Renewable Energy - Ang Hindi Sinasabi | Kwentong May Kwenta EP 5

Caps yung uling ba renewable energy. Ano sa tingin mo? Hindi ah pwedeng renewable yun kung ang uling galing sa kahoy. Oo no? Kasi nauubos ang kahoy. Nauubusan kah Alam mo kung anong kalaban ng uling? Oo. Baguyo. Bago. Pag nabasa yun wala na 'yun. Wala. Wala talaga 'yun. Ako nung nung ano ako nung high school ako, niregaluhan ako ng isang kaibigan galing sa Canada. Huling. >> Hindi. >> Hindi. Yung ano yung radyo na dynamo. Nakakita ka na non. >> Lalagay mo muna siya sa ilalim ng araw tapos pagkagabi na dynamo. Iikut mo lang siya. Oo. Ang

problema yung balita pagka inabot ng walang energy. Umiikot din yung balita. Hindi hindi niya tatapusin. Kailangan ikutin mo. Ikutin din. Oo. Naniwala ka naman. Anyway parang windmill paikot-ikot. Oo. Pero yun yun talaga renewable energy yun. Tsaka agresibo ngayon yung Marcus Administration sa renewable energy. And in fact sabi niya by 2040 mga 50% daw ng energy ng Pilipinas ay manggagaling sa renewable energy. So magandang maipaliwanag natin ano ba yung renewable energy 'di ba? O sa benepisyo ng ating mga mamamayan dapat nating maipaliwanag. Oo. Halimbawa kung uumpisahan natin sa solar M. >> O parang forever naman may

araw ' ba >> pag gabi wala. >> Sa geothermal o yung init sa galing sa ano ilaliman ng lupa o hangga't meron namang ilalim yung planeta ' ba may mainit yan eh. Hydroelectric power. Hydroelectric. O, hangga't umaagos ng rumaragasa 'yung ating mga katubigan. So ganun 'yung mga klase ng ah renewable energy. Wind. >> Wind. Yan ngayon yung yung sinasabi mo na ano eh windmill eh. Biomas. Biomas ' ba yung mga ano yung ah nakukuha rin natin sa ah agricultural waste. Pwedeng gawing energy yan. Oo, >> may tidal rin pala. Ngayon ko lang nalaman yung tidal

wave. Pwede ring linangin yan para sa ah >> renewable energy. At yung panghuli yung kasi umiinit na raw yung oceans eh. >> So yung ocean thermal. So sabi dito, ang laki ng potensyal ng Pilipinas. Sin sa geothermal lang. Pangatlo tayo sa buong mundo eh. Sunod sa US at saka sa Indonesia. Tapos sa ano naman solar daw tayong 122 gigw gigaws solar. Ito yung ano caps eh yung sikat ng araw kino-convert yan no sa isang gamit yung mga semiconductors or silicon bibigyan ka niya ng electricity. Tapos sa onshore naman, onshore wind, ito yung mga wind turbines

na nilalagay sa mga kalupaan no sa mga bulubundukin, sa mga bundok, sa mga bangin, basta kung saan malalakas ang hangin. Mm. Pinupwesto yan. Yes. Meron tayong 170 GW na potential. Mm. Laki no? Tapos >> mubuhay pa kaya si Rod Navaro? Anong masasabi diyan? >> Ang hangin mo. Ang lakas ng wala. Walang sinabi yung electric fan dito ni Rod naot. Inabot niyo po pala yun oh. Hindi ko na inabot eh. >> Oo naman. Oo naman. Oo. >> Tapos CS may offshore wind. Ah ito naman yung sa gitna hanggang sa gitna ng dagat na mga wind turbines

din ah sa gitna ng dagat o pwede rin sa malalaking lawa basta makakuha ng energy galing sa lakas ng hangin. So siguro pwede nating ipaliwanag ano ba yung potenyal? Ba't sinasabi mo na ang laking potensyal? Yan yung maximum power na kayang ibigay sa'yo nung ganong klaseng mga energy resource sa kahit anong oras at any given time. So halimbawa sa offshore win 178 GW yung potential niya. 'ag na-maximize natin 'yan, sabi niya dito, 702 terw hours kada taon ang kaya niyang ibigay sa'yo na energy. Para lang sa ating mga um tagasubaybay, for your information, 111 TW

hours lang ang konsumo natin sa ngayon. In short, sa offshore wind pa lang seven times na na mas malaki. Mas malaki kaysa sa kasalukuyang konsumo ng Pilipinas. Yun ang matindi. Ngayon tanong, renewable ito? Ibig sabihin hindi ito nauubos sa buong panahon ng buhay ng tao? 'Di ba? Yan ang malaking tanong. Oo. 'Yun 'yun ung parang human time scale eh. Yun ang ibig sabihin ng renewable. So ibig sabihin caps may forever. Ganun kaya yun? Parang parang hindi materialist na pag-iisip yun ano? Oo. So walang forever sa renewable energy. Bakit kamo? >> Baka yung forever young meron

pa. >> Forever young. Ako yun. So anyway, sabi dito hindi nag-e-expire ang potential resource. Tama. So forever siya. Pero kung mama-maximize ba ito depende pa rin sa nangyayari sa kapaligiran. Oo. Malaking ano 'yun fact 'yung environment o kung gumuho 'yung ano mo 'yung geothermal plan mo wala na. Depende rin ito doon sa technology na itatayo eh. Kung nagtayo ka ng medyo hindi magandang kalidad hindi na niya ma-maximize yung potensyal. At higit sa lahat depende tabalahunan yan. Pwedeng lalabas diyan. May malaki palang negatibong environmental ano Oo. Impact o cost syempre kailangan ipatigil yung ganong techno ipapatigil

tapos hindi mo naman agad maaalis yung nilagay mong technology. Hindi soakon disposal mo naman doon. Yes. Yes. So ganun ganun din yung ah sa marami na tayong karanasan sa hydro power eh 'di ba? Tapos higit sa lahat depende pa rin ito doon sa patakaran. Mm. na paiiralin mm kung paano nga ba siya lilinangin. So 'yun 'yun nag-e-expire 'yun. So ito ngayon 'yung ah masasabi natin central ang papel ng estado sa renewable energy. 'Di ba? Go. Gaano siya kaentral at nasan ang pwesto? Sa Nasa sentro ba ang gobyerno o sa ngayon? Nasa gilid gilid lang o

eh. O na nga caps na pumunta ka na doun eh. Mm. binuksan ni Marcos Jr. doun sa pagrampa niya sa abroad sa 100% foreign ownership ang renewable energy project. talaga rumampa anulo ah ibenta >> ibenta >> maski yung ating potensyal sa renewable energy. So sabi niya um maraming kontrata dapat ang mga existing power corporations. So dayuhan yung magtatayo ng technology tapos um magta-transition. Pag nangyari daw 'yun, magta-transition na tayo sa clean, sustainable and climate resilient energy resources. Mas malinis, mas accessible. So ibig sabihin niyan, foreign investment led din. Oo. Nakaasa sa dayuhang ano. Yes. Wala

siyang balak na siya mismo ang mamuhunan. So yun yung yun yung bigla tayong ng kasi ano capital intensive may mga >> capital intensive maraming makakaaway. Oo, 'di ba? Marami kang medyo o layas-layas kayo diyan. Tapos wala talagang um plano 'yung gobyerno na siya 'yung mamuhunan doon. At dagdag diyan syempre offer 'yan sa mga foreign investors. So yun yung promises niya. mas malinis, mas accessible at may transition magaganap mula ngayon sa fossil fuels kasi ang ano natin eh no energy resource papunta sa renewable energy. Ngayon caps may mga bagay na hindi sinasabi sa atin >> ba

talagang mahilig maglingid ano o magtago. >> Ganun din 'yun eh. Parang ano rin 'yun eh. Ah 'di ba? So ayun. Umm si Rose Vito ng Ibon Foundation >> at ito naman si Kafa ng Kilosang Magbubukid ng Pilipinas. Natunton ninyo ang aming podcast, ang kwentong may kwenta. So sa episode na ito, pag-uusapan natin ang mga mahahalagang bagay na dapat pinag-uusapan kapag tayo ay papasok sa renewable energy program. So yun siguro magkaroon tayo ng um parang maiiksing ah ano no mensahe sa sa mga mahalagang bagay. Ang ah tatlo siguro pag-usapan natin yung tatlong mahalagang bagay na yon.

Ano ba yung mga mahalagang bagay na yon? 'Di ba? So una diyan 'yung ah 'yung pang-aagaw ng rekurso no at teritoryo ng mga magkasaka, mangingisda at katutubo. Mm. Ah syempre ibig sabihin hindi naman hindi mo naman itatayo 'yang mga uh renewable energy projects na 'yan sa labas ng mga komunidad o sabihin man natin sa sa Lawa o sa karagatan andun din ang mga mangisda 'di ba sa kalupaan o bulubundukin andiyan na magsasakat mga katutubo so talagang ah lalabas niyan at 'yan naman ang nagaganap nagaganap na 'yan eh ung pang-aagaw ng lupa o rekurso at 'yung

teritoryo 'no? Kumukumunidad 'yan nong ating mga magsasaka. Sa ating mga magkasaka mangisda at katutubo. Mm. Kaya mangyayari't mangyayari pa 'yan yung ah pangangamkam ng lupa at iba pang mga mahalagang rekso ng ating bansa kasi nga foreign investment led at ah syempre pa ah ang ah sa sentro ng ah pagpapatupad ng mga proyekting to sektor pribado eh hindi ang publiko at ah at magbibigay din yan ng ah ang gobyerno ng mga napakaraming mga guarantees, mga incentives at ah para lang sa mga dayuhan at malalaking lokal na negosyo o negosyante. >> Mm. Yung meron meron sila caps

yung Philippine Energy plan eh. >> 2023 to 28 yon. Ano ba nilalaman niya? Sabi niya mga 12% ng kalupaan ng buong bansa ay ah projection yan by 2050 ay mailalaan yan sa renewable energy. Mga 5 milyong ektarya yan. So yan ah lupa pa malaki pa no sa rice and cornlands kung tutuusin ah yun yung meron siyang ano eh yung ah plano may scenario one sa scenario one niya sabi niya yung solar um mangailangan ng 200,000 hectares yung ah onshore naman mangangailangan ng 672,000 hectares malalaking tipak talagang loob malaki pa y'yan sa Cebu o sa Ilo

Ilo-Ilo sa Leyte ganun kalaking lupa. Tapos yung offshore, ito naman yung ba sabi natin kanina nasa dagat mangailangan niya ng 650,000 hectares of coastal waters pa lang yun ha. Hindi pa kasama yung >> yung coast yung mga baybayin. >> Yung baybayin. Oo. Ngayon ah merong scenaryo two yung plano. >> Mm. Sabi niya, "Mas maliit lang sa solar and onshore." Mhm. Kasi ang paborito talaga ng Marcos Administration ay yung offshore wind. Mm. Na proyekto pero gagamit ng 1.6 million hectares of coastal area. So malaki na yan kaya sa Samar which is the third largest province in

the country. So gan mas preferred niya yung offshore caps. Mas mahal yan. Pero mas mataas ang potensyal. At tingin natin bawas ngayon yan sakit ng ulo sa mga palalayasing magsasaka at katutubo. Katutubo. Sosyal and ano ang tanong ngayon paano yung mga mangingisda? So may mga ganun eh. Mm may mga ganung um nakikita natin caps. Maraming sa ilang discussions natin sa community maraming mga nagbigay na no ng kanilang datos at halimbawa ng mga nag-e-exist. mga plano na mga uh renewable energy projects. Ah wala pa tayo talagang ginawang desk research para alamin itong mga ito pero ito

from the ground na e no sinasabi na nila ito yung mga ongoing ito na yung mga nangyayaring mga proyekto. So halimbawa ang isang malaki diyan caps yung ano eh sa solar ha yyung Mterra solar project sa Nueva Ecija at Bulacan mga 3,500 hectares yata. Oo sa bayan mo. Oo oo nga >> ang laki noun ah. >> Naibigay kaagad doon sa Empera. Gapan pinaranda yata ano niya. Yes. Tapos maraming ano marami pang mga tigfa-500 hectares like yung sa Malubog, Tarlac. Sa Zambales naman, San Marcelino 300 hectares. Oo. Ilagan City 400. Pero yung sa Negros may balak

talaga na hanggang halos 1,000 ektarya. Nag-umpisa na may 658 na na naka-allocate. Solar farm yon sa solar farm. Ah siyang banda may mga existing onshore women din ano ah sa Bangi Ilocos Norte. sa Burgos, sa Ilocos Norte 700 hectares uh ano 'to kaparisan sa pagodpod 625 hectar ah San Lorenzo Guimaras no sa Mabini Batangas 4,8 he ang laki nito. O >> basic energy wind farms ang nakakuha niyan eh. Mm with 4,536. Si Asen naman yan. Si Asen Asen ng Quezon North on Shore win project. So may limang by 2050 may 5 milyong ektarya ka kung

sa kalupaan yan >> sa solar at onshore >> onse. O tapos 1.6 million hectares ka sa offshore. Yun ang gusto nila 6.6 hectares lahat yan. Hindi ko alam kung pagsasanibin o kasama na sa liang milyon. Hindi nila sinasabi kasi land yung 5 million eh. Pero kung 1.6 million ah offshore, ang laki pa rin noun 'di ba? Yun. So yun yung ang isa pa nakita natin yung mismong ah nag-e-exist yung Buhawind caps. Buhawind ay offshore yan eh. Kasi sa offshore ang mga um tinutukoy na zones ay Manila Bay, Mm. >> Tayabas Bay, Guimara Street, Mindoro. Tapos

sa Northern Luzon nag-e-exist na 'yung Buhawind. yung 66,000 hectares na nakaapekto sa 16 na,000 na mga mangingisda sa ano yan pagodpod sa banggi sa pasukin tapos syempre meron ding mga plano pa no yung repow at saka yung red sea redc na88888 hectare sa maubad quezon meron pang 2,000 naman sa ryal mga offshore yun. Mm. So ito na yung kumbaga agresibong tinutukoy kung ano nga ba yung itatayo at sino na. Nakaatado na eh. O may mga pangalan na sila eh. Hindi lang maiaalis na isipin. Ah halimbawa po isipin ko na kung 5 million hectar sabihin natin

magkasanib million hectares yan. binigyan ng uh d sa 99 year landl act kasi pati yung mga lupang nakalaan for agricultural purposes sa cloud dun eh. Mm. So, and tapos yung mga ah bahagi ng public domain, ng public lands na pwede ng tawaging alienable and disposable lands, pwede ng p ipamahagi doun sa mga tillaler occupants mag-issue ng ah agricultural pays. Pag pinagsama mo talaga yon, so matindi impact niya nalunan sa food security. Iba po yung environmental kasi pag pinagsama mo yung yung 5 million hectares, idagdag mo yung 1.6 million kung katubigan niyo yung 5 million hectares

eh mas malaki doun sa harvested area natin yan eh sa rice production. Oo. >> So 4.8 million hectares. So ganun kalaki. Ganun kalaki. So So kaya tin nangangako ka ng clear sustainable climate resilient energy sources mo pero yung pwede niyang maging ah epekto naman pang-aagaw doun sa mga lupaing may malaking potensyal para sa produksyon ng pagkain natin ay ah maapektuhan at maaagaw. So 'yun lang sa ano sa sa mga economista ico-compute nila 'yan 'di ba? Parang tawag opportunity cost. O sige food security o mga magsasaka ganito ang mawawala sa food security pero ganito naman ang

energy na maibibigay sa atin. So yung magsasaka hindi naman yan makasarili eh. Iisipin naman niya ay mas maraming makikinabang, mas matagal energy eh na ano na ah renewable. So ico-compute natin dapat merong um compensation ba yan, mitigation o ano? Pero wala namang ganong kumirektang benepisyo yung komunidad, yung host communities. Tsaka may nangyari bang kinausap muna 'yung host communities para man makapag-compute tayo ganon? >> Kadalasan ano 'yun eh nakabuntot lang 'yung quote un tinatawag nilang public consultation. >> Oo. >> Oo. Sa mga ganyang proyekto. >> Minsan dadaan lang doun sa kapitan eh. Hindi naman ganun yung

project dapat ' ba? Hindi. Hindi naman dapat ganon. Oo. Sa isang halimbawa dito nakausap natin caps yung yung sa ano sa KMP sa Bicol. sa Bicol bukod doun sa mga nag-e-exist na nilang mga solar etc etc ha nagsisimula ang construction o ang mga pag-encroach ng San Miguel Bay offshore wind sa gitna ito ang San Miguel Bay ay nasa gitna ng Camarines Sur at Camarines Norte bahagi ng Sipocot, Cabusawo, Tinambak at saka Mercedes tumataginting na 23,307 hectares. Mm. Ah ito ay computation pa lang. Hindi nung offshore kasi to eh. Hindi nung dagat ah nung maapektuhan na

lupa. So diretso kasi ang San Miguel Bay ay diretso sa Philippines Sea. Mm. Diretso yan sa Pacific Ocean. So mayamang fishing grounds yan ng mga small scale fishers. Kaya nga ang ah matinding epekto talaga niyang ah pangangamkam ng lupa. Ibig sabihin kahulugan niya talaga. Ah kahit itago nila ano yun eh land grabbing eh kung sa kalupaan natin ah resource grab resource grab ah pangangamkam nung mga karagatan na potensyal at ah kinabubuhay nung ating mga maliliit na mga mangisda pwede nilang sabihin eh hindi doon naman namin itatayo sa hindi na kayang abutin nung ano eh 'di

ba yung malalim na lampas na sa seven patoms e ganun ang ah palalabasin nila yan kaya hindi na kayang abutin ng mga karaniwang kasangkapan o gamit sa palakaya na mga maangisda. Pero hindi yun ang usapin eh. So ah lalong ah lalong ah ah kaya kumbaga ito sa onshore yung may windmill sir yan meron kang offshore windmills doon o pang ah proyekto. So saan ang lugar ng mangingisda ngayon doon at mga komunidad nilaitaya >> eh malaya pa yung isda kasi yung isda makakapunta 'yun sa mas malayo eh. kung makakapunta siya caps kasi ang balita ko sa

sobrang ingay nung turbina >> Oo. >> Eh ang isda ang komunikasyon niyan nasa ano eh nasa sound eh. >> Oo. O >> maano 'yan, mahihilo na rin 'yan. Ma-disorient. Hindi na niya alam kung nasaan siya. Ngayon ang mas lungkot dito sa San Miguel Bay sa Kanluran nung nabanggit kong dalawang probinsya nandun yung lamon Bay 'di ba? Mm. Ang lamon Bay bahagi ng Tayabas Bay. Mm. Target yan. Nabanggit natin kanina sa offshore wind. So 'yun tama ka. Meron dito sa San Miguel Bay meron din sa lamon Bay. >> Oo. >> Hilong-hilo na rin talaga. Hindi lang

alamunin sila non. Yung mali mangisda natin pati yung isda. Oo. Pati yung isda hindi na malaman o ' ba ano siya sound waves yung communication nila. Ilong talilong yon. Sabihin sa isda chappi ka chapi ka chappi chappi. So yun yung itsura ng offshore um medyo ah kahit nga yung mga nakakausap natin sila mismo yung surveillance pa lang ng lugar naiingayan na sila eh at meron na talagang disruption sa kanilang kabayan sakaung yung habitat nung mga isda talagang >> habitat masis >> o masisira. Iba pa 'yung mga ano diyan. >> Mm. Ah ang isang kaso natin

caps mapunta naman tayo sa ibang ano ha 'yung sa Negros. Oo. Haenda Asia Plantations Incorporated na ang kanyang acronym ay Happy. Uy happy ah. Oo. Pero malungkot yung nangyari caps kasi ito ang happy ay cons majority owned by the Aranetas. May palm oil plantation sila sa Candoni, Negros Occidental. Ang saklaw ay 6,652. Ang laki ah. Halosita 'yan. Ay oo ganyan yan sumaklaw sa 10 barangay ganyan ang saklon niyang 6,532 hectares e angendalita ito 6,652. Another lucita. Ano yan? Ah malaki pa. Mas malaki pa. Monocrap din. Palam oil. Monocrap. Oo. >> Ngayon sa kaalaman na ng

lahat, ang Palm oil ay nako-convert sa fatty acids methyl Ester at maihahalo yan sa diesel. So bio diesel na pinagmumukhang malinis din. Ano >> ang problema dito? Wala itong environmental compliance certificate. Wala rin siya ng free prior and informed consent dahil may mga katutubo po diyan ang mga maghahat >> at bukid non. >> So yan conson he group yan. Pero patuloy pa ba yan kahit walang mga kinakailangang mga required documents o required? >> Opo. Ang sabi nga eh yung kasi medyo bulund bulubundukin yung kandoon eh. Paikot nila tinanim yung ano eh >> yung palm oil

eh. >> Talagang yung yung puno na yon. Ah >> um o hiring na daw ang uh ang happy na pinamagatang sad ta's marami pa Central Luzon nandiyan din 'yung nabanggit na natin kanina nandiyan 'yung ah department of energy partnership sa Tarlac Solar Power Plant Project Petrosolar yan ng mgaucho nakatungtong yan sa 500 hectares na lupa na meron ng notice of land reform coverage. So nasa loob yan ng ano ng hear na kinovered ng conversion order issued ni former secret Dar secretary garilao nung August ah 196. Ah ah hindi oo oo. Tapos nung ako yung nasa

Department of Glara Reform so may petition yung Almalal na siya magang bugit sa Lucita to revoke yung conversion order na yon covering 500 de. So nagkaroon ng ocular inspection yung Dardo. Nakita na ang meron lang development ay yyung 115 hectares. Pero yung 200 hectares ng Lita Realty Corporation at saka yung ah iung ah actually pinambayad yun eh. Dasun and Pago Eca yung 184 hectares ng RCBC. Oo. Oo. Mm. 'Di ba RCBC? Yen ko 'yan. Oo you o yan ay walang development kaya nag-issue ako non as dark secretary ng parser revocation ng conversion order so ang

nangyari nung wala na ako sa dar ah umakyat sila sa offic the president nag ah parang nag-reissue o ah ginamit nila uli yung conversion order 100 sabi 100 ay ano na oo ginamit na sa solar power o out of 184 yan hectares so ano nangyari dun sa 500 ano pa hectares na naka eh dapat yan dahil may pending petition for evocation ah dapat may ano doon dapat mag-issue ng season and disease order para walang ah moving operation eh madali na yun sabi rcbc pala yun eh natuan niya na meron na kasi siyang sariling petrolar yun

yung project niya at yun public private partnership with the department of energy. Ngayon o naman si Abois SP New Energy Corporation ay may 4,000 hectares sa Nueva Ecija, Bulacan, Tarlac. Nabanggit natin kanina sa saklaw na yan, mahigit 2,000 hectares ang aprobado na para sa land use conversion. Yang 4,000 hectares kalahati naman yan ng Hasyenda loob sa Nasugbo, Batangas. Kasi yon PH8,600 50 hectares yun eh. Oo. Yung yung tinarget ng panahon ni Ramos na President Ramos ng na ng Phil Estate Development Corporation natatayuan ng Ecotourism Project. Napatig ah napatigil 'yun dahil ah lumaban yung magkasaka. Natayo

nila yung alyansa nila na ugnayan ng ano mamamayan laban sa pangwasak ng asyenda loob. Napatigil yung project no. So pero 8,650 hectares 'yun. So ibig sabihin 'yang laki na 'yan na binabanggit mo ay halos uh kalahati nngendaloo naman. Okay. >> Grabe no? So gan madali lang naman nilang iano 'yan itulak. Sila ay real estate companies. Syempre punong-puno rin ng kaso ng land grabbing 'yung mga katutubo. O syem sila naman ang nauna diyan. Mega Dams, geothermal. ah yung biofuel plantations katulad ng nararanasan ngayon sa candoni ng happy tapos mga solar farms na inuna sa mga bundok

tinayo katutubo talaga no yung ah napapalayas o naagawa nung kanilang lupaing ninuno o yung ancestral domain sa mga mangingisda naman caps apektado sila hindi lang ng mga nakalutang na solar farms sa usapin ng access sa rekurso kundi mismo doon sa pagpatay sabi mo nga kanina na ng aquatic life at pag ah liit ng huli no um at doon natin nakikita na kung profit motivated talaga yung renewable energy project ah wala talagang pakundangan dun sa pag-aagaw ng reko. Mm. So yun yun yung una nating ah mahalagang pag-usapan pagka pinag-usapan natin ng renewable energy. Yung pangalawa caps

yung environment. Mm. Nabanggit mo na kanina eh nagsimula ka na doun sa kaya paano naman to magiging renewable kung sira naman na yung environment 'di ba >> pwedeng sabihin nila sira n nandiyan pa naman >> nandiyan pa naman >> oo pero sira lang hirap no >> parang yung electric fan ko sa bahay eh hindi mahirap itapon pa eh >> andyan pa >> nakikita mo pa 'yung blades eh >> kasi wala namang pupuntahan yan eh >> so anyway ang nangyayari Eh sa halip na mag-transition talaga tayo Oo. Sa malinis at sustainableng energy at ah matigil na

talaga yung pang-aabuso sa kalikasan lalo lang din nasisira yung kalikasan. So may ganun tayong ah general impact no? Kasi nga nabanggit natin kapag profit motivated yung paglinang o yung pag-harness ng mga reko, nagiging aggressive siya. So wala siyang pakundangan. So lalo lang nagkaka-envide damage yung nangyayari at lalong counterproductive yung paglinang. Ngayon sasabihin na naman nila ayan na naman kayo. Kumokontra kayo sa progreso eh. Siguro kayo kontra eh. Mm. Samantalang lahat naman ay meron talagang um kumbaga ay anong tawag mo doon? Um cost benefit yan eh 'di ba na may cost talaga ang mga development projects

pero i-ano niyo naman kung positibo naman ang ah benefits at mas malaki bakit hindi niyo pagbigyan 'di ba? Ang punto lang naman natin eh ah renewable sana siya pero halimbawa 'yung mga dums anong nangyari sa ano natin karanasan natin sa mega dams 'di ba kaya sabi natin peking renewable 'yan 'yung sudo sabi natin pseudo renewable ang ah water hydropower kasi wala nagkaroon lang ng siltation yung mga river systems tsaka naglubog ka muna ng komunidad o isang malaking bayan ganyan pati yung mga anumang mga rekurso diyan ah yung mga biodiversidad na ano 'yan eh O >>

'yung dating isda na malayang lumangoy hanggang pababa n sa kailugan mula doun sa mataas na bahagi tapos babalik 'yun eh. Wala na 'yun wala na exercise 'yung isda doon. Yung isda talagang ganun yun eh lumuluslos tapos sumusuba ang tawag diyan kasi ano siya eh. Paano po makakasuba eh may mahina siya may gate na yung dam. Nakita ko 'yung tao sumasalubong at >> lulundagan mo 'yun eh. Mahigit 100 metro 'yun ' ba. Ang Olympics 'yun pagka ano. Kawawa naman. Swimming na nag-polvbolt na. Gan ang yung natural na habitat nila. Yung natural na paglalangoy-langoy nila malaya sila

eh. Mm. Yung isda kasi talagang lumuluslos 'yun tawag doun pumupunta sa mababang lugar ilog man yan o ano. Tapos bumabalik 'yan. Bakit kaya siya bumabalik? So ibig sabihin hinarang mo hindi na siya makababa. Hindi na rin siya makaakyat pabalik. Kawawa naman ng mga isda. Kawawa yung isda. Pero alam mo sa sa Central Luzon shrimp eh yung ah nakawawa eh nilagay na lang sila sa farm. Mababa mababa lumandag yon. Pumitikyusog po. Nalulunod ba 'yun yung shrimp? Ha? Nalulunod. Wala pa akong nabalitaan. Victor kawawa na sugpo o hipon wala pa eh. Wala na kasi nilagyan na lang

sila ng ano farm farm. Kinulong na kinulong eh. Oo t's o kain na lang tayo ng mga feeds ganyan. So hindi lang siya parang nakasira sa kalikasan. Nakasira sa habitat. Sa habitat talaga sira. At saka sa exercise ng mga isda ' ba ang ang lakas ng isda nasa pagkiwal eh. Oo. Yun yung >> saan matinik. Saan matinik ang isda? Sa paglangoy. >> Sa paglangoy matinik o hindi doun sa tinik niya. Hindi talaga >> ' ba pag ano yung yung yung pwersa niyan sa ano nasa bewang yan eh. Nasa ano Oo eh hindi mo na pinalago

yun e. Pati yun wala. Actually yun nga sa swimmers sa bewang mo daw kukunin yun. Oo. Ay naku napapalayo tayo yung geothermal caps. O. Oo. Geothermal. Pag natapyas kasi dahil ano eh aggressive 'yung geothermal uh development. Natapyas kasi 'yung mga bundok eh. Oo. Tinatapyas kasi titingnan 'yung source niyan eh. Oo. Pero kasi aggressive 'yun dapat medyo at saka invasive medyo dapat dahan-dahan kasi pag binigla mo ring tapyas yung bundok lalamig 'yun. Lalamig. Mawawala 'yung init. Mawawala 'yung init. So hindi na hindi siya talaga ganun. Mm. >> Kinukulong nga 'yan eh. Yung isang pag-aaral nga nung

ano ako siguro mga bata-bata yung apo nabawasan talaga yung biodiversity niya dahil sa geothermal natin. So nakakabawas din ng saring buhay yon at sa pagmamadali mabilis din lumamig nga yung init sa loob ng anoasa na yon yun biomas ganun din. Mm. Ah magba-biomas ka. Sasabihin mo sustainable energy eh mismo ngang 'yung agriculture mo hindi sustainable chemicals siya 'di ba? So paano ka makakasiguro na 'yung biomass ah production mo ay hindi gagawin ding chemical and ah water induced ' ba yung matakaw sa ano eh >> matakaw sa tubig yung mga biofuels na yung dumi ng baboy

naiinit nung dumi yun ano din ng biomas yun eh. pupudos din ng biomas doon. Oo. O ngayon. So dapat marami tayong naalaga na baboy mo eh. Hindi nagasf eh. African fever. Oo. Kaya medyo ano eh yung repopulation nagproblema diyan eh. Oo. So e agaw rekso ang biomaas sa pagkain eh. O tsaka sa patubig. So dapat masaral siya ng mahusay. Kung hindi mo rin lang naman naaayos yung agrikultura mo, huwag mong pasukin ng biomas as ano, renewable energy. Ang magandang ano pa hindi mo pagpapagariin yung layuan. Mga komunidad sa community pwedeng mag-produce sila ng biomas. Oo.

Oo. >> Kahit naman micro, hydro kaya naman eh. Sa community mga gann dapat ang ano parang 'yun talaga ang ano. Oo. Pero kung gagawin mo imbitahan mo 'yung ano gaganyanin mo 'yung dayuhan mamunan malalaki punan eh hindi mag-i-invest sa isang komunidad 'yun 'di ba? >> Hindi tapos wala ka pa ring programa doon ang gobyerno. Yun lang. Sa sa sa land preps naman ng solar farm ah ang nakikita ngayon ng mga environmental activist 'yung soil erosion. Ah matindi ang ano niya. Oo. Tapos 'yun palang mga makina pag matagal nakadiin sa lupa yung mga panels, nagdudulot din

yan talaga ng pagguho. Tapos um nasisira yung lupa, dumadami yung sediments. Oo. Ang mga bato-bato sa ilog at sapa. Tapos eventually nagdudulot din ng pagbaha kapag tsaka yung akin ng malaki iano mo sa isang agricultural lens. Pati mga microorganisms aaray pitpitin ka paitpitin ka ba naman ng mabigat na makinarya na traktora na malaki o heavy equipment? E talagang ano e >> soil health nga yung sinasabi yung nutrients mismong noun. Tama kayo may buhay din yun eh. Buhay yon mga micro ano yun eh >> nait sila compact na sila >> oo dahil po kaliliit kami hindi

kami makalaban kaya ginaganyan niyo lang kami. >> Ay yung bulate no ka >> wala na yun no. >> So may nakalutang sa tubig na solar >> ah floating ang tawag. >> Oo ngayon um parang dito sa lawa ng Laguna sinabi ng fisher folk organizations no na wala kaming access. Pero actually ang sinabi rin nila 2,000 hectares yata 'yan eh. Opo. Oo. Malaki-laki rin. Ang sabi rin nila 'yung pag tinakpan mo ng panel 'yung tubig hindi na tatagos yung sikat araw. Oo. Magkakaroon din ng pagbabago doon sa aquatic lion doon. oxygen ng tubig maapektuhan niyo '

ba? Oo eh doun nabubuhay na may isda e pag walang oxygen dinine yung ano paano bubuhay yung isda bakit hindi naiisip ng tao 'yun no pag ano lang pwedeng hindi nag-iisip yung mga may ano yung mga may oo may pulis motibo sa profit oo >> so yun yung pagbabago sa ecosystem yung pag-clearing pag-alis ng mga puno nauuwian sa pagkawala ng biodiversity pagkabulabog ng habitat at saka ng species at saka pagkabulabog ng tao no kasama doon sa buong habitat na yan at saka so erosion yes magpapalala lang yan yung pag ah kaalis ng mga puno mismo

sa climate change na ginagawa nilang dahilan kung bakit tayo nagre-renewable energ ulat nga nawalan ng chlor and fauna species native plants mga kalidad ng tubig inumin tapos watershed kagubatan at yun nabanggit niyo nga 'yung soil health mismo, soil nutrients mawawala na yan yung land use conversion magli-lead yan sa soil erosion and soil nutrients so may pagkasira din ng ganda ng tanawin ngayon baka sabihin niyo masyadong mababaw naman na dahilan yon ang ganda ng tanawin po ay bahagi ng kultur ng pamayanan ng mga communities no so ah at bahagi yan ng kultura rin ng mga katutubo

may mga tanawin din na nire-regard nila na hindi lang ito kagandahan kundi ay sagrado. So 'yun ay nasisira rin. Yung offshore 'yun yung paborito ng Marcos Administration yung nabanggit ko kanina CS may bulabog talaga yan. >> May bulabog yan. Wawasak yan. Papatay yan sa marine life. Bukod sa ihuhukay ito sa gitna ng karagatan. So maingay 'yun 'yung pag-bore nung wind turbine sa gitna. akala ng iba habang bino-bore lang, habang binubutas lang, hindi syempre pag umandar na yung ano niya, yung turbine niya, maingay pa din 'yon. Ngayon sabi ng mga ah eksperto, may mitigation naman yan.

Mm. May pagpapatahimik naman diyan. So hindi pa natin yun naaaral. Naisip ko lang siguro baka merong ilalagay sa tenga ng mga isda para sila na lang ang mag-adjust. Pero 'yun 'yung mga hindi na natin nonrenewable no ireplaceable na mga epekto sa ating hindi mo na maibabalik. Hindi na siya maibabalik. Yes. Gusto kong banggitin last na lang sa NV yung San Miguel Bay sa kaso ng Bicol na sinasabi nila ngayon pa lang wala pang construction pero meron ngation, meron ng soil erosion, bumabaw na yung dagat, may epekto ito sa buhay at karagatan, no? Tapos ah gusto

rin nating ipaliwanag na yung offshore caps >> akala mo nandun na wala ng pakialam sa atin eh. Paano yung na nalinang niyang energy? Kailangan ng station ' ba? Oo. Ilalagay mo yun sa onsure sa may din. Oo. Baybayan din. Oo. So yung itong si San Miguel Bay pag-iimbakan mo ng mga ano nagenerate. Oo. Yun yung planta actually tawag nila station pero plants talaga to. Mangangailangan to ng ekta-ektarya sa San Miguel Bay maapektuhan ang substations and transmission lines nila ay nilalagay na nila sa Kalabangga, sa Bombon, sa Magaro, sa Milaor at sa Naga City. Grabe. Wala

ba do? Wala bang suporta doon? Ay ano protesta sa Naga City? Um grabeng disruptions ito sa buhay at kabuhayan. 6,000 hectares ang sabi ng ating mga uh ah uh na interview no ng mga magsasaka yun ang sakop ng station pa lang so disruption siya again balik tayo dun sa sinasabi niyo caps number one sa usapin ay resource grabs o dinadaan pa lang yung mga lines hindi pa tinatayo yung turbina sa dagat >> disrupted na yung ating >> so yun yun yung ating pangalawa bang mahalagang usapin ah dapat nating pag-usapan yung epekto niya sa ating environment

yung environmental damage niya ay sabi niyo nga andiyan pa rin yan pero sira na hindi na rin natin yan maibabalik gan so yun caps ireplaceable irreplaceable yan ang punto lang dahil yan ay profit motivated din. So ngayon sino sino ba ang mga nakikinabang diyan? Nexusapin who's who the who. Sino ba kasi ang nakikinabang? >> Bakit ganun yung patakaran? So 'yun nung mga nabanggit na natin yung mga companies eh >> mm >> kanina sa lokal ah mga lokal din naman ang nagtutukoy sa kanila eh. Hindi naman nila tinatago ito eh na ito 'yung mga kumpanya. So

halimbawa sa local sino ba ang mga nakita natin kanina? Mtera caps Meralco yan eh. Lopez o tapos yung ah solar power >> New Energy Corporation. Yes. Oo. Sino naman yan? Aoitis yan. So asin asin asin asin ano yun ah hindi lang yun energy okay ano yun ah ayala corporationen energy gusto na natin anuhin yan ayalaan m eh yung energy development corporation mga lopez ano pati first gent >> yes ang ang ano sa Lopez nakilala natin sila distributor lang ' ba pero nasa generation din sila. So sila yung first gen, first Philippine Holdings at sila yung

Burgos Wind. At ang gusto ko lang sabihin dito, alam ko sa batas caps, bawal yung ikaw na nga yung generator, ikaw pa yung distributor eh. Mm ' ba may ganon? Anti-monopoly na ano sa utilities nakalusot sa PCC yan >> nakalusot. Matagal na yung first gen eh. Fuel pa lang >> commission. >> Mm. O yyung Petrogreen Yuchenko. Sabi niyo nga >> mmur power. >> Yes. Yung TransAia Renewable Energy. Finma yan. Um real estate corporation yan. Tapos syempre Avoitis din ay nasa Negros Solar Farms. Yon. May mga foreign partners pa rin pala sila. Ano? Meron. Meron. Halimbawa,

Renova sa Japan partner ito ng Basic Energy Corporation. Yes. At RDG Wind Energy Corporation. Ito ano to yung partner ng Emter. Ano to? Si Aptis UK yan. UK yung mainstream renewable power Europe. Yan yung Sta Ana, Cagayan. Yan onore yan. Oo. Maroveni sa Japan. Syempre usual yes partner ng power pilipinas option energy resource nga ang poweris din ba ang power anyway sige dali namang alamin United Arab pa ano Emirates Mdar solar wind and battery >> yes >> New Asia Holdings Ink yan ang sister company US yan ng happy >> ng happ ang new Asia Holdings

ay tinawag na Sad o ba muntik ng maging sad sister company yan ng happy 40% shares yan sa Asian Fuels Energy Crash yon matindi itong Singapore naman partner ng kalabangga sa kalabangga to >> next North Total Energies Total Energies France yan sa partner ng ito Mitsubishi uli Japan partner ng basta marubeni Mitsubishi sa inf infrastructure papasok at papasok yan yung developer sa Guimaras ano German pala ito. Yes. Pero hindi ko alam kung ano ibig sabihin ng WPD 'di ba? At ito ang pinaka-abgressibo para sa offshore wind. Hindi lang sa Bicol kundi yung nabanggit na natin

yung Buhawind sa um north ang Copenhagen Energy. So yan ano na yan kilalang-kilala na yan sa komunidad na yan ang dayuhan na pinaka-agresibo para sa offshore. Ano lang ang papel ng Marcos Jr. Administration. Yun na nga eh. ' ba layuhan tapos malalaking oligar oligarko sila na no syempre dapat may gobyerno na magpapaubaya m yun yun ang papel ng Marcos government at yun yung sinabi natin kanina kaya siya agresibong pumasok sa renewable energ sabi mo nga yung pagbibigay ng 100% foreign ownership ano sa solar wind Ocean kasi sinasabi nilang katwiran diyan hindi naman na extractive no.

Oo. Oo. Pero syempre hindi maiaalis na yung ating mga patrimonial assets. Yung usapin ng pambansang soiranya, usapin yan ng pambansang patrimonia no eh ah mga pangunahing usapin yan na sentral na usapin sa para sa mamamayang Pilipino no. Mukhang sa Marcos Jr. Administration hindi sentral na usapin yan eh. Hindi basta may papasok na dayuhan puhunan o mamumuhunan. Mm. So ganon yung ang kasi sa constitution ah national patrimony kapagka ah may may usapin daw ng um in-extract. Mm. So yung geothermal at saka yung hydropower national patrimony yon. Pero yung solar daw, yung wind, yung ocean hindi kasama

sa definition ng extraction. Kaya hindi siya unconstitutional na bigyan ng 100% foreign ownership. Kaya nung kami nagtataka bakit hindi dumaan sa Congreso, sa Senado para i-declare na ano siya no? Pwede tanggal yung constitutional limit ng 6040. Bakit hindi dumaan? Tapos meron palang nagano nagkutkot na mga lawyers para sabihin lang na hindi solar wind ocean hindi yan extractive. So nakapasa 100 foreign ownership just by ano yan DOE declaration. Tapos sa bahagi ng national government nabanggit mo kanina CS nagpasa na o pirmahan na natin yang 99 year list. Mm. Landlish act. So pinasok na nila yan. Long

term pwedeng mag-joint venture para sa land holding. So ang ganitong itsura gusto mo ng solar na 3,000 hectares ganun kaagad ano? Oo. Ah sige. Um ijo-joint venture kita sa ganito sa local. Oo. Pero yung buong proyekto 100% sa dayuhan sao 'yan gann. Ganun din sa offshore. Mm. Ang sa offshore naman um right of use service contracts ang ibinibigay or yung may tinatawag silang se bed use rights yung mismong sebed na ito yung ano mo. So yung Department of Energy nagbigay na siya 92 contracts para sa offshore na service contracts. Naka-issue na siya. Gan' siya ka-aggressive

ngayon. Ang ano caps ang napag-alaman lang natin kailan na meron pala silang um marine spatial planning, >> Department of Energy at saka umr, Department of Environment. Anoung ibig sabihin non? Na-survey nila ang buong marine waters natin para alamin yung go and no go zones. Ano yung go and no go zones? Go ka. Mag-offshore ka. No go. Mmm. Hindi pwede ganun sabi na ngayon nitong mga developers pahingi kami ng kopya mm para hindi kami makasira 'di ba or para hindi kami maka sakit m tao man o isda mm hindi nilalabas ha wala pang issuance wala pang

release ah kahit tayo ayatago yun ang hindi natin walang public disclosur walang public e labag na naman yon ba ito ba merong Freedom of information. Tsaka paano kung ito pa lang si Copenhagen no kunyari lang ano ay nasa no go zone natin alam. Aha. Kasi hindi natin alam na may ganung zone eh. So siya alam niya pero sige lang mga ganun. So yun yung nakita natin doon sa foreign ownership bukod sa binanggit niyong 99 year list na may green lane ' ba? Green lane. Oo. Mm. na parang sige um pabilisin natin ang pagpasok ng dayuhan

sa mga patrimonial assets. Ah total ay sila naman talaga yung kailangan natin para ma-develop yung project. Yun. So isang yun yung isang papel ng ating Marcos administration sa renewable is to allow 100% foreign ownership. I-facilitate yan. alisin lahat ng mga um encumbrances whether ay questionin mo. Oo. Lahat right of way ang ano niya eh. Mm. Yun tinatanong mo ako kanina anong papel niya? Mm. Tagawi. Tigahawi. Oo. ' Ba tagahawi. Hawi. Hawi. >> Hindi mo alam yun. Yung sa concert pag papasok na yung rockstar siya yung taga awi. Oo. >> Hindi siya yung tagatugtog. Taga hawi

lang siya. So 'yun 'yung isa 'yun. Actually Caps, maganda ring aralin natin yung renewable energy. Oo. Oo. Ito kailangang ano Renewable Energy Act of 2008. Ah pagsusuri dito. Oo. Mm. Kasi lumalabas ano siya eh, market oriented. Mm. Yung ganun lang ah yung pagbili ng renewable energy. May nagtatakda na ng kanyang presyo. Market and profit oriented. Pwedeng ano? Oo. Tapos yung yung presyo na yon ah syempre ang nakaka-afford non yung business din. Hindi naman yung households. Tapos ang bentahan ng renewable energy nasa ano din may trading platform din yan. May certificate din dapat ah maiksi yung

12 years na yan yung bibili ka talaga sa ganyang presyo tapos um syempre sobrang mahal yan para sa maliliit na consumers. So dito pa lang feed in tarif ano? Oo. 'Yung feed in tarif na na sinasabi nila 'yan 'yung magbibigay sa atin ng presyuhan na nilang magkanegosyo. Negosyo, pabrika at yung renewable energy supplier. Pero tayo hirap na hirap kasi 'yun pa rin ang presyo sa atin eh. In fact mas mataas pa nga eh. Mas mataas pa >> eventually. Kaya sa fossil fuels malamang kasi babawiin nila 'yung technology. Babawiin nila eh. Oo. Kaya pwedeng sa una

sasabihin nila o mas mababa ito kumpara dun sa cost natin kung ang gamit ay fossil fuel. Pero malaunan tataas at tataas din yan. Tataas. Oo. Kasi parang inuna 'yung mahal. Mahal kasi talaga 'yung magtayo. Mm. Inuna 'yun. Uunahin nila 'yung ah tubo kaagad. Mm. Hindi mo naman hintayin na magkakalawang yung turbina sa dagat eh. Kunin mo agad yung ano. Maski pa renewable yung energy na binibigay sao. >> So may ganun dahil pinagtubuan ' ba. Ganun naman din yung sa mga ano natin >> umm sa mga cellular sites ganun naman yun. Hindi mo naman kailangan bayaran

ng bayaran yung mga ano mo eh komunikasyon mo >> habang sa isang banda. Ang dami-dami namang incentives niyan ano na tinatamas binigay ng Marcos government. Yes. Para maengganyo talaga yung income tax holiday para sa pitong taon. free importation special tax rates sa makinariaptions ng carbon credits ah sa madaling sabi lalong ini-incentivize 'yung foreign ownership at 'yung domination ng mga dayuan no dito sa energy sector yes ng bansa habang yung mga may mga maliliit ding players caps ah sa solar mm ah at itong mga maliliit na players mahal ito ng mga komunidad kasi talagang kinokonsidera kung

ano yung konsumo ano yung ah saan itatayo ganun wala naman silang ganong incentives eh in fact sila ay napipilitang pumasok dun sa malaking palengke ng renewable energong pa natin anong kapakinabangan ng lgu dito ng local government ayan na ang magiging kapakin 'di ba dapat pag ganyan caps kahit hindi sinasabing ah hindi naman 'to patrimonial assets eh babayad ka ng royalties m sa government kasi lupa at coastal ano rin niya 'yun eh. So ang sabi ng LGU, sige ng Renewable Energy Act of 2008, sige ibibigay natin yung 80% bilang subsidy sa electricity um consumption ng community.

Pero dahil inaral natin yung act, may tinatawag siyang netering na kung sumobra na yung generation natin ng rewable energy kunyari sa bahay, Mm. May choice ka kung ibibigay mo. Balik mo sa grid 'yun eh. Sa Meralco 'di ba? Mm. O pwede mong gamitin ilagay sa bumili ka ng baterya, ilagay mo sa baterya. 'Yung net metering sobrang binabarat din at pinatatagal ng Meralco 'yung pagbayad naman sa'yo sa energy na binigay mo sa kanya. Mm. So ngayon kung ganon ang kalakaran na nagne-net metering, paano natin masisiguro na yung gobyerno na nagpaubaya na sasagutin niya yung 80% daw

subsidy sa electric consumption natin once the the facility is installed. Medyo 80% duda na tayo ngayon. Ito ang balita ko caps hindi naman talaga magtatagumpay ang renewable energy project program ng gobyerno. Pero sa kalaunan, kahit man lang daw lahat ng local government offices ay maging fully energized ng renewable energy, okay din naman yun ' ba cat? >> Okay din naman 'yun. Ako okay ako doon yung halimbawa sa ospital no nakita niyo ba yung nagpaanak sa labas dito sa Cebu ospital okay lang yun o yun pero still ang tulak ay obsession pa rin naman talaga ng

um ah Marcus government at ng World Bank sa tulak ng World Bank ang offshore. Meron tayong ano e loan na eh 800 million from the World Bank. Mm. Ito pinautang tayo sa tinatawag niyang first energy transition and climate resilience development policy loan. So pinautang ka dadagdagan pa raw niya yan ng 3337 billion sa 2040. Ano ang mga kapalit? Mag-offshore ka. So mas mahal yun. Ibig sabihin foreign investment yan. Um, babaan mo yung barriers mo sa private sector. So ano pa 'yan? Pagbubukas pa. Nabanggit niyo na yung mga incentives. T's may mga market reforms. So yan

yung bilihan ng renewable energy sa palengke. Ah akitin ng dayuhang pamumuhunan. Tapos ito caps yung ah nagkaroon na kayo dito ng statement yung sa green lanes ay gawing mas mabilis pa para ipakita saan yung ruta para sa mga renewables so yun pagpapabilis na o ito renewable energy ako o sige mabilis na pasok yun yung isang nakikita natin t's syempre nabanggit natin yung marine spal planning mm world bank ano yun funded na pag-aaral. So nakikita mo ba? Nag-a-unfold yung platenewable energy. Yung script niya unti-unti ating sa para sa akin kahit balibaligtarin mo yan. Mm. Hindi nagsimula

sa ano eh doun sa intensyon, plano't programa. Mm. para sa sariling pag-unlad 'yung ating pagpapaunlad nung sektor ng agrikultura, 'yung pamayan natin sa kanayunan 'di ba 'yung 'yung tunay na programa para sa pagpapaunlad ng yung agriculture and rural development program yung tunay na programa para sa pambansang industrializasyon dapat yan ang ano at tapos merong diyan diyan ka ngayon babalangkas ng isang programa o plano na energy naman na sustenable Oo. Na sustinable talaga. Sabihin mo mang climate resilient an o 'yan dapat ang paglilingkuran. So ganun eh yan ano 'yan eh parang ah ang direksyon niyan ano

eh talagang ah yun pag-iingganyo nga ng dayuhang punan para sa dayuhang tubo ganun negosyo so ganun eh. Profit oriented eh. Eh ito kaya hindi makikinabang yung nakararaming mamamayan diyan. ano programa direksyon. So atentral sa programang yan ng ah tunay na pagpapaunlad ng ating agrikultura at pamayanan sa kanayunan, rural development at pambasa industrializasyon. Syempre mahalaga yung tunay na reporma sa lupa na yung ah malalawak na lupain kaysa ipailalim mo diyan sa 99 year longterm landlist at saka diyan sa mga energy projects na yan ah kung ano-anong mga proyekto renewable energy projects pamahagi mo yung pangunahing reko,

pangunahing kagamitan sa produksyon e syempre ang layunin naman diyan para lumikha pangunahing Aung pangkonsumo ng mamamaya 'yung seguridad sa pagkain 'di ba? Mm. At ah linangin yung mga ating mga rekong mineral para sa pangangailangan ng pambansang industrialisasyon. So dapat ganon at dapat nasa sentro yan yung gobyerno at syempre yung mamamayan. So yan ang wala diyan sa ano na yan eh. Wala po sa plano na yan eh no. Mm. Ibig sabihin caps hindi tayo magta-transition ' ba? Hindi walang walang transition. transition kasi parang dinagdagan lang naman niya iyung energy on top of fossil fuels. Ginamit din

niya iyung same pattern ng imperialist plunder. At yung sinasabi niyo nga hindi naman nakatungtong yan eh sa kagalingan ng lahat. Totoo yun. Kasi yung mga malalaking lokal na negosyante, negosyo, mga dayuhang monopolyo kapitalista, wala sa interest nila yung talagang umunlad ang ah ekonomiya ng ating bansa. Maging tunay na industrialisadong bansa tayo. So wala sa interest nila yun. So kaya sa isang banda diyan lumulugar ngayon 'yung ano 'yung ano aasahan natin sa gobyerno talaga. Hindi hindi pupwesto sa gitna eh yung gobyerno pag sa tunay na pag-unlad sa gilid nga sa gilid taga Oo sa sa gilid

o eh kaya lang pag nasa gilid ka kadalasan nasisipa yan eh yung mapwesto sa sa gilid eh pero nasa gitna ka nasa sentro ka ay ang ang suporta at ah pagtangkilik ng mamamaya nasa sao oo may ganun eh mayangat bilang isang ah may sentrong papel pero pag nasa gilid ka rin caps ano 'yan eh tagaprotekta ka rin ng mga tubo ng mga oligo tubo ng dayuhan tigasok ng momo o kung may tating hindi ding momo kasi may may korruption ding nagaganap eh kaya lang mahirap imbestigahan yung offshore wind makita pero may momo namang malalaki mga

>> hindi naman butil-butil lang yun >> ehungison nila mismo ay mananatili Oo. Kapag sinuportahan nila yung foreign investors yan yung oligarch's profits. Yan yung mga ano ng renewable energy. Hindi naman tayo dapat maging sarado sa foreign investments ' ba. Pero kailangan yes yung ang nagdedesisyon diyan ng gobyerno mamamayan kung saan lang sila dapat pumwesto na sektor na ekonomya. Hindi siya yung nasa sentro nasa unahan at ah ang pangunayang motibasyon ay tubo no yun ano caps eh ako dun na namulat na ako sa sinabi niyo eh wala pong selfishness namumulat mo ako ah wal >> walang

selfishness o pagka makasirili ang mga magsasaka katutubo at mangingisda o hangga't mapakitaan sila ng pambansang industrialisasyon na pagalan um tunay na reporma sa repormang agraryo maco-compute nila kung okay tunay na programang pampangisdahan y sa pampangisdahan pampangisdahan oo at ah pang programang pang-exercise ng ating mga >> isda ay masasabi nila na oo sige um maggi-give up kami mag kami yung tatab >> oo >> dahil ay sakapakan naman kapakinabangan ng nakararami pero hindi ganun. Oo, hindi gan hindi ganun ang nangyayari. Ang nangyayari ah kapakinabangan pa rin ito ng mga dayuhang namumuhunan ng mga oligarch sa kanilang ng

mga lokal na malalaking lokal na negosyante na sir rin ang nagpapatakbo ng ating mga pulitiko at syempre kapakinabangan pa rin ito ng bureaucrat capitalism sa napakalaki ring tubo ah at ah sa posisyon at saka sa sa kasamang komisyon. So dahil ganatanggap-tanggap yung renewable energy program. So yun CS ah well said. Yes. Tingin ko dito na nagtatapos yung ating kwentuhan pero hindi pa natatapos yung ating kwento. Ah hinihingi pa rin natin na subaybayan niyo pa rin no yung ating mga talakayan at hinihingi rin natin yung comments niyo baka meron kaming mga hindi natalakay o gusto niyong

talakayin namin. Mm. So yun caps ah i-share at i-like din naman nila no yung ating yung ating ano itong particular onong episode tsaka yung mga nauna pa nitong ating ano Oo Caps ah nabalitaan ko yung mga tinatalakay mo doon nagiging programa na rin eh no ng ating pamahalaan parang nakikinig ano nakikinig talaga nakikinig sila so sige yun ah maraming salamat muli ako si Rosebe ng Ibon Foundation maraming salamat po. Ito naman si Kapaeng ng Kilosang Magbubukid ng Pilipinas KMP. เ