ja, door culturele conditionering wordt er ook boosheid vastgezet. Ja, en toen moest ik eigenlijk wel denken van goh, dat vind ik voor deze tijd ergens ook wel typerend of zo, met dat we toch Allemaal wel onze mond moeten houden ergens ofzo. En dat gaan we er eigenlijk allemaal ook wel binnen opslaan. Ja, ja, ja, er komt echt een moment dat je of ziek wordt of

denkt van ik kan het me niet meer zo aantrekken. En ik denk dat veel mensen door dat proces gegaan zijn in de voorbije jaren. Dat je eerst je opwinden over dingen, dat je dingen ziet, dat je niet begrijpt dat anderen ze niet zien en dat je je probeert uit te spreken. En dan krijg je nog meer ellende. Vaak dus dat je op een keer zegt Ja, ik, ik moet dat loslaten en voor mezelf zorgen. Ja, ja, en die boosheid hè, Want jij zei net, Die komt dan eigenlijk eerst in Je spijsvertering, waar je het dan

merkt en daarna in je rug. Ja, ja, de spijsvertering is een ander verhaal. Dat is de boosheid. De boosheid gaat via de sympathische zenuwen en die mobiliseert dus je armen en benen. De de boosheid. Want om te vechten en te vluchten. dus als je de stress respons krijgt, dan gaat meer bloed naar je armen en benen, maar wordt bloed weggetrokken uit je buik en daardoor krijg je dus spijsverteringsproblemen omdat het bloed beschikbaar moet zijn voor vechten en vluchten. Maar als dat bevriest heb je dus te weinig Energie en bloed in je buik en te veel

in je armen en benen. Dus nogal wat mensen hebben bijvoorbeeld restless legs. Dat is bijna altijd een bevroren vlucht reflex dat je niet weg kon. Ik zit al, ik zit al een kwartier met mijn voet te tikken op de grond terwijl jij dit zegt. Ja, ja ja dus dat is vaak een energie die daar zit die er niet uit kan en dan werk je dat uit door door te wiebelen of enzovoort. Dus het is bijvoorbeeld heel herkenbaar dat kinderen die fysiek misbruik hebben meegemaakt die zo zitten. Dat is ook die energie, die, ja. Je kan

niet helemaal stilzitten en verkrampt zitten. Dus dan gaan kinderen dit doen Bijvoorbeeld Ja ja en hoe kom je daar nou achter dan? Welke, in het geval van boosheid bijvoorbeeld dat het daar vastzit. Want ik, ik weet het. Ja, ik denk dat heel veel mensen het heel mooi goed hebben opgeslagen en diep ergens hebben weggestopt en en dat wordt precies wat je net zegt denk jij Hoezo? Maar ik ben toch altijd relaxt en ontspannen en chill en weet ik het wat. Ja, ja, ons lichaam is buitengewoon geniaal in het wegstoppen van dingen, dus ik praat over

de rug. Maar het is natuurlijk niet alleen de rug, dus alle, alle gewrichten kunnen ook boosheid bevatten. Zo, om een voorbeeld te geven hoeveel mensen een heup vervangen moeten hebben. Je kent de uitdrukking je werkt op mijn heupen. Ja dus. Dus er zit bij veel mensen boosheid in de heupen, want het is natuurlijk de heupen is natuurlijk het gewricht om te vechten en te vluchten wat vechten is. Dat schoppen en vluchten is lopen, maar daar is je psoas bij betrokken. Dus de psoas- spier die hoort te vechten, rugspier genoemd en die verbindt je onderrug met

je benen. Ja, in het oosten noemt men dat ook de spier van de ziel dus heel veel emotie zit in het psoas. Ja dus het is eigenlijk in je buik ergens? De psoas gaat van je onderste wervels door door je heupen naar je benen dus die verbindt boven en onder. Ja, en dus het eerste wat wij doen als we Fysiek in gevaar zijn is onze onderbuik beschermen dus de psoas trekt samen om je onderbuik te beschermen. Er zit heel veel stress in het bekken bij veel mensen, dus nogal wat mensen hebben bekken problemen. Ja en

onderrug problemen dat als je psoas gespannen zit heb je ook onderrug problemen. En het gaat nog verder, want de psoas is dan ook gelinkt met het middenrif. Dus als je psoas strak staat kun je niet meer diep genoeg ademen. En het middenrif is ook weer verbonden met het hart. Dus als je met stress in je bekken zit gaat ook je hart dicht. Dus het is allemaal verbonden met elkaar. Dus ja, waar eindigt het nou en waar begint het eigenlijk? Ja, waar begint het? Ja, ja, dat vind ik wel. Dat vind ik wel interessant, want ik

denk dat heel veel mensen beginnen soort van te denken dat ergens in je, in je hoofd of zo de oorzaak is of zo. Maar het is het is dus lichamelijk. Ja en er is een ander stuk. Wat ik nog niet vernoemd heb is hoeveel mensen last hebben met de kaken. Er zit heel veel boosheid in de kaken. De sterkste spier in je hele lichaam is je kaakspier. Ja dus. Boosheid wordt ook soms verbeten. Oh, dus Ja dus. Nou, er zijn nogal wat mensen die last hebben van van deze spier. Dus hier kan boosheid zitten. In

je schouders kan boosheid zitten. In je heupen kan boosheid zitten en in je rug kun je de boosheid voelen. Er zijn nogal wat indicaties van boosheid. Een andere indicatie is mensen die heel veel zure oprispingen hebben. Heb ik wel gehad. Ja, moet je eens zien; Van de tien meest verkochte geneesmiddelen in het Westen zijn de twee of drie maagzuurremmers. Hoeveel boosheid er onderdrukt wordt, heb je er een idee van? Zo ja, dus. Dat heeft te maken, En ja, ik kan nog een tijdje doorgaan hierover, Houd me maar tegen als je wilt. Nee, nee, ik vind

ik hang aan je lippen. Je hebt het verschil tussen boosheid en woede. Dus als je naar de oosterse invalshoek kijkt heeft boosheid te maken met de lever meridiaan en woede met de galblaas meridiaan en dus bij de benen. Bijvoorbeeld, loopt de lever meridiaan aan de binnenkant en de de galblaas meridiaan aan de buitenkant waar die is. Dat zijn dus twee meridianen die energie mobiliseren van woede en boosheid dus, en de de zure oprispingen hebben typisch te maken met de galblaas meridiaan, dus dat is zure oprispingen zijn meer woede dan boosheid. Nou ja, en ik heb

dus ook heel veel maagzuurremmers genomen. Niet de heftige, maar gewoon de simpele dingen om je maagzuur wat af te remmen. Zo maar Als dat een indicator is van hoeveel mensen die de woede onderdrukt, dan kan je nog wel even doorgaan. Nou ja, laat ik zeggen drie van de tien meest verkochte geneesmiddelen zijn maagzuurremmers. Nou ja, denk je dat het de grootste onderdrukte emotie is? Ja, cultureel wel ja. er zijn niet zoveel mensen die van hun ouders geleerd hebben om hun boosheid constructief uit te drukken. Dus ik heb daar met heel veel groepen over gepraat. En

er is één ding wat mij altijd bijblijft was die Mevrouw die zei mijn kinderen mogen boos zijn, maar niet met deuren gooien. En dat is natuurlijk hoe je het zou moeten leren dat die boosheid er mag zijn, maar dat je ze niet moet uiten door te schreeuwen en met deuren te gooien. Nou, als je dat als kind niet leert is dat heel moeilijk om dat later nog te leren. Dus in de opvoeding fase ben je veel flexibeler. Kinderen hebben dat vrij snel door als ze erbij begeleid worden en we hebben dus twee fasen. Waar dat

heel belangrijk is, is de de kinder pubertijd, dus de 2-jarigen die dus heftige emoties kunnen hebben en dan terug in de puberteit. Dat is ook een tijd waar we eigenlijk zouden moeten emotioneel gecoacht worden. Want wat gebeurt er in de puberteit? De hersenen veranderen ook nog in de Puberteit, dus dan moet je eigenlijk je weet het, de beroemde uitspraak dat tieners de gevolgen van hun daden niet zo zien. In de hersenen betekent dat dat de limbische hersenen nog altijd dominant zijn boven de voorste hersenen. Dus in de puberteit zou je eigenlijk de emotionele rijpheid moeten

krijgen. En als je daar niet bij begeleid bent, dan leer je dat nooit. En dus nogal wat mensen, sorry, nogal wat mensen dus als ze gestrest zijn gaan wel ofwel kinderachtig doen of puberaal doen omdat dat twee fasen zijn waar ze kunnen in vastzitten. En dus. Soms zie je dus echt dat iemand puber gedrag gaat vertonen omdat ze nooit die fase hebben kunnen doorwerken. En dat is eigenlijk heel jammer dat onze ouders dat ook niet weten. Dat dat is nog niet zo lang trouwens, dat we weten dat de hersenen veranderen in de in de puberteit,

maar dat je eigenlijk zou moeten begeleiding krijgen voor je emotionele maturiteit. Maar ja, ik ken niet zoveel mensen die dat zo hebben meegemaakt. Nee, nee, maar daar zitten natuurlijk ook zoveel trauma's vast in onze ouders, ja, en ook aan de voorouderlijn en dan nog verder terug en nog verder terug nog verder terug. Ik bedoel, dat kan je daarom iemand ook niet kwalijk nemen, maar het is, ja het is denk ik ja, kijk voor mijzelf in die in allebei die fases die je omschrijft. Herken ik wel dat ik daar Niet mezelf goed heb kunnen ontwikkelen zeg

maar. Ja, omdat omdat het ja, een van de oude figuren zeg maar dingen persoonlijk neemt. Of ja, nou dat vooral ja dan. Dan leer je natuurlijk al heel snel dat dat wie jij echt bent er eigenlijk niet mag zijn. Ja, ja, en dan begint al in de hechting fase en als je ziet hoe weinig mensen veilig gehecht zijn. Dus als je iemand ziet die veilig gehecht is. Dat zijn echt de lichtbakens die mensen die zich niet zo opwinden over dingen en die echt dat vermogen hebben om bij zichzelf te blijven. Dat is bijna altijd een

indicatie van veilige hechting. Daar zijn statistieken over en ik ben daar veel mee bezig geweest voor mij en mijn studie van trauma. Er wordt zo gezegd dat zoiets als 55% van de mensen onveilig gehecht zijn, maar ik denk dat het meer is. Kun je nagaan. Het hangt ervan af welke bronnen je raadpleegd. Maar als ik rond me heen kijk ik zie niet zoveel mensen die veilig gehecht zijn. Want als je ziet het het boek van Hannah Cuppen, kan je waarschijnlijk wel, liefdesbang. Hoeveel mensen die twee angsten hebben? Bindingsangst of afwijzingsangst? Angst, Dat gaat altijd terug

naar de hechting fase. Ja ja, ik vind dat boek van Hannah, Ik heb ook een podcast gehad met Hannah. Als ik een, een vriend van me heb die in relatieproblemen zit dan, als je het ziet zie je het op een gegeven moment bij iedereen. Ja, ja dus dan is het zo duidelijk. Aan de andere kant stuur ik ze altijd dat boek op. Ja, en ze trekken elkaar aan. De mensen met bindingsangst trekken de mensen met afwijzingsangst aan en daar stimuleer je dat bij elkaar dan. Dat is heftig. Nou, daar kunnen heftige dingen uit voortkomen, zeker

als je het niet doorhebt en het en dan niet met elkaar kan aangaan. Tot je het bij jezelf kunt vinden heb je alleen maar relatie ellende. Want die dingen worden getriggerd natuurlijk. Ja, denk je dat? Ehm, vind ik altijd nog een soort van vraagstuk. Want ja, aan de ene kant natuurlijk relaties de het middel om om precies te kunnen zien waar er nog dingen geheeld moeten worden of niet. En daar, die zie ik ook helemaal alleen. Volgens mij is het ook niet helemaal de bedoeling dat je pas een relatie gaat doen als je het idee

hebt dat je helemaal geheeld bent of zo. Nee, nou het hele punt is kun je met twee kijken naar wat je overweegt te helen. Als je de enige bent die daar wil naar kijken, heb je natuurlijk wel een probleem. Maar als twee mensen bereid zijn om naar een patroon te kijken, dan hoeft dat geen probleem te zijn. Je kan een relatie hebben en toch moeilijke momenten hebben met elkaar, dus dat dat hoeft niet echt dat in de weg te staan. Maar ja, die veilige hechting is dat, want je hebt eigenlijk een soort van in ja,

eigenlijk niet echt kunnen hechten aan het ouder figuur. Maar je hebt ook te veel een over hechting, versmelting en dat is ook onveilig. En dat is ook onveilig, want dan had je geen eigen grenzen. Nee, dus een moeder, Ik wil niet de moeder isoleren, maar een moeder die de energie van haar kind nodig heeft in plaats van omgekeerd. Ja, die gaat dat kind ook te weinig ruimte geven om om zijn eigen grenzen te leren kennen. Dat is één van de grootste dingen die ik zie in veel van de workshops die ik gedaan heb, in begeleiding

enzovoort. Dus hoeveel mensen moeite hebben met grenzen. En daar hoort boos zijn natuurlijk ook bij. De basisfunctie van boosheid zijn grenzen aangeven dat je ziet dat bij de dieren dieren gaan grommen. Dus dat is eigenlijk de functie om een grens aan te geven dus. En als je geen boosheid kunt voelen, kun je ook geen grenzen aan geven. En dan word je misbruikt en krijg je nog meer machteloosheid. Ja, te veel mensen zitten in zo'n spiraal. Ik heb daar ook in gezeten, dat altijd. Maar ja, geen nee kunnen zeggen bijvoorbeeld. Dat is voor mij een heel

proces geweest om te leren nee zeggen. Maar dat is gelinkt aan die boosheid natuurlijk. Dat is voor mij grappig, want ik kan op zich prima nee zeggen, maar niet als het gaat om of vrouwelijke relaties dan opeens verdwijnt mijn nee kunnen zeggen en het grenzen voelen compleet op eens ja, ja, ja, nou ja, dat kan een aantal dingen betekenen. Ik heb er geen uitspraak over. Nee, nee, maar het is nee, maar ik Ja ik Ik denk dat ik dat zelf wel door heb. Maar ja, zo zo gaat dat dus. Je bent zo je je dingen

van vroeger opnieuw aan het beleven in je, in je volwassen leven. Ja, ja, ik. Ik denk dat het Jung was die ooit gezegd heeft dat je eigenlijk pas volwassen bent als man als je moeder uit je systeem is en als vrouw als je vader uit je systeem is. Dat je dan eigenlijk volwassen bent. Want ja, we hebben we hebben dat in ons systeem tot dat we in onszelf oplossen. Dat je niet meer je vader projecteert op de ander of je moeder projecteert op de ander. Maar als je dat kunt zien, kun je er iets aan

doen. En als je het niet kunt zien, ja, dan heb je ellende. Ja, ja, het is wel echt een hele weg. Een hele goeie inderdaad. Ja, als je dat stuk kan helen in jezelf dan ja, dan ben je wel eens ja, ja ja. En daar zit natuurlijk heel vaak dat hechtingsproblemen en dat is ja. 60%, zegt hij, is niet veilig gehecht. Dat cijfer wat ik zag was 55, maar ik denk dat het meer is. Dat verklaart zoveel over de problemen in de wereld ook, toch? Ja, en als je dan erbij neemt de ACES studie, dat

ken je waarschijnlijk wel. The first childhood experiences dus dat is ruimer dan alleen maar de hechting. De ACES studie Daaruit blijkt dat minstens 60% van de mensen ontwikkelings trauma hebben En ontwikkelings trauma hoeft dus niet te zijn dat je misbruikt bent. Het is ontwikkelings trauma. Maar dan moet ik even naar de definitie van Peter Levine over wat is een trauma? En hij is toch wel een beetje de de basis legger van van alle trauma literatuur. Dus Peter Levin zegt Trauma is alles wat onverwerkt is in je zenuwstelsel. Dat is een definitie waar ik mee werk,

want mensen denken vaak dat trauma de gebeurtenis is, maar het is niet de gebeurtenis. Het is wat de gebeurtenis gedaan heeft met je zenuwstelsel. Ja, een trauma is altijd een overweldiging van het zenuwstelsel. Dat is het verschil tussen gewone stress en traumatische stress is de overweldiging van het zenuwstelsel. Dus als je iets niet kunt verwerken, blijft het in je systeem zitten. En dat is dus eigenlijk waarom je later dingen moet uitwerken, want het zit nog in je zenuwstelsel. Dus dat is ook waarom je, als je dus iets iets meemaakt wat dus lijkt op vroeger, ja

waarom je op een bepaalde manier reageert waar jij ja niet doorhebt eigenlijk wat je doet. Omdat je gewoon zonder dat je het zelf door hebt in het zenuwstelsel wordt getriggerd. Dat zijn de fameuze triggers Ja, ja, ja. En dan ja, als je één keer ziet dat het in het zenuwstelsel zit, kun je er ook iets gaan aan doen. En dan is het zo belangrijk om ook je ervaring of zelfs het leren kennen. Om te begrijpen hoe jij in mekaar zit en hoe belangrijk dat zenuwstelsel is voor alle andere systemen. Dus je zenuwstelsel beïnvloedt ook je

hormonale systeem, je immuunsysteem enzovoort. En dan kom je bij de verhalentheorie terecht, maar die hoeven we niet per se aan te raken. Vind ik wel een hele interessante theorie, want hij lost, want dat is wel waar, maar ja, ik vind het zo, dat trauma is zo gelaagd. Het is ongelooflijk, want aan de ene kant heb je natuurlijk het cognitief zien, je patronen herkennen, de, zien waar dat vandaan komt. Vervolgens heb je een laag dieper dat je Dat je gaat bezien waar ze vandaan komt. Vervolgens kom je daar bij de laag aan dat je ze misschien

gaat doorvoelen, die oude dingen. Maar het is dieper dan dat, want het is Zelfs als je denkt dat je het bewust bent, is het. Je kan er nog steeds bewust van zijn, maar het zit gewoon in je fucking zenuwstelsel opgeslagen. Ja, ja, dus eigenlijk die trauma heling op vier niveaus te gebeuren. Lichaam. Fysiek, fysiologisch, emotioneel, mentaal, psychologisch, spiritueel. En spiritueel in de zin van het Een plaats kunnen geven, de zingeving dat je kunt zien. Ik ben er ook door gegroeid, enzovoort, dat soort zaken. Maar je moet dat als een piramide zien. Dus de basis is

de breedste en spirituele zit daar. Dus er zijn mensen die in spirituele bypass gaan en zeggen van ja het valt allemaal wel mee en die die kunnen dus niet voelen hun lichaam. Dus totdat je het aan de basis aanpakt kun je niet veel doen daarboven. En dat is dus wat er vaak aan de hand is dat mensen met praat therapie trachten iets op te lossen wat in hun zenuwstelsel zit en dat zal dus nooit doorgaan. Spraak therapie kan wel een opluchting geven in bepaalde gevallen, maar als het in je zenuwstelsel zit moet je het daar

oplossen. Ja dus. En dat is één van de grote bijdragen van Stephen Porges dat je dus echt heel veel therapeuten op pad gezet heeft om uh om lichaamsgericht te gaan werken. En dus er zijn ook allerlei therapieën ontwikkeld. Na zijn werk over over de de polyvagale theorieën. Dus de vagale dus, ondertussen zijn er nogal wat mensen die de vagale hebben leren kennen. Ja, maar hoe ze bij elkaar vier stadia zijn van het trauma helen. Maar je hebt dus fysiek, emotioneel, mentaal - psychologisch en spiritueel. Als één van die niveaus niet werkt kun je nooit orde

krijgen in de anderen. Dus ik ga een voorbeeld geven. Als ik emotioneel problemen heb zal ik ook fysiek lijden. Ja, als ik mentaal problemen heb kan ik mijn emoties misschien niet voelen. Dus al die dingen hangen samen. Maar de ingang voor alle niveaus is het lichaam en en dat is dus eigenlijk één van de dingen die Stephen Porges zo duidelijk gemaakt heeft is dat je de staat van je zenuwstelsel ook bepaalt welk soort gedachten je hebt en welk soort emoties je hebt. Dus om, om in termen van staten te praten, hij praat over de ventrale

staat. Dat is dus eigenlijk hoe je bedoeld bent om in verbinding te kunnen zijn. En als je niet in de ventrale staat bent, ben je óf in de in de sympathische staat. Dan ben je dus in de geactiveerde staat of in de dorsale staat, dus de van de dorsale vagus. Hè. Dus er zijn nogal wat mensen die in de Dorsale staart zitten en daar niet weten en daar is een woord voor. Dus als je leeft met heel veel bevriezing, dan gaat je leven wel verder, maar alles kost moeite. En dat dat heet met de technische

term heet dat functional freeze. Dus je je hebt bevriezing, je weet het meestal niet, maar alles kost moeite in plaats van in verbinding te zijn en en dus de kans dat flow en flow is een staat van verbinding, ben je altijd tegen iets aan het.. Precies alsof je altijd bergen op moet lopen of dat je gewicht op je rug draagt. Dat is die dorsale staat. En nou ja, daar kun je toch wel zien hoeveel mensen daar last van hebben. Dat ze altijd moe zijn, dat ze niet van een muurtje afgeraken, dat ze uitgeput zijn. Dat

is omdat ze nooit die dorsale staat hebben leren kennen en leren oplossen. En er is nogal wat verwarring dat trauma genoemd wordt met PTSS en dat dus de nadruk ligt op dat soort stress. Bij mensen die in de dorsale staat zijn hebben we niet minder stress nodig. Die hebben meer stress nodig. Dus dat is één van de grootste lessen eigenlijk van Stephen Porges. Dat mensen met vroegkinderlijke trauma niet te veel stress hebben. Ze hebben te weinig goede stress. Dus om in beweging te komen heb je die sympathicus nodig. En als je dus heel veel inhibitie

hebt, dan heb je ook geen zin om dingen te doen. Je bent niet geïnteresseerd in sport, enzovoort, enzovoort. Maar dat heb je juist nodig om, Om uit die staat te komen moet je kunnen sociaal actief zijn. Dan moet je ook lichamelijk actief zijn. Dus eigenlijk als je een soort van functional freeze zit, zoals je net zei, dan ja, veel mensen die denken dan inderdaad dat ze nou volgens mij gevoelsmatig zelfs al richting burnout achtige dingen gaan en zo. Dat eindigt daarmee. Dat eindigt daar met ja ja dus dat je altijd moeite hebt en dat je

s avonds erg moe bent. Er zijn nogal wat mensen die overdag functioneren en s avonds uitgeput op de bank liggen en ze alleen nog maar Netflix kunnen kijken. Maar meestal is dat een indicatie dat je Dus eigenlijk niet in de ventrale staat functioneert. Als alles moeite kost, dan ben je eigenlijk ondanks jezelf aan het leven. Mmm, dat is wel herkenbaar voor een aantal. Dat denk ik ook ja en maar dan is zeg jij de oplossing niet juist niet meer rust nemen. Ja dan? Dan ben je zo moe en dan wil je rusten. Maar je lost

het probleem niet op. Maar het probleem is dat je dus eigenlijk gezonde activering nodig hebt. Dat je dus eigenlijk, ja, relaties nodig hebt die voedend en veilig zijn en dat je dat je in beweging moet komen. Dat is gezonde activering. Ja, in plaats van dat veel mensen denken dan het Tegenovergestelde dat ze dan er zijn die een van de verkeerde invalshoeken is dat je dan slaapmiddelen nodig hebt omdat je niet goed slaapt. Maar eigenlijk is dat niet je probleem. Je probleem is niet dat je stress hebt. Je probleem is dat je eigenlijk te weinig goede

stress hebt. En dat is nogal een belangrijk onderscheid. Mmm, ja, ik hoorde Gabor Mate laatst iets mooi zeggen. Die ging, want ik moest er aan denken omdat jij net de definitie van trauma uitlegde. Ja, en wat hij zei, dat vond ik ook wel heel nice. Die kwam echt binnen. Uhm, is dat trauma is niet zozeer hetgeen wat je is overkomen, Maar het is eigenlijk veel meer hetgeen wat je had moeten overkomen. Ja, of wat je gemist hebt. Exact. Ja, ja, dat is een mooie uitspraak. Ook om om om mensen te de - stigmatiseren die getraumatiseerd

zijn. Het gaat niet over wat is er fout met je, maar wat is er gebeurd met je? Dat is een heel andere insteek. Dus mensen die niet trauma geïnformeerd zijn, behandelen bijvoorbeeld ook kinderen totaal verkeerd. Het is, die kinderen hebben geen gedragsprobleem, ze hebben een trauma- probleem en dat wordt dus op gedragsniveau aangepakt. Of, in het ergste geval krijg je pillen. Ja ja, dat gebeurt ook veel tegenwoordig. Te veel ja. Nou ja echt. Maar, ik zag laatst ook een, dat is een soort nieuwe Nederlandse podcast van een Nederlandse leadzanger van een best wel bekende band.

Even kwijt wie dat nou precies is, maar die heeft dan een podcast en die gaat dan. Nou, die gaan dat inderdaad met een therapeut gaat hij dan in gesprek over wat al zijn problemen waren vroeger en nu en hij zit dus nu aan de antidepressiva en hij zegt ja, ik heb me nog nooit zo goed gevoeld. Het is, het is het medicijn, ik ga, ik ga er nooit meer mee stoppen. Ja, en toen dacht ik ook toen ik dat hoorde van ja, ik heb dat ook eerder gezegd, maar dacht ook van ja maar dan kan

je net zo goed een gram coke naar binnen harken. Ja eigenlijk, Want ja, natuurlijk voel je je daarna goed, maar dat betekent niet dat je problemen zomaar zijn opgelost. En veel van die middelen zijn. Amfetamine ook dat. Het lijkt er zelfs op. Ja, ja. Dus ja, ik kan me voorstellen dat je op een bepaald moment dat kunt nodig hebben, tijdelijk, waardoor je bijvoorbeeld in staat bent om therapie te hebben. Maar als je geen therapie hebt en je wordt de rest van je leven afhankelijk van de drugs, dan eh, dat zijn legal drug pushers hè? Dat

is dat. Laten we daar maar niet over beginnen. Ze zijn Amerika volgens mij nog een groter probleem dan hier, toch? Ja, absoluut. Ja, daar krijg je gewoon alles voorgeshreven. Miljoenen kinderen zijn aan de ritalin. Oh miljoenen. Ja ja, maar dat zie je ook ook al zie het, het werkt ook zo als je een diagnose en een syndroom hebt dan kunnen ze pillen voorschrijven. Maar nou ja, ik, ik denk dat we daar niet moeten op doorgaan. Dat is nogal een onderwerp op zich. Ja ja, maar het geeft wel heel erg aan denk ik, waar het misgaat

nu in de samenleving, waar de problemen ontstaan. Ja, maar ook waar de oplossing ligt als je goed kijkt. En dat is in Nederland ook zo. De trauma. Therapie is niet verzekerd. Moet je zelf betalen, maar dat daar zitten wel de oorzaken. Dus als je een syndroom hebt en en en je hebt bijvoorbeeld, weet ik veel. Dan noemen ze het syndroom. En dat je altijd spierpijn hebt dan? Ik geef me daar een naam aan. Ik ben even de naam kwijt, dat weet ik niet altijd al de spierpijn. Ja, mensen die altijd alle soorten pijnen hebben en

dan hypochonder ben je dan toch niet? Nee, wat is nu het woord dat ik zoek? Nou ja, ik ben het kwijt. Anyway, dus als het een naam krijgt, dan kan de verzekering iets doen. Nou ja, maar als je trauma hebt dan dan? Dan niet Nee dus. En dat de je ziet, dat is ook waarom men dat veel dingen gaat linken dan het is genetisch weet je, dan ben je ook niet verantwoordelijk. Ik heb het van mijn ouders gekregen, dus ik heb geen therapie nodig. Wat dan? Dan is er weer een voorschrift voor. Dus totdat Dat

er echt trauma geïnformeerde zorg is gaan we een probleem hebben. Dat is dat is duidelijk. Ik hoorde er net een woord zeggen. Verantwoordelijk? Ja, want dat is ook natuurlijk wel een sterk woord. Als je het hebt over trauma's en over je leven willen beteren en aan de slag gaan. Want verantwoordelijkheid nemen is nou ook niet echt iets wat in onze samenleving wordt geleerd als iets wat heel normaal is en goed is om te doen, zeg maar. Sterker nog, het wordt eigenlijk in de andere richting geduwd dat je direct naar een expert moet gaan en dat

je, als je pijn hebt meteen pijnstillers gaat nemen. En dat. En in plaats van te kijken wat zegt die pijn? Ja, dus je bent niet verantwoordelijk voor wat met je gebeurd is, maar je bent wel verantwoordelijk voor je heling. Ja, en dat onderscheid is wel heel belangrijk. Dat is wel een goeie ja. Ja, maar ook heel lastig toch die stap te gaan lopen uiteindelijk. Ja, en als je daar ook geen geen steun bij krijgt en geen inzichten, dan weet je vaak niet waar je mee te doen hebt en ga je soms van pure wanhoop wel

aan de pillen. Maar er zijn nogal wat mensen die niet weten wat er met hen aan de hand is. Dat is. Ik heb nu op mijn cursus jeugdtrauma heb ik mensen van in de zeventig en in de tachtig. Stel je voor! Mensen van in de tachtig die zeggen ik heb hier mijn hele leven naar gezocht. Ik heb nooit begrepen waarom ik altijd al die problemen had, maar het begon al in mijn kindertijd. Maar dat verband wordt niet gelegd. Ja en er zijn ook eigenlijk toch? Ik bedoel, dit is ook wel iets wat ik vaker hoor

van ja ik wil het wel, maar waar moet ik beginnen? Ja, en dat ook en bij welke therapeut ook, want dat is natuurlijk ook wel zo. Dat vind ik soms zo bizar als je dan bedenkt dat hoeveel therapeuten dit werk eigenlijk overslaan. Ja, je zou er met je goede gedrag denken ik wil even iets aan gaan doen, naar mezelf en naar mijn trauma's werken en je Komt bij een therapeut terecht die je daar eigenlijk niet goed bij kan helpen. Ja, en dat is dan ook weer niet hun schuld, tussen aanhalingstekens, of verantwoordelijkheid is vaak omdat

ze ook in een opleiding niets over geleerd hebben. Ga er ook van uit dat de meeste artsen absoluut geen kwade bedoelingen hebben, maar als ze nooit geleerd hebben over voeding en over trauma's is ongeveer het enigste wat ze kunnen een voorschrift afleveren. Maar ja, het is niet dom, het is gewoon omdat ze niet beter weten. Dus trauma geïnformeerde zorg, dat begint natuurlijk bij de opleiding en dan moet er dus de goede wil zijn om dat allemaal die hele bewustwording te laten plaatsvinden in de maatschappij. Denk je dat het dankzij dat onderwijs trouwens het trauma Geïnformeerd

onderwijs dat je kinderen niet meer op gedragsproblemen aanpakt? Maar wat is er met die kinderen gebeurd en met het familiesysteem? En zo ja, nou ja, en kan het zijn dat misschien een kind gewoon niet de bedoeling is om in zijn schoolsysteem te passen? Dat is een ander verhaal. Dat het schoolsysteem vooral voor de nieuwe kinderen is dat oude systeem helemaal niet meer van toepassing. Ik praat af en toe met mensen door die ook in het onderwijs zijn en mijn dochter bijvoorbeeld, en die zegt die kinderen van nu zijn zoveel mondiger. Het is ook veel veeleisender

voor de leerkrachten. Hoeveel bewuster die kinderen, Ook al zijn, die laten zich niet zomaar alles vertellen. Nee, dat is ook een hele generatie ouders die veel meer ruimte geven aan de kinderen. En die komen dan op school natuurlijk ook. Zoveel mondiger Ja, Denk je dat er je zegt net dat die kids zijn allemaal bewuster. Het gaat twee kanten op denk ik. Maar denk je dat we dat we dat allemaal bewust, dat we er bewuster mee bezig zijn? Ja, je ziet toch wel steeds meer op sociale media ook het onderwerp trauma verschijnen en dat is het

wel populair te worden. Er is wel meer en meer inzicht dat dat chronische problemen teruggaan, maar in veel gevallen naar trauma. Ja, dat bewustzijn groeit heel sterk. Nu ja, er zijn natuurlijk recent collectief ook getraumatiseerd geweest in de lockdowns, enzovoort. Als je ziet wat dat met kinderen gedaan heeft. En, nou ja, dat is ook weer een onderwerp. Denk je dat dat er later nog uit gaat komen? Ja, sowieso. Sowieso als ik ga nog even naar Stephen Porges terug. Ik ga over de hele kleintjes praten dus totdat je twee bent ongeveer heb je. Doet je linkerhersenhelft

niet mee, je hebt nog geen spraakcentrum. Dat moet nog ontwikkeld worden. Dus die dat kunnen analyseren, kunnen denken dat kun je niet als kind. Dus om te overleven heeft de natuur ons iets gegeven wat Stephen Porges neuro sceptic genoemd heeft. Bekend met het woord, nee. Neuro sceptie is dat je zenuwstelsel antennes heeft en en evalueert of je veilig of onveilig bent. Ja, en bij kinderen heeft dat te maken met gezichtsuitdrukkingen en stem intonaties. In eerste instantie dus kinderen kijken naar het gezicht en ze luisteren naar de stem. Niet bewust, maar dat is het systeem waarop

ze zich afstemmen om zich veilig of onveilig te voelen. Dus er is een bekend experiment dat mensen even kunnen opzoeken op YouTube als ze willen. Dat heet de still face experiment. Heb je dat ooit gezien? Nee, daar moet je echt een keer naar kijken. Dus kinderen communiceren via gezichtsuitdrukkingen en stem intonaties. Er zijn methodes, een experiment, wat gelukkig niet te lang duurt voor dat kind. Dus dat kind heeft verbinding met de moeder en ze hebben dus een leuke verbinding. Kind zit in een, zo'n kinderstoel. En op een bepaald moment gaat de moeder geen gelaatsuitdrukkingen meer

hebben en ze zit daar gewoon met een strak gelaat en dan zie je dat kind eerst heel onrustig worden en dan wordt het boos. En dat tracht op allerlei manieren aandacht van de moeder te krijgen, want de verbinding is verbroken. Dat kind kijkt naar de gelaatsuitdrukkingen, de verbinding is verbroken en dat kind wordt heel onrustig. En dan begint het heel hard te huilen en dan pakt de moeder het wel weer op. Dus als dat maar één keer gebeurt is dat niet trauma. En gelijk nieuwe trauma's. Ja, maar als je dus een moeder hebt die depressief

is. Postpartum bijvoorbeeld, die dus nooit emoties en uitdrukkingen op dat gezicht heeft, dan is dat wel traumatisch, want dat kind kan zich niet meer afstemmen op veiligheid. Dus dat hele systeem is eigenlijk nooit geleerd geweest om veiligheid te herkennen. Dus de rest van je leven kun je moeite hebben om veiligheid te herkennen. Maar onveiligheid, daar ben je goed in. Ja, nu, Waarom vertel ik dat allemaal? Is omdat baby's in de tijd van de maskerade, als ze het gezicht van hun moeder niet konden zien. Dat is vreselijk. Inderdaad ja. Dus dan kunnen ze niet veiligheid leren.

Maar ook even afgezien van de mondkapjes. Ik bedoel, dat is al dramatisch, maar bedenk je ook even als je onveilig gehecht bent en je hebt nog niet je trauma's niet verwerkt als moeder zijnde. Ik bedoel niet om mensen een schuldgevoel aan te praten, maar ja. En als jij niet de verbinding maakt met Jezelf dus waarvan ik denk dat het heel veel mensen zijn die dat niet zijn. Ja, dat heeft dus gewoon je kind van 0 tot 2 gewoon gelijk door. Ja, nou ja, niet bewust natuurlijk, maar dat het daarom zegt ik ben het grootste geschenk

aan je kinderen is je eigen heling. Ik ben als jonge ouder ook niet bewust bezig geweest. Ik kan dat nu achteraf wel zien, maar ja, je weet niet beter. Nee, nee, maar nu natuurlijk de eerste twee jaar die moederrol wel het belangrijkste denk ik voor dit soort stukken, toch? Ja, ja. En een behoeftige moeder gebruikt ook de energie van het kind en die onschuld, die ongelooflijke liefdevolle energie van een kind dat is natuurlijk heel verleidelijk om dat op te zuigen. Ja, het is het omgekeerde van wat geef je aan het kind en ruimte geven aan

het kind en zo dat het. Als je daar niet bewust mee bezig bent, dan kun je ook een kind opeisen. Ja, het is een soort vampier. Ja energie vampier, een energie vampier. Ja, ja, ja, een thema waar jij heel veel over spreekt. Ik denk in combinatie met alles wat we net hebben besproken. Is het woord loslaten. Ja, hoe zie jij dat? Ja, dus laten we beginnen met het woord dat loslaten heet laten. Dus het is niet iets wat je kunt doen. Loslaten is eigenlijk de onderdrukte energie de ruimte Geven om in beweging te komen en

om zich op te lossen. Dus het begint met lichaamsbewustzijn. Dus mensen hebben vaak allerlei verkeerde begrippen over loslaten en dan denken ze ja maar ik kan mijn kinderen niet loslaten, Maar daar gaat het helemaal niet over. Het gaat niet over mensen loslaten, het gaat over jouw weerstand loslaten. Het gaat over wat in jou opgekropt zit. Loslaten en dat dus dat wat onderdrukt is. Daar zit dus een een ja een energie op die dat vasthoudt. Dus wat je leert loslaten, althans in hoe ik het aan mensen leer is om bij die weerstand te komen en dan

de weerstand te laten oplossen waardoor wat eronder zit naar boven kan komen. Dus dan ga je bijvoorbeeld op een bepaald moment huilen. Je had onderdrukt verdriet en je voelt in je lijf waar een spanning zit. Je ademt naar die spanning toe, je je laat het zijn, je geeft het ruimte en plots komt er een verdriet lading boven. Dus je hebt niet dat verdriet losgelaten. Je hebt datgene losgelaten wat dat verdriet onderdrukte en dat kan dus niet zonder lichaamsbewustzijn. Dus één van de eerste dingen die ik altijd in mijn workshops gedaan is om mensen te helpen

om in hun lijf te leren voelen. Weer om daar oefeningen voor te doen. Ja, dat heet tegenwoordig introspectie kunnen voelen, in je lichaam kunnen kijken en je en je systeem. Heb je daar een voorbeeld van? Wat voor oefening je zou kunnen doen om je Om wat bewuster te worden in je lichaam? Ja, dat is de eerste oefening die ik altijd doe. En die die mag je zelf even doen als je wil. Ja is doe je ogen dicht en dan ga je met je hele aandacht naar je linkervoet. Dan zet ik ze even goed neer. Ja

ja ga met je hele aandacht naar je linkervoet alleen je linkervoet. En wat gebeurt er dan in je linkervoet? Ik voel het punt waar het de grond raakt. Ja, en voel je nog wat anders? Gewicht? Tinteling? Ja ja, een beetje tinteling ook precies op Het punt waar ik, ja waar ik de grond raak zeg maar. Dus als je die tinteling voelt, dan heb je eigenlijk iets wat je daarvoor niet bewust was. Wordt je bewust van. Dus die tinteling is de energie in je voet. Het is op het moment dat ik mijn aandacht naar binnen richt,

in dit geval naar mijn voet. Kan ik daar energie voelen? Ja, en dat is het basisprincipe van alles wat we doen is dat aandacht energie leid. Dus als ik mijn aandacht verplaats. Dan, dan kan ik energie bewegen. Dat is de focus. Vandaar bijvoorbeeld is er een hele therapievorm die heet focusing van Eugene Gendlin is dat je dus leert naar een spanning toe gaan en dan daar ruimte geven om dat te laten oplossen. Dus het is lichaamsbewustzijn, komt eerst en dus wat ik dan met mensen doe is, is om ademhalingsoefening te doen en om bijvoorbeeld niet

alleen maar die ene voet te nemen, maar dus bijvoorbeeld te beginnen van voel beide voeten op de grond, voel je onderbenen, voel je knieën, enzovoort. Maar dan op een trager ritme natuurlijk. En dan voel je gewicht op de stoel en dan weer terug naar de voeten. Dus heel veel bewustzijn naar de benen brengen. Want heel vaak zijn mensen afgesneden van het onderlijf. Je begint met werken aan de benen en dan. Dan kom je bij het het punt onder de navel, de zogenaamde hara. In westerse termen is dat het zwaartekracht punt. Dat is het punt waarop

getraind wordt in gevechtssport en als je in dat punt focust ben je dynamisch stabiel. Ja, dus. Dat is eigenlijk hoe je dynamisch met de zwaartekracht omgaat. En dus als je in de buik meer begint te voelen en in de benen, dan kun je omhoog. Dat is eigenlijk je zonnevlecht toch ook? Ja, de zonnevlecht zit boven je navel. De hara zit zo twee drie vinger breed onder je navel. Oké, dus dat is het zwaartekracht punt. Dus als je daar doorheen ademt begin je daar bewustzijn naar toe te brengen en kun je veel meer voelen in de

buik. En dus heel veel van alles wat we wegdrukken zit in de buik. Dat is het fameuze verhaal van van Judith Kocken, kinderbuik&Co. Van het ziekenhuis voor kinderen. Het eerste wat kinderen zeggen als ze stress hebben, is dat ze buikpijn hebben. Ja, dat is heel veel van onze kindertijd zit in de buik. Dus als je dat afsluit en je hebt spijsverteringsproblemen, je neemt daar geneesmiddelen voor in plaats van te kijken wat zit daar onder? Ja, er zijn dan de volgende fases dat je dan door het hart leert ademen. Want we hebben eigenlijk twee gevoel Centra

de buik, dat is het emotionele centrum. En dan het hart. Dat is ons gevoel centrum. Maar dat is niet hetzelfde. Dus je werkt met de buik en met het hart. Het is in het hoofd dat je dissocieert. Dus om terug in het lijf te komen, moet je met de buik en met het hart werken. Dus de korte versie. Maar eigenlijk is het een soort van bijna andersom van wat je zou als je zou denken dan toch Of niet? Want nou ja, het denken haalt ons juist weg van ons lichaam, met het denken ga je uit

het nu. Dus als je daar nu bent, ben je niet meer aan het denken. Je bent aan verbinden. Ja maar dus maar eigenlijk ga je dan van beneden naar boven in plaats van van boven naar beneden. Ja klopt. Je moet dus eerst weer verbinding met de aarde maken. Als je in je hoofd zit, ben je niet gegrond, niet geworteld dus. In de oosterse tuin heb je de wortelchakra, je basischakra. Dus Vandaar dat ik ook aan mensen vraag om de stoel te voelen waar ze op zitten en hun gewicht te voelen. Wanneer je je gewicht voelt,

dan ervaar je eigenlijk de subjectieve ervaring van de zwaartekracht. Ja, dus op het moment dat je bewust je gewicht gaat voelen, maak je verbinding met de aarde. Dat soort dingen. En ik had het laatst met mijn eigen therapeut erover en die zei ook van want eigenlijk zit de veiligheid opgeslagen in je bekkengebied geloof ik en daar zit de basis. Veiligheid zou daar moeten zitten. Ja, dat zou daar moeten zitten.. Dat is een goede dat je zegt. Want ja, hij zei ook van ja maar negen van de tien mensen die je haalt het nog niet eens

daarheen, naar het bekkengebied. Ja, ik voel bij mijzelf een heel grote knoop inderdaad bij die zonnevlecht zitten. Nou dan kun je er vanuit gaan dat het niet echt verder stroomt dan daar. Ja, maar heel veel mensen zitten hier naar toe, ook als het om hun kaak alvast Ja ja en daar naar de zonnevlecht is het power centrum, maar dat is van ikke ikke dat is zoveel vechten. Het is als een kind ikke ikke zegt dan gaat het over power. Dus het zogenaamde ego centrum zit in je zonnevlecht dat en als je als je dat niet

kunt veilig ontwikkelen dan dan ga je ook niet kunnen verbinden. Logisch ja. Hangt allemaal aan elkaar vast, hangt allemaal aan elkaar vast. Ja en loslaten want is dan zeg maar, Dat is ook zo'n term wat zo makkelijk gegooid wordt. Of je moet het gewoon loslaten. Ja, maar dat is vaak verkeerd gedefinieerd dus. Maar ze zeggen dan gewoon, je moet gewoon maar er niet meer naar kijken of zo, je moet het achterlaten. Maar zo werkt het niet. Je moet het innerlijke werk doen. Wat je loslaat is jouw verzet tegenover hoe het is. Het is dus waar

Eckhart Tolle elke dag over praat. Zolang je in verzet bent, laat je niet los. Dus de beroemde uitspraak van van Carl Gustav Jung, die wordt door Tolle ook veel gebruikt. What you resist persists Het is iedere keer dat je verzet tegen iets, laat je niet los. Dus loslaten betekent eigenlijk verzet opgeven. En en je kan daar ook het woord oordelen bij halen. Dus vandaar dat in de spirituele versie. Zegt men oordeel niet, want als je zegt het moet anders zijn, dan ga je weer in verzet. Dus op het moment dat je iets kunt laten zijn,

hou je niet vast. En ja, dat is voor sommige onderwerpen moeilijker dan anderen. Ja maar. En die die technieken die wij hebben gebruikt om om niet te hoeven loslaten, zeg maar. Waar dus oordelen daar eentje van is. Maar er zijn natuurlijk zoveel dingen, want je hebt die innerlijk. Je hebt ook een volgens mij iedereen wel ergens en ik ben er eigenlijk redelijk recent pas achter gekomen dat ik ook echt een hele sterke heb. Maar een innerlijke criticus, ja, die gewoon als je het opeens door hebt, dan heb je het echt door. Maar zodra dat is.

Dit heb ik wel echt gevoeld bij mezelf. Ook dat zodra je stemmetjes aan gaan in je hoofd en die gaan zitten malen en daar komt een soort patroon van stemgeluid bij kijken, dan weet je eigenlijk altijd bij mij zitten altijd sufferd. Had je het, dan had je niet anders moeten doen, had je het niet anders moeten doen, had je het niet anders moeten doen, heb je het? Heb je het verneukt? Ja, dat is ook één van de dingen wat Eckhart Tolle zegt You're not the inner voice. The voice is not yours, it's not who you

are , but you are still. En dus die innerlijke criticus is een geïmporteerde stem van opvoeders. In meeste gevallen dus je importeert eigenlijk de oordelen van anderen en die die richt je dan tegen jezelf. Het is jouw schuld. Ja, maar ik dacht ik dacht sowieso dat jouw schuld was. Nou daar zit je mijn stem te cultiveren en dat kan je niet maken. Nee, nee, maar ja, ja precies. Dus ja je daardoor door de oordelen van je ouders. Eigenlijk gaat dat dan in je hoofd zitten of op school. Dat is het hangt ervan af welke dominante

figuur In jouw onderbewuste die die stem vooral pakt. Ja en maar dus later. Dat is dus wat ik kijk vroeger. Dat dat kan ik me wel inzien. Nu, weet je vroeger heb je die, die stem ook ergens nodig gehad? In het geval van bijvoorbeeld dat schuldgevoel? Ja, je kan beter jezelf de schuld geven natuurlijk, als je heel erg klein bent ja, want aan de realiteit je ook moeten overgeven. Dat je caregiver er niet zo kan zijn op de manier hoe jij zou willen of zou moeten om er echt te kunnen overleven. Dan kun je het

jezelf de schuld geven. Ja, nou ja, dit is een moeilijk moeilijk Onderwerp en het woord schuld is eigenlijk nooit goed, tenzij in minimale vorm. Laat ik het zo zeggen eigenlijk is verantwoordelijkheid een veel beter woord dan schuld. Maar dus ik wil, Ik wil nog één laagje dieper gaan dan schuld en schaamte. De schaamte is op zich een sociaal mechanisme om niet te herhalen wat je gedaan hebt, wat eigenlijk sociaal niet kan. Dus daar is op zich niks mis mee. Dat is hoe overlevingsmechanismen werken in groepen, dus dat bepaalde dingen or not done. Ja, en als

je dat bij jezelf kunt corrigeren, dan is dat een zelfcorrigerend mechanisme. Maar waar de mensen last van hebben is niet schaamte, maar toxische schaamte. En toxische schaamte betekent dat daar een overtuiging onder zit van er scheelt iets met mij. Ik ben niet goed genoeg, ik ben niet beminnenswaardig, ik hoor hier niet, ik ben niet welkom. En dus Jung zegt over schaamte Schaamte is een zielevreter. Ja, en zo kun je dat ook ervaren wanneer je jezelf begint af te maken in die toxische schaamte van ik durf niet, het scheelt iets met mij en zo, dan ben

je eigenlijk jezelf aan het ontkennen en jezelf is dan die ziel als het dat je wil. De schaamte zit vaak onder schuld en de schuld is ook zo van is dan te linken aan boete en goedmaken dus. Dus als je kunt schuld ervaren in de zin van ik moet dat niet meer opnieuw doen is dat niet erg. Maar als je schuld wordt aangepraat is dat ook weer toxisch. Dus net zoals toxische schaamte heb je ook toxische schuld dus. En dat is ook een hele cultuur van mensen schuld aanpraten. daar gaan we geen namen over noemen.

Maar ja nou ja zeker dat. En nu wordt dat nog steeds gedaan. Ik bedoel, we hebben een schuld als we al op de aarde geboren worden, zeg maar. Ja, vroeger was dat natuurlijk nog steeds trouwens met de bijbel en alles eromheen. Dus ja. Maar daar wordt ons een heel groot schuldgevoel aangepraat. Ja, ja. En dus twee generaties later ben je nog Schuldig voor wat je voorouders gedaan hebben. Ja, dat slaat natuurlijk allemaal nergens op. Nee, maar ja, je bent ook verantwoordelijk dat je te veel lust hè. Dus het klimaat gaat hier precies naar de Filistijnen.

Maar weet je, ik realiseerde me ook laatst Jan, is dat zeg maar die stemmetjes van dat schuldgevoel aan en laat ik het voor mij persoonlijk houden, want ik heb dus een enorme innerlijke criticus die op het schuldgevoel zit. Nou, dat weet ik ook van vroeger, want ik heb de schuld gekregen van bijna alles wat er gebeurde. Maar ja, nu merk ik dat het is zeg maar zo saboterend. Want dat ik ergens ook dat schuldgevoel gebruik als bliksemafleider zonder dat ik het zelf doorheb. Dus dat het een schuldgevoel geeft. Mij zet mij in actie om iets

te kunnen fixen. Ja, want als het dan gefixt is, kan ik weer ontspannen, Kan het zenuwstelsel weer ontspannen? Ja, in plaats van het je weerhoudt je er ook weer juist van om te gaan voelen. Maar dat is hoe mensen vroeger opvoeding zagen om je weer in lijn te brengen in plaats van liefde te geven wat je gedrag ingeperkt te zijn. Daar leer je eigenlijk allerlei normen enzovoort om niet te doen wat mensen niet willen dat je doet. Maar je leert niet voor jezelf bewustzijn van wat er eigenlijk wat jouw waardesysteem is. Dus ja, dat is

wij worden nog altijd betutteld alsof wij kleine kinderen zijn en dan wordt je dus de schuld aangepraat. Maar als jij volwassen bent kun je dus jou geen schuld aanpraten. Dat is er wordt ingespeeld op het feit dat nog zoveel mensen hun trauma's niet hebben uitgewerkt, dus die trauma's kun je zo activeren. Is dat als je mensen constant in de angst houdt, dan heb je al die getraumatiseerde mensen die niet meer kunnen helder denken. Dat is gewoon ja hoe het werkt. En je weet ook wanneer het toxisch wordt, dus dat je het blijft herhalen over iets.

Wel als inderdaad wat je net zegt als je gewoon oké, ik heb iets gedaan wat niet oké is. Ja, tijd nemen, verantwoordelijkheid voor en dan is het ook gewoon klaar. Ja, je kan jezelf vergeven, je kan een ander vergeven, maar als je dat blijft in vastzitten en jezelf niet kunt vergeven, dan wordt het toxisch. Ja, ja. En dan weet je dus eigenlijk per direct dat het iets te maken heeft met iets ouds. Ja, en daar zit dan meestal iets onder wat je niet weet wat het is. Nee, nee, dat. Dan mag je gaan graven. Het

hoeft niet, het is om, om een idee te geven. Ik ga even terug naar de schaamte. Schaamte in de In de trauma wereld is dat een hele belangrijke emotie, want nogal wat mensen zitten met met zware schaamte, Problemen en zelfbeeld problemen enzovoort. Schaamte is eigenlijk een soort instorting van het zenuwstelsel. Dat is niet een emotie in de zin van ik ben blij of ik ben niet blij. Schaamte is echt dat je zo zo bevroren geweest bent dat je jezelf kwijt bent. Dus het is eigenlijk een soort staat van het zenuwstelsel die helemaal bevroren is. Dus

misschien ken je de de fameuze schaal van David Hawkins? Nee, nee, ik leer veel van jou vandaag, Jan. Ongelooflijk. Nah, de rekening komt nog. Nee, maar David Hawkins is een geweldig interessante bron. Het is zijn meest fameuze boek is Power versus Force en er is een bewustzijnschaal en dat is ook een emotieschaal. En er Is een populaire versie daarvan in omloop die een trechter is. Dus helemaal beneden in de trechter zit schaamte. Schaamte is eigenlijk dat je helemaal jezelf kwijt bent. Ja, de allerlaagste emotie. En helemaal boven ben je helemaal open staat, daar zal verlichting

zitten en totale vrede. Dus het is. Die trechter is een heel goed symbool dat hoe dieper je gaat, hoe meer je afsluit en daarboven open je. Dus als je kunt open zijn, kun je in verbinding zijn. En als je niet kunt open zijn, kun je niet in verbinding zijn. Dat is logisch. Het zijn in die. In die bewustzijns schaal zit schaamte helemaal onderin. En er is een switchpunt tussen, tussen power en force. Dus als ik nu even naar David Hawkins terug ga, het is echt een aanbeveling. Power versus Force het bestaat niet in het Nederlands

jammer genoeg. Maar goed, in al die niveaus zit dus een energieniveau of een emotioneel niveau. Wat moed heet en dat is waar de switch zit tussen het onderste stuk met de daders en slachtoffers en het bovenste stuk waar je verantwoordelijkheid neemt en aan je groei kunt werken. En die lijn waar het verandert is moed. En moed is dus als je het in het Engels of in het Frans vertelt, courage. Dat komt van het Latijn Cor (Hart). Dus moed is eigenlijk het eerste hart Niveau en daarboven open je meer en meer je hart in die niveaus.

Hoe hoger je de bewustzijns schaal zit, hoe meer je kunt open zijn en niet oordelen en verbinding maken. Hoe dieper je zit, hoe meer je reageert vanuit je verleden. Ja dus die schaal is heel interessant om te zien dat het allemaal gaat over openen en sluiten. Dus soms moet je sluiten voor je veiligheid, maar als dat chronisch wordt, sluit je je af terwijl je eigenlijk zou moeten open zijn. Je bent in een relatie. Je kunt je niet openen omdat je vastzit in een patroon, maar eigenlijk ben je wel veilig en toch ga je niet open.

Nou dat dan is het trauma wat in de weg zit. Het is als je als ik kan beslissen wanneer ik open en wanneer ik sluit, dan ben ik eigenlijk vrij. Ja, dus ik kan beslissen om sommige dingen niet te zeggen voor mijn veiligheid of in een bepaalde omgeving mij anders voor te doen dan anderen. Voor mijn veiligheid en een andere omgeving kan ik mij openen. Als ik dat bewust kan zien dan dan kan ik eigenlijk op die schaal reizen. Want het is niet dat die onderste emoties dat je die nooit moet hebben. En het belangrijkste

is dat je kunt bewegen op die schaal. Dus ja, ik kan wel boosheid ervaren, maar ik moet er weer kunnen uitkomen. Ja, ja, ik kan schaamte ervaren en moet er weer kunnen uitkomen. Dus de hele bedoeling is dat als je een emotie ervaart, dat je terug naar je hart Kunt en al de bovenste niveaus en hart niveaus zoals acceptatie, vergeving, verbinding enzovoort. Dus allemaal hart niveaus. Daar kom je dus ook pas als je. Ik hoor je net even zeggen maar dader slachtoffer is natuurlijk een dynamiek waar heel veel mensen heel graag in in gaan zitten.

Dat zit allemaal onderaan in en dat is allemaal daar de slachtofferrol. Zolang je daar ook in blijft kom je ook niet naar dat niveau daarboven. Nee, maar je kunt ook omdraaien als je uit die oude emoties komt, dan ga je ook nu weer in die dynamiek zitten. Dus als je jezelf moet overtuigen van ik moet niet het slachtoffer spelen, dat is een mentaal proces, zo kom je er niet uit. Maar als ik, als ik mijn trauma's kan oplossen en mijn onderdrukte emoties, dan kom ik vanzelf meer in mijn hart. Maar ik kan dat niet dwingen.

Dus in mijn boek minder moeite, meer flow. Het laatste hoofdstuk gaat over vergeven en vergeven dat dat is wat je daar schrijft, moet je eigenlijk met je hele lijf kunnen. Dus als ik zeg ik vergeef je, dat betekent niks. Nee, als ik zelf nog met te veel pijn zit, kan ik dat eigenlijk niet. Dus vandaar dat je jezelf ook niet kunt dwingen om te vergeven. Als je misbruikt geweest bent, dan heb je een hoop te verwerken voor je kunt vergeven. Dus er zijn mensen die geweldige dingen kunnen vergeven. Dat je zegt van hoe kan dat,

dat ze dat kunnen vergeven. Maar dan praat je niet over het proces waar ze door gegaan zijn om hun eigen pijn te verwerken en om om die emoties te verwerken. Dat op een bepaald moment is een soort rouwproces. Dus als je de Elisabeth Kübler-Ross daarop loslaat, dan moet je eigenlijk door al die dingen werken om bij acceptatie te komen. En als je kunt accepteren, kun je t loslaten kun je vergeven, maar daar ben je niet op, op wilskracht. Ik kan niet zeggen ik wil kunnen vergeven, dat kun je niet. Nee. Dus je moet ook aan

je eigen heling werken om te kunnen vergeven en om te kunnen je oordelen aan de kant zetten. Ja dus. Vroeger zei ik ook je oordeel niet, maar dat is gewoon te veeleisend. Ja, want iedereen oordeelt, dat is waar je hersenen voor dienen. Nou en ik kan me ook nog herinneren dat ik, toen ik een beetje begon met innerlijk werk, dan hoor je van die meditaties en dan waarin je jezelf moet vergeven en weet ik het wat en dan ga je dat doen en dan moet je dat op geven. Tegen jezelf zeggen dat ik echt wat

doe. Ik kan het wel tegen mezelf zeggen, maar dit voel ik helemaal niet zo. Dat is vernis op de buitenlaag. Ja, het blinkt iets meer, maar het stinkt nog altijd onderin. Ja maar het is wel en je voelt het hoor. Want als je het dan een keer wel lukt om dat uit te spreken en dat is natuurlijk een heel proces dan. Voel je wanneer het echt gemeend is. Zo helend als je kunt met iemand verbinden waar je mee in een breuk gezeten hebt. Als je daar doorheen kunt komen en je kunt er verbinding maken, hoe

helend dat is voor beide partijen. De liefde geneest de gever en de ontvanger. Ja, ja, maar ja, idealiter doe je dat inderdaad samen. En als iemand absoluut geen verbinding kan maken, is dat niet jouw verantwoordelijkheid om het woord schuld te vermijden. Heel goed! Dat moeten we gewoon eigenlijk niet meer gebruiken. Nee, behalve bij de banken. Daar heb ik zo de schuld van. Iedereen tegenwoordig eigenlijk bij de banken, daar zouden we ook vanaf moeten eigenlijk. Ja, dat is ook weer een hele podcast. Ja toch? Ja hè? Waar je ook weer over spreekt is, is ja, Je

zei net al even in het begin maar is transformatie? Ja ja, vandaar de rups en de vlinder. Ja ja dus het symbool van de rups en de vlinder spreekt mensen wel aan dat je je bent, in de rups staat en je wil de Vlinder, maar de vlinder zit al in de rups, dus vandaar dat. David Hawkins is voor mij een hele grote inspiratie is de man van Power versus Force, dus hij zegt je moet niet van je ego af. Je ego is een ontwikkelingsfase je kan je kan een bewust ego hebben. Ja dus de dat

hele vechten met jezelf daar heel je niet van. Het is heel belangrijk dat je begrijpt dat sommige dingen gewoon erbij horen en dat je leerprocessen hebt. Dus ja, ik ben even kwijt waarom ik dat zei weet ik ook niet, maar ik vind het hartstikke mooi. En maar ik moet eigenlijk gelijk weer denken aan Jungiaanse schaduwwerk. Op die manier is dat je dus het gaat veel meer om het integreren van je donkere gedeeltes dan dan in ze wegpoetsen of weer. Ja ja, nu weet ik het weer we waren over de rups en de vlinder bezig. Ja

dus. De de rups is eigenlijk de ego fase, dus die ego fase is nodig. Ja, wij moeten onszelf verliezen om onszelf bewust terug te vinden. Dat is eigenlijk het hele verhaal van Adam en Eva die het paradijs verliezen. Ja, zij moeten onszelf verliezen, want het paradijs is een staat waarin je niet bewust bent van waar je gelukkig, wie je bent en wie je echt bent. Want je kan niet denken dus. En dan de symboliek van de boom van goed en kwaad is dat je leert denken en dat je leert oordelen. En als je denken leert,

dan ben je je onschuld kwijt. Ja, en dat zie je bij kinderen ook als ze beginnen te denken, verliezen hun onschuld. Dus dat hele verhaal van je moet je onschuld verliezen. Nu we toch ook over schuld en onschuld hebben. Om dus dat hele proces door te maken van te vinden wie je echt bent, maar het nu weten in plaats van het te zijn en er geen idee over te hebben. Je kan aan een kind niet vragen waarom ben je zo gelukkig? Die kinderen leven in verlichting, maar ze kunnen daar niks over zeggen en ze hebben

nog geen zelfbewustzijn. Dus de hele zaak is kun je zelfbewustzijn krijgen van wie je echt bent? Dat is het hele proces. En heel weinig mensen denk ik weten maar wie zij zelf echt zijn. Ja, en t probleem is dat je het niet kunt weten. Je kunt alleen maar zijn. Omdat het geen object is. Dus zolang je denkt ik ben dit of dat weet je het niet. Want je bent geen object, dus je bent datgene waar geen woorden voor zijn. En als ik dat zeg, voelen mensen wel dat dat waar is. En als je in de

stilte komt, kun je dat Voelen, dat daar een soort vrede is waar je bij hoort. Kun je dat voelen? Ja hoor, zeker weten. Ja, maar je moet je wel dat. Je moet je hoofd even uitzetten, zeg maar. Ja, wat we zeggen kun je niet bedenken. Ja, en toch zijn we er allemaal naar op zoek. Ja, en dat is deel van het leerproces is dat je leert dat alles wat je denkt dat je bent, dat je dat niet bent en dat het dus zo belangrijk is om die innerlijke stilte te cultiveren. Want in die stilte kun

je zijn wat je bent. En zodra je aan het denken bent, denk je weer dat je iets bent. Ga dat maar. Dit was ook Toen ik, toen ik echt begonnen met het helen en die patronen te doorzien en zo. En toen op een gegeven kwam ik gewoon steeds meer achter. Wow, Ik dacht dat ik dit mijn hele leven bewust had gedaan of dat dit voortkwam uit gewoon een bewust idee of weet ik het wat. Maar hoe meer je erachter gaat komen, hoe meer je ziet van shit het is eigenlijk uit overlevings en dit ook en

dit dan ook. Op een gegeven moment kom je echt in een soort existentiele crisis uit waar je denkt van maar wat blijft er dan nog over als je dat allemaal weghaalt? Ja, ja, ja, meer dan 90% gemakkelijk is geconditioneerd gedrag hè? Maar ik wil daar even toch op ingaan, op wat je zegt. Want ik krijg vaak op op social media van mensen die zeggen ja, vrije wil, dat bestaat niet, want dat is ook een conditionering om dat Te geloven, omdat wij zoveel dingen doen vanuit conditionering. Dus de behaviorisme en Pavlov enzovoort, die geloven niet in

vrije wil, maar vrije wil is van wie je echt bent, niet van het geconditioneerde zelf te kunnen. Natuurlijk heeft het geconditioneerde zelf geen vrije wil, maar dat betekent niet dat er geen vrije wil is, dus voorbij. De conditionering is vrijheid en dat is dat bestaat wel. Maar als je dat nooit ervaren hebt dat er iets is voorbij het geconditioneerde, dan geloof je dat soort uitspraken er vrijwel niet meer in. Dus dat is gewoon niet waar. Dat is gewoon ook een manier om mensen dom te houden. Dat er geen vrije wil is, maar jij dus zegt

eigenlijk als je die 90% weghaalt of Daar bewust van wordt eigenlijk, dan is wat er overblijft die 10%. Ja, dat wordt natuurlijk meer. Maar dat dat zijn, dat is je. Dat zijn je bewuste keuzes. Ja, het is ook niks fout met gezonde conditioneringen. Dus dat je het niet meer hoeft na te denken dat je je tanden moet poetsen. Dat is een gezonde conditionering. Dus we hebben goede gewoontes en niet goede gewoontes. En daarom was het werk van Stefan Covey ook zo interessant. Wij praten over effectief Habits Habits of highly effective people. Dus gewoontes die jij

zelf aanleert uit vrije wil. Ja, helpen jou. Dat zijn gewoontes die jou helpen om Bijvoorbeeld niet meer zo snel te oordelen. Om bijvoorbeeld, te sporten, water te drinken enzovoort. Als ik wakker word drink ik water. Dat is gewoon een conditionering waar ik beter van wordt. Dus conditioneringen kunnen bewuste of onbewuste patronen zijn, onbewuste conditioneringen, effectieve gewoontes en bewuste conditioneringen. Ik kan leren om beter te luisteren. Ik kan leren om mensen zich te laten uitspreken en dat zijn allemaal dingen die ik al heb. Dat zijn goede gewoontes. Je kan je bewust conditioneren. Ja. Nou, dat heet

effectief habits. Dat hele werk van van Covey The Habits of... The 7 Habits of Highly Effective People gaat over gewoontes die gebaseerd zijn op principes. En dan heb je gewoontes die alleen maar je kunnen helpen. Zoals bijvoorbeeld een principe is respect. Als ik leer om mensen te respecteren, dan ben ik goed bezig. En dat kan zich uiten op heel verschillende manieren en in verschillende culturen gebeurt dat anders. Maar de principes zijn wel dezelfde dat iedereen wel gerespecteerd wordt en iedereen verdient respect. Gebeurt dat niet ergens ook automatisch, naarmate je eigenlijk steeds meer verwerkt van hetgeen

wat onverwerkt is? Ja, dat dan, zo stel ik het me voor. Maar dan kom je eigenlijk wel weer terug. Op wat dan? Wat dan? Geconditioneerd en niet geconditioneerd is en wat een vrije wil is of niet. Maar als je alles wegstreept, zijn dan de basisprincipes niet voor iedereen precies hetzelfde? Ja, wij zijn, en dat is de paradox van het mens zijn. Wij zijn universeel en individueel en dat universele, daar zijn universele waarheden voor en dat zijn die kosmische principes zoals respect en liefde, enzovoort. Verbinding is een kosmisch principe. Wij zijn ook bedraad om te verbinden

en als we niet Kunnen verbinden, dan worden we ziek en ongelukkig. Want die principes die daar kun je, dan kun je geen discussie meer voor. Er zijn dus natuurwetten en principes, maar die principes hebben het statuut van natuurwet. Dus wij weten wel dat we geen discussie kunnen voeren met de zwaartekracht. Ja, maar je kan eigenlijk ook geen discussie voeren met principes. Maar omdat je de principes niet kent, weet je ook niet dat je ze overtreedt. Dus we hebben heleboel ellende omdat we nooit die universele principes leren. En dat is één van de grote bijdragen was

die van Covey. En wat zegt Covey over die principes? Principes kun je niet leren. Ze bestaan in ons en ze komen tot leven door ze te leven. Dat is mooi hè? Dus die universele waarheden, dat is wie wij zijn. Dat zijn dus fine post to the real self. Die principes zoals liefde en verbinding. Als ik in verbinding kan zijn, kan ik mezelf zijn. Als ik niet de verbinding kan zijn, zit ik in mijn conditioneringen. Dus je ziet dat die principes zijn wegwijzers naar jezelf. En in de mate dat je meer die principes leert leven, wordt

je meer jezelf op een bewuste manier. Maar de principes kun je niet leren an sich. Nee, die principes zijn een gegeven en die zijn transcultureel en tijdloos. Ik heb ook Covey zo Vaak mogen delen in workshops met mensen. Dat is zo een fundamenteel proces om te leren, ontdekken dat er een universeel en universele waarheid is en dat wij dat wij eigenlijk zowel universeel zijn als een als een persoon. En dus kom ik weer bij Jung terecht. Jung maakt een onderscheid tussen de persoon en het individu en het proces van heelwording. Herontdekken wat er onder de

persoon zit. Hij noemt dat individuele individuatie. En het woord in individu, dat komt van het Latijn individu is wat betekent ondeelbaar. Dat is mooi hè, die etymologie. Dus als je een individu bent, dan ben je heel. Als een persoon ben je gefragmenteerd. Dus dat is één van de dingen die in het begin van mijn boek Flow en de kunst van het zakendoen staat dat je eigenlijk je proces is van een persoon evolueren naar een individu. Je bent nog altijd uniek, maar niet meer vanuit conditionering, maar vanuit een waardesysteem gebaseerd op universele principes en daarmee waarschijnlijk

ook beseffende dat je weliswaar uniek bent, maar ook weer onderdeel van het geheel. Ja, je bent universeel en je bent. Ook uniek. Ja, maar je bent een unieke uitdrukking van het geheel. En cognitief doet dat niks met je? Nee, want er worden nogal wat dingen zo rondgeslingerd daarover. Maar het is de momenten dat je dat kunt ervaren, dat je in een staat van verbinding bent. Voel je dat dat waar is? Je voelt het gewoon in je lijf. Dat je niet alleen van binnen verbonden bent met jezelf, maar ook gewoon met het geheel. Ja, en in

de mate dat je je beter voelt, heb je ook een andere relatie met dieren, met de natuur, enzovoort. Je ziet het gewoon in je eigen staat hoeveel verbinding je kunt hebben. De natuur is voor jou een belangrijk thema, toch? Ja, natuurlijke principes. Ik heb heel veel gekeken naar levende ecosystemen om te leren van Waarom hebben we dan zoveel ellende met elkaar? Omdat we die systemen niet respecteren en die universele waarheden? Ons lichaam is ook een ecosysteem. Nou ja, als je dat niet als een ecosysteem respecteert en er altijd maar op ingrijpt, gaat het lichaam steeds

meer zijn spontane processen verliezen. Dus door bijvoorbeeld de medische wereld en zo. Ja, nou, ik geloof heel sterk in de medische wereld voor in de westerse benadering, voor urgenties, acute en voor acute trauma's. Maar voor chronische problemen moet je daar niet zijn. Nee, nee, dan blijf je er voor altijd. Maar dat zijn, dat is de grootste groep van problemen zijn chronische problemen en die moet je niet op symptoom niveau behandelen. Die dus. Daar zit dus bijna altijd om de één of andere vorm van trauma. Nou, dat wilde ik net vragen. Over hoeveel procent denk je

van de chronische ziektes? Terug te herleiden naar trauma? 90%. Dus de druk, de andere oorzaken. Er kan dus een een groep zijn van genetische oorzaken, dus ik ga daar niet mee in discussie, maar dan om alles genetisch te verklaren. Dat is dan weer een manipulatie. Geloof je dat er iets genetisch is? Ja, ja, tuurlijk ja. Maar dus. Een andere oorzaak kan zijn toxines. Bijvoorbeeld dat je problemen hebt omdat je omdat je lever niet goed werkt, omdat je lever de toxines niet verwerkt. Maar misschien werkt je lever niet goed omdat je trauma hebt, dus dat is

het. Het is heel moeilijk om die dingen te scheiden. Ja, je lever dat ik ben laatst ik ben zo'n lever cleanse gaan doen ja, maar ik schrok ook wel eigenlijk van van hoeveel verbinding er met emotionele blokkades en trauma's en zo hoeveel dat terug te herleiden is naar die lever en hoeveel problemen er uit die lever voortkomen. Ja ja, de lever is een geweldig orgaan en dat is ook het distributiecentrum van de Tji. De de de lever zijn levensenergie. We waren de energie uit de voeding, maar de lever is het distributiecentrum van de energie. Dat

zie je ook als je getriggerd wordt. Voor de vecht en vlucht reflex komt de lever ook in in actie hè? Dus je krijgt het signaal van je bijnieren, maar je lever zorgt eigenlijk dat de energie en het bloed geleid wordt naar de armen en de benen. Dus de lever is echt een soort controlecentrum. Ja, magisch als je al die verbindingen gaat leggen, toch? Ja, ja, eh ja. De lever alleen is een studie waard. Dat is al de functies van de lever. Dat is ongelooflijk. Het is veel meer dan toxines opruimen. Ja, enzymes worden ook in

de lever gecreëerd. Heel veel enzymes. Ja, ja, als jij, want ze hebben ze over ecosystemen en zo. En ons ecosysteem, zou ik dan zeggen, is best wel verpest op dit moment. Al zijn we goed ons best voor gedaan om dat voor elkaar te krijgen. Ja, het lichaam, maar ook hoe we met elkaar omgaan en en hoe de wereld op dit moment uitziet. Ja, denk je toch dat dat in de toekomst gaat veranderen? Ik denk dat niet. Ik ben daar zeker van. Ja, ja en nee. Ik heb daar heb ik echt een innerlijke zekerheid over. Kijk,

en daar kan ik dus niet bewijzen. Maar ik was laatst bij Baptist. Jij ook? Ja, en wat is er nogal bezig met, met remote viewing. En er is een bekende studie van een aantal remote vieuwers die allemaal bij hetzelfde convergentie punt uitkomen dat de wereld op een bepaald moment toch anders wordt in positieve zin. Ja, ja en en hoe ze ook kijken, ze komen bij dat convergentie punt uit en op de tijdslijn. En dat de tijdslijnen bij elkaar komen en dat de wereld verandert. Dat is dan puur vanuit de remote viewing en ik heb daar

een keer een videootje over gezien en ik heb daar zo zitten glimlachen. Maar ik geloof dus ook in het verhaal van tijdperken dat we dus nu tot aan het einde van het tijdperk zitten en dat je dat nieuwe tijdperk niet kunt tegenhouden. Nee, ik heb daar echt geen twijfel over. Dat er nu strubbelingen zijn van het oude tijdperk van macht en dat we overschakelen van macht en controle naar verbinding en en en voor elkaar zorgen. Dat kun je gewoon niet tegenhouden, dat geloof. Nou, ik geloof in ieder geval dat we aan het einde van het

tijdperk zijn en dat Systeem zoals we het nu kennen, dat dat laatste tegenstribbelen kent en het hoogste, de Kali Yuga dus, dat het de tijd van de donkere controller, Die loopt ten einde en je ziet nog een heleboel strubbelingen dat de macht zichzelf wil bestendigen, maar de kracht zal zal winnen over de macht. Dat is, een korte versie. En hoe belangrijk is het oplossen van je trauma's in dit verhaal om in je kracht te komen? Dus, zie, de wereld, zegt Lao Zi transformeert door jouw transformatie. En als je dat één keer doorhebt dat de werkelijkheid

van binnen naar buiten gaat en niet van buiten naar binnen, dan heb je het basis paradigma gevonden waar het eigenlijk allemaal over gaat. Het leven komt niet naar ons toe, het leven komt uit ons voort. En dan is er de vraag wie zijn wij dan? Als je jezelf als bewustzijn ziet, zit je aan de bron van je ervaringen en dus heel van heel veel van die ervaring je te maken met onbewustzijn over wie wij zijn. Het is dan al die ervaringen die er eigenlijk voor om te ontdekken wat je wel bent. Dus dat onbewustzijn heeft

een functie. We moeten onszelf verliezen om onszelf te vinden, dus dat is eigenlijk een proces wat iedereen dat pijnlijke, pijnlijke, en dat is zijn eigen proces. Loopt iedereen door het universeel proces? Ja, en daarom is het ook zo interessant om te leren over archetypes en over het collectief onbewuste. Ik ben een grote fan van Jung. Het is gewoon zo interessant om te zien dat jij niet. Je bent uniek en En toch ben je ook zoals iedereen. Dus dat dat alle twee waar is. Het is één van de grote dingen die je leert. Die systeemdenken is

leren en en denken. Ik kan beperkt zijn en onbeperkt en dat spreken elkaar niet tegen. Maar dat vind ik zo mooi. Hoe dieper je graaft je. Ja, je komt altijd tegen de ene paradox van de andere aan. Ja, en dan moet je niet ergens cognitief willen begrijpen. Nee, dat is het mooie van de paradox dat het geen probleem is, dat moet opgelost worden. Ja een paradox is. Het leven bestaat uit paradoxen en het is juist boven die paradoxen kunnen uitstijgen naar het niveau van eenheid wat dat hele proces is. Die paradoxen moeten niet weg, het

is gewoon tegenpolen zijn, geen tegenstrijdigheden. De staat, de ik ben ik ook heel veel mee bezig geweest dat tegenpolen eigenlijk gradaties zijn van hetzelfde. Ik ga het even even toelichten. Het is warm en koud zijn voorbeelden van tegenpolen. Dat zijn geen tegenstellingen, want mensen zien dat als tegenstellingen. Warm en koud. Dat zijn tegenpolen. Het zijn alle twee uitingen van temperatuur, dus het zijn gradaties van hetzelfde. En dat is waar voor alles. Alles bestaat uit gradaties van hetzelfde licht, donker, licht, donker. Ja, dat is het hele kosmische verhaal en het is licht en donker, dus wij

vinden het licht in de duisternis, zo staat ook in de Bijbel. Het licht scheen in de duisternis, maar de duisternis nam het niet aan. Ja, dus. Het is door in de schaduw te gaan dat we het licht vinden, want dat is het proces om de schaduw te transformeren. En wat is dat? Is het bewust worden? Want die schaduw is het onbewuste. Het is. We hebben een collectieve schaduw, die zie je nu heel erg, Maar die collectieve schaduw wordt alleen maar minder door het individuele werk. Dus we zijn allemaal hebben we een persoonlijk niveau en het

collectieve onderbewuste zit in elk van ons. Dat is één van de grote bijdragen van Jung dat als je dieper gaat, kom je bij het collectieve. En daarom is die innerlijke reis veeleisender naarmate je dieper gaat. En je komt ook bij het collectieve. En dat zijn geen simpele processen om door te werken. Want dan. Mijn leraar Barry Long zei altijd je krijgt zoveel als je aankunt. Maar we zijn allemaal bezig met het collectief te transformeren en als je meer krijgt, dan is dat een compliment dat je kunt doen. Dat is wel een hele goede om dat

te onthouden de volgende keer dat je weer door zo'n laag heen gaat. Maar het is wel heel mooi, want die voel ik ook altijd al ergens. Dus ergens zeg je dus ook dat ja. De mate van donkerheid die nu pregnant is in een samenleving kan eigenlijk alleen maar zo zijn omdat wij zelf het donker in onszelf nog niet hebben aangekeken. Ja, wij delen allemaal in het duister en het licht. Ja, en nogal wat mensen zijn bezig met de vijfde dimensie. We gaan naar de vijfde dimensie en dan denken ze dat ze de vierde dimensie kunnen

overslaan, want daar wordt niet over gepraat, over die dimensie. Maar die vierde dimensie is het collectieve onbewuste. Dus je kan niet naar jouw vijfde dimensie of de vijfde dimensie als je niet jouw werk doet van van de duisternis transformeren. Dat collectief onbewuste wordt alleen maar het collectief bewuste door het werk van elk van ons die die daarmee bezig is. Lao Tzu zegt de wereld wordt getransformeerd door jouw transformatie. En als ik Lao Tzu en Jung vergelijk, dan ben ik nog meer een fan van Lao Tzu. Dat is gewoon. Dat is onvoorstelbaar. Hoe wijs het taoïsme

is, die weet misschien dat Eckhart Tolle dat als het enige boek was dat hij las. En de Tao Te Ching, die las hij over en over en over. Op een keer kwam hij uit die paradoxen van de Lao Tzu schrijft alleen maar over paradoxen. Het het wat zacht is, is hard of wat zachter. Zo sterk dat dat soort paradoxen daar staat. Lao Tzu staat daar vol mee juist als je die paradoxen kunt integreren, dan kom je d'r voorbij. Maar als je als je zegt dat kan niet, dan ben je weer aan het oordelen en verzet

weerstand. Ja, ja, ja. Hij zegt hij is ook degene die het zegt toch? Die uiteindelijk dat je niet van binnen naar buiten maar van buiten naar binnen uit. Hoe zegt je dat nou? Over wie praat je nu Over Lao Lao Tzu? Ja, ja, Lao Tzu geeft transformatie. Als je dus naar de vlinder en de rups kijkt. Transformatie is een ontplooiing van binnenuit. Ja, ja, precies. Ja dus. Lao Tzu is eigenlijk de originele transformatie leraar. Dat is dat we eigenlijk een potentieel zijn wat dient ontplooid te worden. Wij worden als zaadjes geboren en mensen denken dat

ze dan af zijn. Maar wij moeten een bloem worden Of is een rups uh eitje, rups en dan cocon en dan vlinder. Dus we gaan, we gaan door die fase. Maar als je in de cocon fase blijft zitten dan kun je alleen maar dromen van de vlinder. Nou, dat is wat ik wilde zeggen, want we leven eigenlijk bijna collectief gezien veel meer dat de andere kant op eigenlijk. Terwijl. En ik voel me dan ergens zo zeg maar dat naar buiten toe is dat creëren is dat maken is dat voelen? Is dat wat je aan het

hele spel eigenlijk? Ja, dat is ook voor het collectief uiteindelijk levensveranderend denk ik. Ja, en het goede nieuws is dat het duister nu veel meer zichtbaar is. Naarmate het zichtbaar is kan het in het bewustzijn komen en naarmate het bewustzijn komt, wordt getransformeerd. Dus wij, we hebben Lange tijd geen idee gehad van hoe duister de duisternis was, maar je ziet nu langs alle kanten dat het het wordt niet meer verborgen, nee, het is en er komen nog onthullingen waar we gaan van schrikken, denk ik. Maar Dus die duisternis, die heeft zoveel jaren de wereld beheerst

aan het licht. Het licht gaat doorbreken. Daar heb ik gewoon geen twijfel over. Ja, en wat dat betreft ook weer iets positiefs voor de toekomst want dan moet het ook erger worden om gewoon ons echt te laten zien hoe dat hoe ver dat duister reikt eigenlijk. Ja, inderdaad ja. Mooi man. Ja, mooie thema's en ook ja. Ik kan niet anders zeggen. Dit is ook. Ik vind het een heel tof gesprek, want het Vat echt wel een beetje alles samen van de afgelopen tijd en zo. En dat is voor mij zo essentieel dat je je voelt.

Je begint het in je eigen leven te voelen op geven, maar dan voel je ook van hé, maar dit is ook de oplossing voor ja voor eigenlijk voor alles behalve onze problemen ja. Maar ook dat die dat gevoel dat je door jouw werk bijdraagt aan de heling van het geheel. Dat is toch wel een fijn gevoel. Ik zeg altijd ja, want ik, ik weet hoe fokking zwaar het is soms. En dat je echt denkt eigen en laat maar gewoon Ja maar echt het je weet je, het is goed om op te staan tegen tegen dit

of tegen dat. Of je stem te laten horen op of je of je Weet je of duidelijk te maken dat er dingen misgaan. Dat is allemaal super goed, maar en en moedig ook hoor. Maar het allermoeilijkste is die weg naar binnen en onderweg tegenkomen wat je daar tegenkomt en dat en dat aangaan. De langste en moeilijkste reis is de langste en huwelijksreis, maar ook de moedigste. En weet je, als je als je dat moet is echt het omslagpunt. Als je dat durft te doen, dan ja, dat dan kan ik niet anders doen dan me dan

maar petje voor af. Ja, ja, ja. En ik zie dus steeds meer rondom mij hoeveel mensen die moeten hebben. Het is echt ontroerend mooi om te zien Hoeveel mensen bezig zijn met met met dat werk van transformatie. En dan hoef je echt geen grote dingen te doen. Weet je alleen al dat is gewoon het moedigste eigenlijk wat je in dit bestaan kan doen. Je moet geen president worden om een verschil te maken. Een goeie, een goede moeder. Een goede vader is zo transformerend dat er als wij kunnen preventief de kinderen uit uit de trauma zone

houden. Dan hebben wij een nieuwe wereld, zonder twijfel. Dat is dus. Het begint eigenlijk met de kinderen, dus het bewustzijn van de ouders van wat zij eigenlijk kunnen preventief doen voor hun kinderen. Dat is de grootste transformerende actie die op aarde kan gebeuren. Mooi. Ja, dank je wel Jan. Supertof! Ja, graag gedaan. Wij gaan nog even een rondje kijk vragen doen. Oké, ik sluit hem even af en dan ben ik benieuwd wat voor vragen de mens hebben ingestuurd. Super thanks voor al je werk en het mooie gesprek, want alles was goed. Lieve vrienden, ik hoop

dat jullie het ook tof hebben gevonden en jullie doen mij een groot plezier door de podcast te delen met jullie vrienden. Op jullie socials en op www.thetruemanshow.com kun je ook een financiële bijdrage doen. Daarmee help jullie mij, het team en iedereen hieromheen enorm. Wij gaan door met de kijkers vragen voor Jan die zijn ingestuurd door jullie. Super thanks ervoor! Dat gaan we doen op that's the spirit platform, dus als jullie daar al zitten, supertof dan gaan we gelijk door en de rest nodig ik jullie uit om daarheen te komen en anders tot de volgende keer

weer. Thanks! Ciao! Hoe kunnen psychotherapeuten cliënten helpen? en ja, leer lichaamsgerichte technieken, want door praten kom je er niet doorheen. Dus ik. Ik ken in Amerika een arts die haar artsenpraktijk gestopt is en die is lichaamsgerichte therapeute geworden omdat ze zei ik kan niet voor problemen kan ik mijn cliënten niet helpen. Dus die is een hele opleiding gaan volgen en lichaamsgerichte therapie. Je ziet het wel, steeds meer Somatic en allemaal dat soort uitleg. Inspirerend. Ja, ja. Ja. Ja. Dus ja, het is een leerproces hè. Dus als je het niet op school geleerd hebt die het

zelf te leren. Maar dan is het belangrijk dat je je tijd niet verspilt aan dingen die geen verschil maken. Nee dus. Dan kun je beter kijken wat heeft goeie statistics hè? Dus zoals met de experiencing en en Internal family systems? Dat is heel erg aan de orde trouwens, IFS. Ja, het is bijna alle grote trauma namen zoals Carver, Gabor Mate, Wessel van der Kolk. Die verwijzen allemaal naar IFS en dat is vrij snel te leren. Dus het is dan voor mensen die weet wat het is Internal family systems, waar je dus leert werken met je

delen. Dus één deel van jou kan je eigenlijk al de rest tegenhouden omdat het bang is of omdat het beschermend is, enzovoort. Dus door met die delen te werken kun je veel meer inzoomen op om op stukken in plaats van alles tegelijkertijd te willen aanpakken. Hm ja, ik heb zelf een paar ervaring met IFS. Toch wel indrukwekkend Cool. Ik heb het. Ik ben nu ook wel benieuwd eigenlijk. Ja, Somatic Experiencing is de meest bekende therapie omdat dat is van Peter Levine maar daar is alleen maar goed over te zeggen. Het is gewoon. Daar is ook

heel veel wetenschappelijk onderzoek over dat het werkt. Ja, en dat dat dat is echt werken met het zenuwstelsel. En dat is echt heel mooi. Hoeveel er ook onderzoek gebeurd is om te staven wat in en de Somatic Experiencing gebruikt dus ook met met de neurotransmitters enzovoort. Wat er allemaal veranderd is, is de Somatic Experiencing. Daar is veel opleiding van beschikbaar en IFS ook en dat zijn twee methodes die gewoon werken. Ik vond het eerste gedeelte van je antwoord ook wel heel cool, want ik denk dat dat ook wel echt iets is waar heel veel mensen

tegen aanlopen. Dat ze gewoon een therapeut hebben die het zelf helemaal niet doorleefd heeft. Ja, en dat is natuurlijk de vraag of de put ook bereid is om daar de tijd en de moeite voor te doen om het bij zichzelf te doen. De beste therapeuten zijn innerlijk geheeld en die kunnen ook heling delen. Dat is ook waarom zo'n Gabor Mate, dat vind ik ook zo net zo'n goed verhaal heeft. Daar gaat het. Zo'n getraumatiseerde vent is, weet je wel, zo doorleefd. Ja, ongelooflijk. Ja, absoluut. Uhm Dirk, hoe creëer je buik veiligheid als voorwaarde om te

kunnen werken aan trauma? Ook een grote vraag. Ja hè, Het gaat eigenlijk over meerdere vragen, want het is een groot onderwerp. Dus tot dat. Totdat de buik geloof dat je veilig bent, Ben je niet veilig om met trauma te werken. Dus ik kan tegen mezelf zeggen maar er is nu toch geen dreiging? Ja, maar dat doet niks, want je lichaam verstaat geen woorden, dus je lichaam kent alleen maar ervaring. Ja, dus het lichaam moet veiligheid ervaren. Ja, en dat heeft dus ook te maken met het onderwerp grenzen. Dus bijna altijd. Mensen die geen buik veiligheid

hebben hebben ook geen grenzen of geen goed grens beleid. Dus vandaar bijvoorbeeld. Dat is een oefening van Peter Levine die ook in mijn cursus gebruikt wordt is om eerst je fysieke grenzen te herontdekken. Je lichaam spreekt alleen maar energie. Taal? Ja, dus je kan het lichaam helpen om dingen die verdoofd zijn weer wakker te maken, waardoor er een een innerlijk gevoel ontstaat van veiligheid. Dus wanneer je systeem nooit is afgestemd geweest op veiligheid, maar op onveiligheid, dat is ook omdat je grenzen niet gerespecteerd geweest zijn, bijna per definitie. Ja dus de de oefening die Peter

Levine daarvoor aanraadt en die die ik ook en in één van de lessen van mijn cursus heb, is dat je dus eerst je huid als eerste grens leert activeren. Dus we hebben in ons zenuwstelsel hebben twee soorten zenuwen. Sensorische zenuwen en motorische zenuwen. Ja, heel het lichaam zit vol sensorische Zenuwen, maar als je de stress hebt zijn zijn die niet altijd functioneel. Dus wat betekent dat? Dat het lichaam geen signaal kan geven naar de hersenen over over wat er is, want de sensorische kant werkt eigenlijk niet goed. De zelfregulering die van de hersenen komt, kan

niet als de informatie niet naar de hersenen gaat. Dus 80% van alle informatie in het zenuwstelsel is opwaarts naar de hersenen. En daar kunnen de hersenen regulerende dingen sturen, zoals bijvoorbeeld in welke neurotransmitters moeten er geproduceerd worden? Ja, dus wanneer je kijkt naar de huid. Er zitten heel veel sensorische zenuwen onder de huid, dus vandaar worden wij ook graag gestreeld. Maar we worden niet graag geslagen. Ja dus. Wat je doet is een oefening om om gewoon wat op je huid te tikken. Je begint met de handen. Ja, dan kun je over je hele lichaam doen.

Je maakt eigenlijk jezelf bewust van je huid als grens. Ja, dus huid over je hele lichaam. Dat krijgt een heel ander lichaamsgevoel, een heel ander lichaamsbewustzijn. En dan is er een tweede fase, de tweede, het tweede gevoel van van het verschil tussen mij en de buitenwereld. Wat dus een grens is, is op vier niveaus. Dus dan de volgende laag is dan dat je lichtjes knijpt. Hard knijpen is niet veilig, maar lichtjes knijpen is activeren van Van sensorische zenuwen op spier niveau en bindweefsel niveau en in de mate dat je levendig wordt in de huid en

de spieren, kunnen je hersenen beter reguleren en kunnen ze ook veiligheid herkennen. Want zolang je in de onveiligheid zit, kunnen de hersenen dit niet veilige signalen geven. Dus het eerste stuk is echt dat grens werk en mensen hebben de neiging om daar te snel over te stappen. Bijna iedereen met trauma heeft grens problemen. Ja dus je kunt beter beginnen met de fysieke grenzen. En naarmate je fysieke grenzen weer bewuster worden dat je meer je lijf kunt voelen, kun je ook je energetisch grenzen beter voelen. Maar het begint met met het leven met grens gevoel. Mmm

nice Ja. Linda vraagt zich af hoe kan ik me meer gemak voelen in sociale interacties? Ik voel me vaak gespannen en verlegen. Ja, daar is ook niet één antwoord op he. Dat is. Op niveau van van het zenuwstelsel betekent dat dus dat je eigenlijk weinig centraal gecenterd bent. De ventrale vagus is het zenuwsysteem waarmee wij verbinden. Ja, dus als dat niet goed ontwikkeld is, dan ga je dus per definitie in een andere staat. Dus de onrust is dan de sympathische. En als je het niet niet meer kunt voelen Of je wil terugtrekken, dan zit je

vaak in de dorsale staat. Dus ja, het is trauma werk. Dus, het is geen simpel antwoord wat ik geef, dus het is belangrijk om om te zien waar dat vandaan komt en als je het zenuwstelsel herstelt, verdwijnen de symptomen ook. Dat is eigenlijk gewoon alles wat we net in de podcast hebben besproken. Het antwoord op die vraag is dus. Één van de symptomen is dat je moeite hebt om te verbinden of dat je bang bent van reacties. Dat zijn allemaal trauma symptomen. Ja . Emmy vraagt En dit hebben we net wel een beetje besproken, maar

wie ben jij? En dan het echte antwoord van binnenuit. Wie ik ben dat denkt dat weet ik ook niet. Ja, nou ja, ik weet wel dat ik mijn hele leven geleerd heb en dat ik heel veel dingen heb losgelaten en en ook het kaf van het koren gescheiden heb. Dus ik denk dat dat een geschenk is wat ik gekregen heb. Dat ik heel veel informatie kan verwerken en het en het simpele overhouden, dat is ook wat wat ik als reactie krijg op mijn boek en dat mensen zeggen je kunt het zo simpel uitleggen, maar het

proces dat daaraan voorafging is niet zo simpel. Nee. Dus ik kan wel zeggen dat ik van nature. Wel begiftigd ben als leraar zonder daarover moeilijk te doen. En komt dat van nature of komt dat vanuit je coping? Nou ja, dat is dat zit wel in mij. Ja, ja, ja. Dan ga je wel uit van een soort van blauwdruk, toch ergens Ja, ja. Dus, ik ben even. Af en toe ben ik een woord kwijt, maar wat zijn die negen types weer? Hoe heet dat weer, het enneagram? Dus als ik het enneagram doe, dat komt eruit als

als type komt eruit, leraar, heler en als ik andere testen doe, gaat in die richting voor mij. Dus je hebt andere mensen die die andere profielen hebben, Maar ik heb wel heel vroeg, toen ik bij dat voedingsbedrijf werkte, gevoeld dat Teaching, dat dat mij dat veel meer plezier gaf. En wat je plezier geeft is wat hoort bij jou. ik word daar gewoon blij van. Om te kunnen delen en om te delen, moet ik mezelf leren. Ik heb in mijn hele leven geleerd en en ik deel wat voor mij gewerkt heeft en daarom kreeg ik ook

heel veel reacties van mensen. Dat het doorleefd is wat ik zeg, want ik deel het niet als ik het niet zelf heb meegemaakt en dat voel je het ook gelijk als iemand die spreekt vanuit doorleefd heid. Ja, ja dus dat kan ik wel zeggen. Wat ik wat ik deel is doorleefd ja. Soof vraagt Denk je dat je op een punt kan komen waarbij je 100% geheeld bent? Ja, want dat punt bestaat nog altijd. Namelijk diep in ons hebben heel. Dus de hele kwestie is dat je dat je dieper kunt zakken waar die heelheid altijd bestaat.

En dat kan je alleen in het hart vinden. Maar er zijn momenten dat je die heelheid ervaart en dan val je d'r weer uit omdat je nog dingen te doen hebt. Ja, maar ja, wat men dan verlichting noemt of wat het dan ook is, waar je eigenlijk niet meer, niet meer getriggerd kunt worden dan belichaming, dan ben je geheeld en dus de de, de. De nieuwe term voor verlichting is belichaming van dat transcendente. Dat lost niks op. Dus mensen die het goed kunnen uitleggen maar het niet kunnen leven. Nou, ik heb ook verhalen over van

spirituele leraren die van een voetstuk vallen. Ja, omdat ze hun eigen trauma's niet verwerkt hebben. Iedereen valt van een voetstuk tegenwoordig. Het is wat he? Nou ja, moet je maar niet opklimmen. Maar het is. En het is ergens ook goed dat we ons geweld steeds meer realiseren van hé. Ja, ja, je moet het niet willen op een verhoog zitten en en mensen zeggen van ik weet hoe het zit. En nee, ik ben lang niet klaar en daar heb ik geen moeite mee om dat te zeggen. En die nederigheid zegt ook iets moois, toch? Ja, ja,

ik deel graag, maar ik kies niet graag van van ik weet het. Maar ik kan wel delen wat voor mij gewerkt heeft. En dat dat kan ik wel zonder daar enige schroom bij te hebben. Als ik het uitgetest heb dan kan ik zeggen voor mij heeft het gewerkt, maar dat betekent niet dat voor jou gaat werken. Nee, dat heb ik altijd bij zeg maar. Voor mij heeft het veel betekend. Ja, en dat dat is wat eigenlijk gidsen is, is dat je zelf het domein verkend hebt. Nou, ik zie mezelf veel meer als een gids dan

als wat anders. Dat is waar. Kijk, ik heb mijn zenuwstelsel wel erg goed bekeken. Ja, je hebt je eigen zenuwstelsel daar doorheen gegidst. Ja, je moet het verkennen om te kunnen gidsen op basis van kijk, als die symptomen er zijn, dan zou dat daar naar kunnen verwijzen. Ja, maar ja. Daarom heb ik ook heel veel informatie doorgewerkt om te kunnen selecteren van waar kan ik nu iets mee? Want heel veel kennis kun je niet toepassen en dan ben je ook niks meer. Nee, nee, Marlous Post stelt drie vragen één Ik ga er voor zitten. Ik

ga. Ik ga gewoon ze om de beurt stellen. Ja, wat is Jan zijn visie op TRE, Tension trauma releasing exercises? Gaan we daarmee beginnen dan? Ja, ja, dat is. Vaak aanbevolen voor shock trauma, maar helemaal niet voor ontwikkelings trauma. En dat onderscheid moet echt gemaakt worden. Dus als je een shock trauma hebt kan TRE heel veel ontladen. Dus voor de mensen die weten wat TRE is, is trauma release exercises en dat is een oefening die ontwikkeld is door David Berkeley, waar je dus bepaalde spanning creeert waardoor als gevolg een ontspanning komt en dus het komt

er eigenlijk op neer dat je been heel hard gaat schudden en dat je heel veel loslaat vanuit een soort spier. En dat is dus geweldig goed voor shock trauma wat wat heel sterk in je systeem zit, dat je niet hebt kunnen vluchten bijvoorbeeld en dat je die vluchtreactie kunt uitleven en je benen die schudden maar. Ik ben in eerste instantie een leerling van Peter Levine die die zegt over stimulering is in ieder geval niet aan te bevelen voor ontwikkelings trauma, want je praat over het onderontwikkelde of het onderontwikkelde zenuwstelsel van je kindertijd. Daar moet je

niet te veel prikkels aan geven. Dus hij is grote voorstander van heel langzaam en weinig en ik heb daar zelf ervaring mee. Ik heb ook alle heftige methodes uitgeprobeerd met vuur, ademhaling en allerlei toestanden om om dingen snel boven te halen. En dat is contraproductief als het gaat over ontwikkelings trauma. Je zenuwstelsel moet echt veiligheid leren ervaren en als het overprikkeld is gebeurt dat niet. Maar het is een techniek die heel geldig is voor mensen die iets kunnen ontladen vanuit source absoluut, ja, maar het moet met onderscheidingsvermogen gebruikt worden en het wordt te vaak voorgesteld

als dit is goed voor alle trauma's en dat is niet waar. Nee, nee dus Eigenlijk zeg jij voor al het ontwikkelings trauma dus alles wat vroeger gebeurd is en zo langzaam aan ja, daarmee moet je eigenlijk heel weinig en vaak is beter dan veel en en onregelmatig, dus van lange lange trauma's. Sessies zijn niet goed voor het het ontwikkelende zenuwstelsel, dus het zenuwstelsel moet de kans krijgen om ook te integreren waar je mee werkt. Dus vandaar dat je in een zelf helings traject dat veel beter kunt dan in een trauma omgeving omdat je daar elke

dag kunt mee bezig zijn. En terwijl ja, als je één keer per week naar naar de therapeut gaat. Dat is heel anders dan als je elke dag een beetje met je zenuwstelsel kunt werken. Maar beide zijn natuurlijk geldig, dus het is niet dat het ene het andere uitsluit. Nee, nee, precies ja, dat lees ik natuurlijk ook vaak. Het is een soort van veel healers tegenwoordig enzo die daar mee bezig zijn, maar die wel echt inderdaad allemaal met een totaal pakketje bezig zijn eigenlijk van zenuwstelsel werkt tot aan breath of Work en voor het releasen tot

aan eigenlijk. Ja gewoon een compleet pakketje om daar mee te werken. Ja nou ja, niemand heeft alle antwoorden dat ding wat zeker is. Ik. Ik heb ook mijn hele leven net niet m'n hele leven maar mijn hele healings tocht heb ik ook met therapeuten gewerkt en heel veel, heel veel lichaamsgerichte therapie. Ja, maar ik heb ook gezien dat er dingen zijn die ik niet kan in een trauma en een therapie setting en en daarom is die cursus dus eigenlijk een soort gegroeid uit mijn eigen ervaring. Ja, het is ook niet te betalen om constant uh

in therapie te zijn, dus t zal toch een keer op hoeveel budget je in therapie kunt stappen. Dus wat je voor jezelf kunt doen. En als je daarnaast ook het vermogen hebt om therapie te doen is natuurlijk mooi, maar heel veel mensen hebben daar zelf ook het budget niet voor therapie te doen. Nee nee. In het verlengde van die vraag hiervoor ook van Marloes. Dus hoe denk je dan over plant medicijnen? Hoe denk ik daarover? Nou, ik kan daar niet echt een een expert advies over geven. Ik kan alleen zeggen dat ik het geprobeerd hebben,

dat het niet mijn ding was. Dus op basis van eigen ervaring. Ik had te veel vrees om daar. Doorbraken mee te maken. Dus ik heb een keer een klusje binnen sessie gedaan en ik was vijf uur van de kaart. Ik zat gewoon in de duisternis. Oh de geur! Geen prettige van elkaar en de volgende dag was ik heel heel onwel dus. En dat zei degene met wie ik het gedaan heb het ook. Je bent hier niet klaar voor, je moet ander werk doen en dat is dus ook het zelfde als TRE Is dat je met

planten iets kunt proberen te versnellen en dat is niet altijd goed. Dus als je er klaar voor bent is het prima. Dus er is not one fits all, dat bestaat niet. Dus mijn leraar Barry Long zei dat je dat niet moet doen zonder dat je een echte sjamaan hebt. Ja gezegd die die mensen weten echt wat ze doen, maar in het westen zijn zoveel would be sjamanen en zij blijft er van weg. Ja, en zo'n echte sjamaan, die zou je waarschijnlijk ook beter kunnen begeleiden en überhaupt kunnen zeggen dat een goed idee is op dat

moment wel of niet te doen. Ja, maar die sjamanen doen ook veel meer dan plant medicijnen die kunnen ook reizen tussen dimensies en en en je dromen enzovoort. De sjamaan is veel meer dan alleen maar een Voodoo master. Dat ja, maar die plant medicijnen worden ook veel, veel preciezer gebruikt door die sjamanen. Die hebben ook veel meer dan één middel. We zijn in het westen. Dan heb je MDMA en psilosybine binnen en dan heb je een beetje gehad zo samen met hun ook. Wat heet dat weer die ayahuasca, dat zijn zo'n beetje de bekende dingen.

Maar die sjamanen hebben een veel groter spectrum van dingen waar ze mee werken, dus ook veel zachtere middelen die die wel je kunnen helpen op de plaats waar jij bent. Dus, degene met wie ik gewerkt had, die had 23 verschillende plant medicijnen en die zei voor psilocybine ben je niet klaar, maar ik heb wel van hem vele lichtere Dingen gekregen waar ik wel voor klaar was, wat mijn zenuwstelsel wel aankon. Dus ik zou zeggen ga niet naar een leerling tovenaar. Nee, maar dat is ook wel weer lastig in het landschap. Wie kan je vertrouwen wie

is er goed, wie is er niet goed? En heel veel mensen lopen ook echt, want dat is ook een probleem. Dat leer je pas onderscheiden als je echt goed verbonden bent met jezelf. Als iemand wel of niet goed is in en op energieniveau. Ja, je hebt je bullshit meter in de buik ja, maar dat je aanvoelt hier klopt iets niet. Maar je kan ook zien natuurlijk wat de getuigenissen zijn van van van mensen die met iemand gewerkt hebben en je zult zien dat waar het wel veilig is over plant medicijn en dat er mensen zijn

die echt bij een sjamaan in de leer geweest zijn en Die die niet zo snel zeggen van dat ze weten wat ze doen. Dat is. Je moet dat heel heel bewust gebruiken en niet denken dat er één ding is wat alles kan oplossen. En als je niet klaar bent ben je niet klaar. Zo simpel is het. En dus is dat inderdaad misschien wel belangrijk. Dat is ook geen quick fix. Nee, er is geen quick fix. Je moet het werk doen. Ja nee. Haar laatste vraag is kun je wat vertellen over capaciteit opbouwen? Ja, dat is

een een hele, een hele belangrijke. Dat is wat wij het container principe noemen. Dus je onderbewuste zal niks vrijgeven waar jij niet klaar voor bent om het allemaal toe te laten. Dus wat het container begrip is dat je innerlijke ruimte creëert waarin dingen kunnen boven komen. En die innerlijke ruimte die komt, maar in de mate dat je lichaam zich veilig voelt. Dus zolang er focus in je lichaam op onveiligheid zit, zal zowel geen trauma's als in je bewustzijn kunnen komen. Dus capaciteit opbouwen is ruimte opbouwen. Wij noemen dat het container begrip container opbouwen en en

dat Jung zegt daar ook iets over, dat je moet een container bouwen die met de felle emoties en sensaties kan omgaan zodanig dat je het kunt bevatten. Vandaar het woord container in plaats dat het jou gaat overweldigen. Terwijl ik een sterke container heb, kan mij woede bovenkomen. Als ik geen sterke container heb, weet je niet eens dat je woorden hebt. Dus er zijn nogal wat lieve mensen die heel veel woede hebben, maar die weet dat niet van zichzelf. Maar die hebben er ook de container niet voor om dat om dat te laten bovenkomen. Maar wat

zie je dan? Dat hele lieve mensen plots hele vreselijke dingen doen Omdat ze, omdat ze getriggerd zijn. Ze hebben niet de container om te bevatten wat boven komt. En dan zie je bijvoorbeeld iemand die zijn gezin uitmoordt en dan mensen zeg maar dat was zo een lieve meneer. Ja ze ken ik heb persoonlijk zo iemand gekend. in de stad waar ik vandaan kom en dat is gewoon een hele lieve man en die moord zijn hele gezin uit. Maar dat is dus op een bepaald moment wordt ie iets vreselijke woede getriggerd en de persoon kan die

woede niet bevatten en dan wordt het blinde woede en dat is dus een staat van waanzin en blinde woede. Dus container is hoeveel emoties kun jij bevatten zonder dat de emoties bepalen wat jij doet? Dat is container. Helder. Ja, Bea vraagt Hoe denk je dan over het leven na de dood? Denk je dat dat je. Denk je dat je traumaverwerking eventueel ook meeneemt naar een volgend leven? Ja, ik kan daar natuurlijk geen geen dingen over zeggen met zekerheid, maar ik geloof dat wel ja. Dat je dus ook trauma's van vorige levens nog nog krijgt om

nu door te werken. En als je dit doorwerkt dat je ze niet meer meeneemt naar de volgende beurt en dat er misschien dan een moment komt waar je geen trauma werk meer moet doen en dat je alleen nog kunt terugkomen om anderen te helpen. Dat dat geloof ik wel. Dat is. Dat heet dan een bodhisattva. Dat je zelf eigenlijk alleen nog maar een helende presence kunt zijn. Lekker zeg. Ja, ja. En met mijn leraar Barry Long zei; De meeste mensen die verlicht worden, daar Hoor je nooit van die vertrekken, maar die komen nooit meer terug.

Dus het is gewoon een hele opdracht om om te beslissen om terug te komen. Want je moet weer door de hele ellende van jezelf herinneren. En uh. En dat oud worden en pijn en al de rest, maar deze die terugkomen, die die komen echt terug met om de mensheid te helpen. Ja maar ik geloof wel dat trauma werk ja multi generatie is en en ook vorige levens. Ja wij zijn eeuwige wezens he. Ons lichaam is tijdelijk maar maar ons wezen niet. Dat is ook altijd een geruststellende gedachte. Ja, maar het is een ik. Ik vond

het wel leuk dat er met mijn leraar. Barry Long heeft mij zo veel bijgebracht, dus dat moet je ook niet te strak op steunen, want dan heeft je oren ook weer excuses. Keuze van ik doe het volgende keer wel. Ja ja, je moet echt in het nu kijken wat je nu aan verantwoordelijkheid kunt nemen. En. En hij was daar heel duidelijk dit is een relatie dat heling gebeurt als je relaties heelt. De meeste trauma's en relatie trauma's. Dus ja, aan de slag ja. Het is in relaties dat je ook getriggerd wordt hè. Dus daar zit

het werk. En ook transformatie gebeurt alleen maar in relatie. En dat kun je dus heel, heel goed verklaren aan de hand van het zaadje. Het zaadje heeft een heel ecosysteem nodig om een bloem te worden. Ja, er is water nodig. De bloem heeft bijen nodig, enzovoort. Het hele systeem is nodig voor de voor, voor de bloem. Dus. Transformatie gebeurt in het ecosysteem en relaties zijn ecosystemen en niche. Bas vraagt Ik ben nieuwsgierig welke concrete technieken of methodes Jan zou aanraden om emoties die vastzitten en of patronen die zich blijven herhalen los te kunnen laten gaan.

En natuurlijk antwoord op een gegeven ja, nou ja, weet je, zowel mijn cursus Leren loslaten als de cursus Jeugdtrauma hebben gratis lessen. Mensen kunnen dat uittesten zonder daarvoor de cursus niet te kopen. Ik, ik. Ik heb mensen die een heel jaar de gratis lessen doen en die er beter van worden. Dus ik Ik geef niet gratis lessen waar je niks aan hebt. Het is gewoon een kennismaking. Ehm en dus ja, je kan al dingen uitproberen. Dus ik zou zeggen probeer de gratis lessen. Goede tip! Ja, tenzij. Tenzij iemand verwacht dat we nu gaan dingen demonstreren,

maar ik denk niet dat dat de bedoeling is. Nee Nou nee, nee nee. Misschien dat je gewoon wat wat theorieën, maar ik ben gaan Sowieso, Ik zal in de. In de description zal ik delen waar mensen je cursus kunnen vinden. Ja en uh, kun je misschien nog even terugkomen om er iets over te zeggen? Er is echt één iets wat ik altijd kan aanbevelen en dat is verbonden ademen. Het verbonden ademen is een techniek waarbij je even lang in en uitademt zonder pauzes en naarmate hoe sneller je dat doet en hoe intens je dat doet,

haal je meer boven waardoor door. Dus als je een emotie voelt die vastzit en je gaat er met je aandacht naar toe en je gebruikt verbonden ademen en niet blazen, niet blazen en niet blazen dat dan, dat is weer ervoor. Dat is weer ja, wat dus. En die kan dus door je neus en je mond of alleen door je neus. De gradaties verschillen naargelang hoe je ademt. Dus als je minder wil activeren en je alleen maar door de neus als je door de neus inademt door de mond huid krijg je meer effect. Als je heel

veel moeite hebt omdat iets bevroren is, kun je meer opwekken door alleen maar in te ademen, door de mond en uit en aan, uit, door de mond. En als je sneller aan en dieper aan ga je ook weer boven. Maar je moet daar dus leren voorzichtig mee werken met die dingen dus, maar gaat meestal veel te snel met die dingen dan dat men dus haast heeft om dingen naar boven te halen. Dat is als je een bevroren emotie hebt of een emotie die je wil loslaten. Dan is verbonden ademen altijd een goede manier. Je bent

er met je aandacht bij en je gaat circulair ademen. Dat is een heel Een techniek die veilig is als je niet niet overdrijft ermee. Dus dat je niet moet leren en dus zeker niet zuigen en blazen. Dat is niet goed. Het is, dat is veel te heftig. Je zenuwstelsel vindt dat niet leuk. Duidelijk. Ja. Even kijken hoor. Jorg dit is de laatste vraag ook tegelijkertijd. Dus klopt dat? Ja, klopt ja. Wanneer je loslaat en probeert vaker te voelen en in het nu te zijn, wordt je nog steeds geconfronteerd met mensen die nog wel erg in

de actie / reactie staat leven. Hoe kun je subtiel aangeven dat iemand ook wel eens alleen anders naar zijn problemen mag kijken dan alleen maar snel te reageren en negativiteit te uiten? Ja, ik wel. Mooi. Hoe kun je dat subtiel doen? Nee, ik kan niet subtiel doen. Ja, als iemand het niet kan zien bij zichzelf, gaat ie het ook niet aannemen dat de mensen gaan in defensie. Dus zolang iemand te veel lading heeft gaan ze toch reageren en niet verbinding met jou maken. Dus het hele punt is als je wil dat iemand openstaat voor wat

jij zegt, moet je het kunnen leven, niet zeggen. Het is het beste wat je kan overkomen is dat ze zeggen jij bent zo rustig, hoe doe jij dat? En dat je kunt delen. Bijvoorbeeld een ademhalingsoefening of of zoiets. Dat, maar dat je dus het kunt tonen en dat jij uit de reactiviteit kunt blijven. En dat je iemand zegt van, weet je wat je wilt, Dat we nog meer geluk? Of als je altijd maar die die opwinding ervaart. En zo zou je het leuk vinden om te leren, om dan om rustiger te zijn, maar niet te

veel en en geen geen missionaris Werkt dat dat, dat werkt niet. En stel dat even een hypothetisch scenario. Stel dat iemand reageert vanuit die reactie modus. Ja, vanuit een getriggerde plek ergens. En ja, dat gaat over jouw eigen grenzen heen. Ja, ja, dat vind ik wel. Dan heb je of dat kan je twee keuzes of je Laat het over je heen komen en weet ik het wat of of of je hebt wat, maar dat gaat op een gegeven niet anders meer of je geeft de grens aan, maar dat kan er wel voor zorgen, dus je

probeert die ander de ander te spiegelen. Maar ik kan er wel voor zorgen dat je vervolgens nog harder terug boem boemerang krijgt. Ja, ja, ja. Het is heel belangrijk om om ook te kunnen aangeven dat je niet in een proces wil meegaan. Dus ja, weet je, weet je wat? Ik heb daar nu echt geen energie voor. Ik zou graag hebben dat we hier niet op doorgaan of ik wil. Ik wil samen met jou een wandeling maken en dat we dan verder praten. Iets. Dus er zijn allerlei dingen die te maken Hebben met emotionele intelligentie die

je zelf eerst moet leren. Ik zeg altijd tegen mensen wanneer iemand boos is, is het voornaamste niet wat hij zegt, maar dat ie boos is. Ja en iemand die boos is gaat toch niet luisteren, dus dat dat dat iemand uit zijn boosheid is moet je niet proberen iets te vertellen. Dat komt er toch niet in? Dus hoe kun je iemand helpen die boos is? Want dat is een boosheid te herkennen. Daar begint het dus mee. Dus je moet niet zo opwinden. Zo maak je geen verbinding. Zoals je aan iemand kunt zeggen van ik kan Me

voorstellen dat je nu echt echt iets voelt, weet je wat niet prettig is? Dus je maakt verbinding met wat ze voelen. Heel vaak gaat de emotie dan al een heel stuk lichter worden. Dus je het. Het probleem is dat we te vaak vanuit ons hoofd reageren en dat we gaan belerend worden of zo. Maar als je gewoon kunt begrip hebben voor het feit dat iemand verdriet heeft of of dat iemand dat iemand gefrustreerd is, of dat iemand boosheid ervaren zegt van ja, ik kan wel zien dat dat dit je opwindt of dat je daar een

ja, als je boosheid hebt dan is er toch iets gebeurd Wat, wat jou, wat jou heel dwars zit? Ja. Verbinden met de staat waarin iemand is. Ja dus. Vandaar dat iemand boos is. Luister niet naar wat ze zeggen, maar kijkt naar het feit dat ze boos zijn en dat je daar geen verbinding kunt maken. Akkoord? Ja. Nog een afsluiter. Nabrander, Boodschap voor de mensen thuis. Goh, ja, het gaat eigenlijk allemaal over in verbinding zijn en uit verbinding gaan. Dat je dat leert waarnemen. Dat is één van mijn grote leraars is de transformationele leraar George Gurdjieff.

Een Russische naam, Niet Russisch, want ik heb dat een keer op Facebook gezien, namelijk. Het is een Armeniër, maar dus Gurdjieff, ook een hele interessante leraar. Maar hij is zelf niet te lezen, want hij had een eigen taalgebruik en zo. Heel moeilijk. Maar waarom ben ik nu over Gurdjieff begonnen? Nou ja, wat? Wat? Wat was de vraag weer? Heb je nog een? Ja, een verbinding? En dit verbindt. Ja, ja, ja, precies, daar begon je over. Maar ik, ik zei Heb je nog een boodschap voor de mensen thuis? Te beginnen over verbinding en niet verbinding en

later Ja, maar ik ben nu kwijt waarom ik ultrakorte verhaaltjes had. Even kijken hoor, je bent de draad kwijt. Ja. Kan gebeuren. Kan gebeuren. Verbinding. Je zei iets over verbinding. Dat is belangrijk. Wij zijn niet in verbinding en je bent. Je bent in verbinding of uit verbinding. Ja. Ja, het was ergens één iets van Gurdjieff wat ik wou boven halen. Dat ben ik nu kwijt omdat hij mij zo erg geïnspireerd heeft met dat soort dingen. Nou ja, concreet niks aan te doen dan. Loslaten en loslaten. Dan is dat misschien wel de les voor de mensen

thuis loslaten. Ja, ik ga me er niet over opwinden. Het is heus en niet aan schuldgevoel. Doe ik ook heel top. Ja Jan, dank je wel man voor al je werk en dat je de moeite hebt genomen om naar ons toe te komen in Rotterdam voor dit gesprek. Graag gedaan. Thanks! En lieve vrienden, wij zien jullie ook de volgende keer weer. Dank voor het kijken. Ciao!