“Birden Fazla Evrenin Var Olabileceğini Düşünüyorum” Evrim Ağacı Buyrun Benim'de

maymunla kuzen olduğunuz Fikri gerçekten aklınıza yatıyor mu Tamam Tamam gülmeyeceğim devam ediyorum aklınıza yatıyorsa kuzenlerinizin Hayvanat bahçelerinde pislik içinde yaşaması akrabalık Bağları açısından sizi rahatsız etmiyor mu Bu bağlamda şimdiye kadar kaç kuzeninizi evinize alıp sahip çıktınız çok güzel bir soru Hiç aklıma yatmıyor değil tabii ki yatıyor Çünkü benim aklıma yatıp yatmaması gerçekleri değiştirmiyor Gerçek olan şey bizden bağımsız olarak gerçek biz onu anlamaya çalışıyoruz ve objektif yöntemlerle bunu yaptığımızda şu anda yaşayan bütün canlılar arasında en yakın kuzenlerimizin sizin diye tabir ettiğiniz şempanzeler olduğunu görüyoruz ki insan da şu anda halen bir türü Çünkü memeli de türü

mesela omurgalıda türü Neyse memeli veya omurgalı olduğumuza kimse karşı çıkamıyor galiba test etmesi çok kolay olduğu için ama yani şabalak hayvan gibi geldiği için insanlara tuhaf geliyor sadece bir taksonomik gruplandırmadan ibaret anne tarafından maymunsunuz baba tarafından bu maymunsunuz sorusu darwin'e kadar giden bir soru bu soruya herhalde Darwin'in bulduğu olan Hak senin verdiği cevap en güzel cevap olacaktır böylesine önemli bir konuda konuyu Sizin gibi laçkalaştıran bir türden olmaktansa bir maymunla kuzen olmayı tercih ederim erişim engeli Sizce de adaletsizlik değil midir Evet tabii ki adaletsizliktir her ne kadar ben sosyal medyada özellikle sahte bilim yanlış bilgi yalan

haberler gibi konularda belli regülasyonların olması gerektiğini düşünüyor olsam da bunun devlet eliyle yapılıyor olması ve böylesine Büyük bir site bu kadar sık kullanılan bir site için yapılıyor olması Tabii ki hem ifade özgürlüğü hem de bilgiye erişim hakkı konusunda çok ciddi bir sıkıntıdır ve bunun olmaması gerekir abi soru soracağım ama bu başka bir girdin konusu arada denk geldikçe videolarını izliyorum bir kişiye bile bilim merakı aşılanıyorsa Ne mutlu soru kaç kişilik ekipsiniz Biz çok küçük bir ekibiz aslında Hatta şu anda buradaki kameranın arkasındaki iki arkadaşım eşim ve Eyüp ve ben bir de kardeşim bir iki tane de

bize yardımcı olan moderatörlerimiz yazışmalarımızda yardımcı olan arkadaşlarımız var o kadar biz çok küçük Peki biz çok az sayıda insanla çok fazla şey yapmaya çalışıyoruz Türkiye'de Elimizden geleni yapmaya devam edeceğiz Neden Cuma o sırada cuma namazına gideceğim ben Cuma denk geldi vardır bir hikmeti Merhaba sevgili ağaç Hoş geldiniz Evrim ağacı podcasti takip ediyorum ancak podcast'ten çok kitap seslendirmesi gibi oluyor formatını değiştirmeyi düşünüyor musunuz Evet düşünüyoruz Bu çok sık konuştuğumuz konulardan bir tanesi kaynak eksikliğinden ötürü bu şekilde oluyor ama Evrim ağacı Podcast de daha Podcast olan podcastler yapmak istiyoruz yakında yapacağız Umarım hoş geldin Çağrı yanında gaygers

sayacıyla birlikte gelmiş olmanı temenni ederim gelmedim aslında gelecektim ama bu soruyu Önceden gördüm ama yanımda yok şu anda astrolojiye inanan arkadaşlarımıza iki kelam edebilir misin astroloji gerçekten takip edenlerin vaktini çalan parasını çalan umutları konusunda yanlış yönlendiren tehlikeli değilmiş gibi gözükmesine rağmen son derece Tehlikeli olan bir inanç türü ve astrolojiye ilgi duyanların Bence ilgilenmesi gereken asıl şey eğer ki gök kısmı ile ilgileniyorlarsa astronomiye yönelebilirler Eğer insan doğası ile ilgileniyorlarsa psikoloji ve biyolojiye ilgilenebilirler ama gök cisimlerinin hareketlerinin sizin üzerinizde sizin kararlarınızda Sizin geleceğinizde bir etkisi olduğunu düşünüyorsanız Her şeyden önce kendinize hafife alıyorsunuz demektir kendi bağımsızlığınızı göklere

veriyorsunuz demektir Bence bu bir insanın yapabileceği en kötü tercihlerden bir tanesi ve Daha önemlisi bilimsel olarak çalışmadığını biliyoruz astrolojinin Dolayısıyla bilime bekleriz bazı sosyal platformlarda özellikle Çağrı Mert Bakırcı hakkında yapılan mizahlar hakkında ne düşünüyorsunuz bazı mizahların Küfür de içermesi sizi rahatsız ediyor mu Hayır beni hiç rahatsız etmiyor Hatta çoğuna gülüyorum paylaşmıyorum dediğiniz sebeple işte küfür olabiliyor vesaire çok fazla paylaşmamaya çalışıyorum daha öğretici olabilecek şeyleri paylaşmaya çalışıyorum ki aileleri de var ama bir çoğu hoşuma gidiyor ve güldürüyor Ben genellikle Hani iyi niyetle yapıldığını düşünüyorum bunların ve çoğunun da iyi niyetle yapıldığını biliyorum O yüzden beni hiç

rahatsız etmiyor aynen devam geri zekalı anlatır gibi çok özet bir biçimde Evrim nedir Evrim popülasyon içi gen ve özellik dağılımlarının nesiller içerisinde değişmesidir bu kadar yani bir ufak bir popülasyonunuz olduktan sonra o popülasyonun özellikleri bir nesilde bile değişiyorsa ki değişir Bu bir evrimdir Yani bizim anne babamızın jenerasyonuyla bizim jenerasyonumuz arasındaki ortalama değişimlerin hepsi aslında evrimsel değişimler İlla maymunların insanlara dönüşmesi karasal canlıların denizel canlara dönüşmesi gerekmiyor ama bunları Tabii o küçük değişimler birikerek o sözüne ettiğim büyük değişimlere de neden oluyor aslında Evrim yeryüzünde var olan en basit doğa yasalarından bir tanesi en kolay kabul edilebilir ve

en kolay gözlenebilir Doğa yasalarından bir tanesi Merhaba ülkeye kesin dönüş var mı çok istiyoruz ve bu gelişimiz aslında bunun en önemli adımlarından bir tanesi Çünkü biz öyle 3 hafta gelelim tatil yapalım diye değil 6 ay boyunca geldik bu yani yılın yarısını burada geçirmek istiyoruz ve bunu düzenli olarak yapıp bir noktadan sonra kendimizi bunu yapabiliriz hissettikten sonra daha uzun süreli De Kalmak istiyoruz Evet çünkü Evrim ağacı Türkiye'de Öncelikle Merhabalar çoklu Evren Teorisi hakkında görüşünüz nedir var mı bunun bilimsel dayanağı çok güzel bir soru çoklu Evren teorisinin Aslında birkaç ayağı var mesela kuantumda Paralel evren teorisi var

veya hipotezi veya yorumu diyebiliriz kuantumdaki Paralel evren yorumu Ben iki tercihi arasında kaldım bir tanesini yaptım ya da bir ölçüm yaptım ve şu sonucu aldım işte elektronun sağa doğruymuş meğersem bu ama bir de ölçüm yapmadığım sola doğru olan bismim var ya da almadığım bir tercih var ve o anda o tercihi yaptığım anda o ölçümü yaptığım anda ikiye bölündü Evren diye düşündüğünüz Evren kuantumdaki Evet yorum olarak bildiğimiz Paralel evren yorumu ama Eğer Evren var işte içinde Yıldızlar galaksiler galaksiler arası boşluk vesaire ve bunlardan birkaç tane var şeklinde düşündüğünüz şey çoklu Evren teorisi dediğimiz kozmolojik olan versiyonu

bunların Her ikisi de bilimsel olarak test edilebilir teoriler ama her ikisi de şu anda ana akım kabul gören şeyler değiller fakat matematiğin bizi götürdüğü yerde yani evrene nasıl çalışıyorsun diye sorup aldığımız cevapları takip ettiğimizde bu her iki teorinin de sık sık karşımıza çıktığını görüyoruz ve bu onun olma ihtimalini güçlendiriyor Ama şu anda bunun genel geçer olarak kabul edildiğini söyleyemeyeceğim Fakat ben birden fazla evrenin kozmolojik anlamda var olabileceğini düşünüyorum şu anda cosmolojinin gittiği yere bakarak Bakalım hayırlısı VPN vardır [Müzik] inşa Evrim ölüme neden çare bulamadı Güzel bir yorum ama oyuncak olursanız evrimin ölüme çare bulması için

ne bir gerekçe var ne de bir mekanizma var evrimi tam olarak anlayabildiyseniz Çünkü ölüm zaten varsayılan durumu canlılığın her şey cansız her şey ölü ama o cansızlık içerisinden canlılık evrimleşiyor ve kısa bir süreliğine canlı kalabiliyor ve evrim ölümü eleyemiyor Çünkü Evrim hayatta kalma ve üreme ile ilgili ve ürediğiniz anda Artık hayatta kalıp kalmadığınızın çok da bir önemi yok çünkü ürediniz ve bir sonraki nesli ürettiniz sonra o ürediğinizden yıllar sonra başınıza gelebilecek doğal ölümü eleyebilecek bir mekanizma değil Evrim Çünkü evrimin bir bilinci zekası isteği insanlarla örtüşen Arzuları yok genellikle böyle düşünüyor evrimin sanki bir bilinci varmış

gibi düşünüyor Halbuki Kütle çekimi için bırakamayacağım bunu ama ne kadar bilinçsiz bir Doğa yasasıyla evrimde o kadar bilinçsiz bir Doğa yasası Türk toplumunda Evrim ile evrim teorisinin ayrım çoğu kez bilinmemesi ve Aynı düzlemde değerlendirilmesi hakkında ne düşünüyorsunuz Evet bu büyük bir sorun ve biz bunu çok çözmeye çalışıyoruz Evrim bir Doğa yasası tartışması olmayan bir gerçek Kütle çekimi gibi evrim teorisi ise birçok doğrulanmış test edilmiş yanlış anlamamış hipotezi içeren ve evrim yasasının nasıl ve neden o şekilde çalıştığını açıklayan bir teori ve bilginin doğruluğundaki tüm teorilerden bir Aslında makine teorisi veya elektronik teorisi gibi devlet teorisi gibi

bu ikisinin ayrımını doğru yapılması önemli konunun anlaşılması için yapmak isteyip ülke gerçekleri Dolayısıyla yapamadığınız veya yayınlayamadığınız bir video oldu mu Hayır olmadı Ve olmayacak hayranlarınız tarafından bilim adamı olduğunuz iddia ediliyor bilimsel alanda ne gibi projeler üzerinde çalışıyorsunuz makaleleriniz çalışmalarınız nelerdir Ben ODTÜ makine mühendisliğinden mezun olduktan sonra Teksas'ta Teksas tek Üniversitesinde doktora yaptım evrimsel algoritmaları üzerine ve bir test çalışması da yaptım Bu bir insanı bilim insanı yapmaya yeterli bir şey doktoradan sonra doktorlarınızı aldığınız bir bilim insanı olursunuz çünkü bilimin gerektirdiği şeyleri artık öğrenmiş olursunuz sonrasında üretim kısmına geçersiniz ama ben o noktada Evrim ağacı çok büyüdüğü

için Evrim ağacını yapmayı seçtim ve akademiden birazcık uzaklaştım ama bütün çevrem bütün tanıdıklarım bütün işbirliği içinde olduğum insanlar hepsi akademiden olan insanlar Dolayısıyla Kendimi şu anda akademik bilim anlamında bir üretimim yok Ancak ben bilimin akademik biliminden ibaret olduğunu da düşünmüyorum meslek olarak Evet ben bir bilim insanıyım ama iş olarak ben bir bilim iletişimcisiyim bu şekilde tarif edebilirim sanırım yıldızlararası yolculuk mümkün mü mümkün ise çevremizdeki yıldızlardan gelişmiş medeniyetlerin bizleri henüz ziyaret etmemesinin nedeni nedir yıldızlararası yolculuk önünde Teknik olarak bir engel yok ama çok çok yavaş şu anki teknolojimiz ve hatta İşin kötü tarafı olabilecek teorik limit

olan Işık hızı da çok yavaş bir hız yani Işık hızı bizim için çok hızlı ama yıldızlararası mesafeler için inanılmaz yavaş Dolayısıyla bunu yapacak bir medeniyetin öyle bir iki kişiyi göndermesi gibi bir söz konusu olamaz Bir toplumu göndermeleri Yani bir şehir yapmaları gerekiyor veya robot göndermeleri gerekiyor ömrü olmayan bir şey gerekiyor ki robotların da Teknik olarak bir ömrü var Dolayısıyla çok çok zor bir şey neden gelmediler İşte orası ilginç bir videoda baba olduğunu söylemiştin nasıl gidiyor babalık sarıyor mu sarıyor gerçekten beklemiyorsun ama sarıyor çok ilginç bir iz ve o bilimde gördüğünü öğrendiğin şeylerin gözünün önünde gerçeğe

dönüşmesi gerçekten tuhaf bir deneyim Mert dostum bu hayattaki en büyük motivasyonun nedir kendini bu kadar geliştirirken Nasıl oldu da bu motivasyonu kaybetmeden ya da belki battaniyeyi üstüne çekip ağladığın günlerde olmuştur olduysa onu nasıl yendin geri kalktın seni izlemek takip etmek çok güzel sağ ol var ol Çok teşekkürler en büyük motivasyonum Aslında yaptığım işi gerçekten seviyor olmam sevdiğim işi yapıyor olmam dolayısıyla bir zorlandığımızda battaniye üzerimize çekip ağladığımızda Onun da işin bir parçası olduğunu onun da bu sürecin bir parçası olduğunu bilerek kalkıyor olmam ertesi gün ve aynı motivasyonla aynı heyecanla devam ediyor olman ve tabii ki çevremdeki

insanlar da bunu yapabilmem için işte eşim arkadaşlarım ailem çok çaba sarf ediyorlar hep birlikte Türkiye'de güzel bir şeyler yapmaya çalışıyoruz hala insanları evrimi anlatmaya çalışmak çok boş bir uğraş değil mi Adamlarda ne sabır var aq yıllardır uğraşıyorlar cahile bir şey anlatılmaz he he der geçilir en fazla bakınız Aynen denir Bu strateji Bence doğruya Çok yakın bir strateji ilginç bir şekilde ben uğraşıyormama rağmen ama dikkat edin Ben hiçbir zaman tekil bir sizin tabirinizle cahile bir şey anlatmaya çalışmıyorum tekil bir cahile çünkü bu gerçekten çok büyük bir zaman kaybı Bunun yerine tek bir cahile harcayacağınız enerjiyle yüzlerce

bilime meraklı gence yönelebiliyorsunuz O cahillerden gelen bazı soru veya yorumları faydaya çevirmek mümkün ben birazcık onu yapmaya çalışıyorum Aslında o da sanki onlara laf anlatmaya çalışıyormuşuz gibi gelebiliyor Aslında yaptığımız daha geniş bir kitleye o soruyu bahane ederek öğretmeye çalışmak abi lisedeyken hangi dersi daha çok severdin matematik mi fizik mi biyoloji mi Fizikle biyolojiye biraz daha yakındım diyebilirim hepsini severdim ve hepsini sevmezdim her öğrenci kadar çünkü okul sistemindeki Öğretim biçiminin doğru olduğunu düşünmüyorum Merhaba Çağrı Hoş geldin bugün seni Kadıköy sahilde çok yorgun gördüm ülkenin hızına ayak uyduramamış gibi bir halim vardı kalıcı yaz saati ile ilgili

fikirlerini hala aynı mı ülkede kışın sabah işe okula gitmek zorunda kalmak bizi hayattan soğutuyor O da evet o Kadıköy'e gittiğimizde gerçekten çok yorgundum Çünkü kısa bir süreliğine İstanbul'a geldiğim için her gün çok fazla işe koşturmam gerekiyor çok o şekilde ayarladık ve o yüzden yorgunum Aslında Türkiye'de olmak İstanbul'da olmak benim için harika bir deneyim kalıcı yaz saati ile ilgili fikirler bana ait fikirler değil bilimsel olarak somut olarak gösterilebilir ve Akademik olarak kabul edilen Ee görüşler tek yapılması gereken kullandığımız saati bir saat geriye alarak İstanbul'a yani popülasyon merkezine daha yakın bir meridyene daha yakın bir saati seçmek

ağrının doğusunda kalan bir meridyendense bunu yaptığımızda Aslında büyük bütün sorunlar çözülmüş olacak artı bir de okula işe gitme saatinin sabahın körü olması taşa yazılı bir kural değil Bunu ileri almak elimizde bir de bunu Yaparsak bir de süreyi de biraz kısaltabiliriz Çünkü kimsenin sabah 8 akşam 5 çalıştığını düşünmüyorum ben zaten Dolayısıyla bunu doğru adımlara atmak sırf bir yanlışı düzeltmek için fazladan bir yanlış yapmamamız gerektiğini düşünüyorum ki bu bilimin genel çağrıdır bunca sarı içinde benim sorumun çıkmayacağını adım gibi biliyorum ama olsun sorayım İşte bu çekilişlerinde hiç şansı değilimdir Ostim'deki Evrim ağacı takipçileri sevenleri ile bir buluşma organize

etmeyi düşünür müsünüz Tabii ki neden olmasın çok da güzel olur bilin Bakanlığı kuruldu ve bakan olarak çağrıyı düşündüler bu teklifi çağrı kabul eder miydi Tabii ki memnuniyetle ve gururla kabul ederdim ama tabii ki bu çok büyük bir sorumluluk ve o sorumluluğu bir kurulla birlikte ki zaten bakanlık denen şey öyle bir şey bu da başka bir videonun konusu diyorsunuz ya nerede o başka videolar Ah ah nerede bunun listesini yapıyoruz geçen Twitter'da da bahsetmiştim Tek tek bakıyoruz nerede demişim ve o videoları yapacağım o videolar gelecek merak etmeyin bir ışınlanma hakkınız olsa dünyada herhangi bir yıla mı ışınlanırdınız

yoksa evrenin herhangi bir yerine mi Evrende bir yer tarif ediyorsak olabildiğince dünyadan en uzak olan yere ışınlanmak isterdim herhalde Çünkü bu şekilde tarif ettiğimde Eğer ki şu anda fiziksel bir açık yapmıyorsam evrenin şeklini vesaire düşünerek Çok sıra dışı çok Eğer ki öyle bir sıradışı nokta varsa oraya ulaşmış olurdum ve bu gerçekten onu deneyimlemek ilginç olurdu gibime geliyor Böylesi bir fırsatı yılla harcamak biraz sakat geliyor bana yerle kullanabilirken yer için kullanabilir yani Evrim varsa telefonu çıkar diyen dayılar niye var Ah bir bilsem niye varlar Şaka bir yana Tabi bu da evrime biyolojik evrime gitmemize gerek yok

Bu soru kültürle açıklanabilecek bir şey ve özellikle de sosyal kimlik teorisi ile rahatlıkla açıklanabilecek bir durum Maalesef çok ciddi bir bölünmenin yaşandığı bir dönemde bulunuyoruz şu anda ve insanlar çok ciddi bir şekilde kamplarına çekilmiş haldeler ve iç grup ve dış grup olarak gördüklerini o gruplara konforme olmuş haldeler içli gruplarını yüceltmeye çalışırken dış grupları Her ne pahasına olursa olsun ermeye odaklanmış haldeler bu çok dediğim gibi sosyal kimlik teorisinde bariz bir şekilde öngörülen bir şey zaten Sadece bunun çok güçlü bir şekilde yaşandığı bir dönemden geçiyoruz ve bunu bu aradaki bariyerleri kıracak metotlara bilime ve yaklaşımlara ihtiyacımız var

Umuyorum ki o günleri de göreceğiz bir videosunda yaz saati uygulamasının hiçbir yararı olmadığını söylemişti birçok insan da değinilmemiş yerlerin olduğu ile ilgili yorum yapınca alta doğru olan bu kanıtladık gibi agresif bir yorum sabitlemişti videosunu izlediğim yararlı bulduğum fakat eleştiriye ve tartışmaya daha açık olmasını beklediğim YouTube kanalı bu değerlendireceğim Bence yerinde bir görüş sadece şu anki sosyal medyadaki iletişim araçlarının Belki de bu tür karşılıklı etkileşime pek müsaade etmiyor olmasından kaynaklı bir durumda olabilir diye düşünüyorum Çünkü Muhtemelen % otursak böyle düşünmeden ortak bir noktada buluşabilirdik gibi ne geliyor uzun zamandır kanallarına Aboneyim sosyal medyada takip ediyorum çok

beğeniyorum bilgiye ulaşırken bilimsel veri kullandıklarını biliyorum doğru bilgiye ulaşma en önemli konulardan biri Evrim ağacı için gerçek mi acaba paylaştıkları diye hiçbir abonenin takipçinin araştırdıklarını sanmıyorum Evrim ağacına karşı büyük bir Güven duyuyorum duyuyoruz Çağrı da çok heyecanlı anlatıyor bazen uzun videolarda kafa bir noktada karışıyor olabilir videoyu Durdur bir ara ver tekrar izle Bu kadar basit Çok teşekkürler minik Yumoş ama sorgulayın bizi de sorgulayın Biz de kesinlikle hata yapıyoruz ve yapmaya da devam edeceğiz Ama işte belki bu güveni sağlayan şey Biz hata yapabileceğimizi ve bundan korkuyoruz ve bunu düzeltmek için ne gerekiyorsa yapmaya çalışıyoruz ki bilimi

de Güvenilir yapan şey genel olarak bu nefes aldığı anları bile montajda tıraşladığı için makineli tüfek gibi anlatıyor hissi uyandırıyor Çünkü anlattığı şeyler Celal Hoca olsa bu kadar akıcı konuşması İmkansız Bu nedenle anlaşılmıyor Maalesef bu çekim tekneleri konusuna katılıyorum daha iyi olabilir aslında bu benim mesela diksiyonumu geliştirmemle ilgili benim daha iyi bir anlatıcı haline gelmemle ilgili o eleştiriye katılıyorum ve kendimi geliştirmek için elimden geleni yapıyorum hiçbir koşulda bilim ve matematiğin izinden ayrılmayan ve kabul edilmiş artık kanıtlanmış bilgiler dışında element uydurmayan bana göre Türkiye'nin en iyi YouTube kanalıdır Çok teşekkürler en iyisini yapmaya çalışıyoruz bizim yapabildiğimiz Bu

gayet güzel bir kanal ama sonucunun şimdiki zamanı kullanış şekli kulaklarımı tırmalıyor gözlerini belerterek gidiyor dönüyor oluyor şeklinde konuşması dikkatimi dağıtıyor çok zor olmasa gerek sonra R ekleyip dönüyor oluyor demek bu çok çok ilginç bir yorum Çünkü ben Başta böyle yapıyordum yani yapıyordum anlatıyordum gidiyor diye anlatıyordum sonra fark ettim ki bu izlemeyi düşürüyor olumsuz etkiliyor Çünkü konuşurken öyle konuşmuyoruz ve konuşma diline çevirmeye başladıkça daha akıcı daha doğal olduğunu gördüm yoksa benim varsayılan ayarım sizin dediğiniz gibiydi aslında ama sonradan YouTube bizi buralara getirdi umuyorum doğru yoldayızdır Belki de yanlış yoldayız haklı olabilirsiniz zeka turnusolü gibi kanal Çıtı

altına hitap etmez seviyoruz Çok teşekkürler Biz de sizi seviyoruz Çağrı Mert Bakırcı ve ekibini kutlarım Türk içeriklerinden en severek Takip ettiğim kanallardan biri yıllardan beri Özellikle pandemi de bol bol dinlemişliğim var kendilerini o da bir başka videonun konusu O zaman bu da bir başka videonun konusu olsun yeni başlayanlar için bilimsel makale okuma sanatı Bence yapılabilecek en iyi şeylerden biri giriş kısmına introduction kısmını okuyarak makalelerin kendinizi birazcık alıştırmak Çünkü o kısım Aslında popüler bilime çok daha yakın olan kısımları Eğer bu kısmı tamamen oturttuğunuzu hissederseniz Ondan sonra tartışma kısmına atlayabilirsiniz tartışma kısmı da çünkü Bilim insanlarının kendince

yorumlarını yaptıkları o bulgularını açıkladıkları yer bazen sonuçlar kısmını okurken çok zorlanabiliyorsunuz Çünkü çok teknik sayılar işte anlatımlar vesaire olabiliyor O yüzden tartışma kısmı daha iyi Burayı da oturttuktan sonra artık Yavaş yavaş belki sadece grafiklere bakarak bile ama Kalede neyin anlatıldığını anlayabilmeye başladığınızı göreceksiniz benim hocam hep onu söylerdi Yani bir makale yayınladığımızda o makaleyi okuyacak olan kişi bir tane kelimesini bile okumazsa sadece grafiklerine bakarak Neyi araştırdığımızı ne bulduğumuzu ve bunun neden önemli olduğunu anlayabilmeli derdi Belki bunlar makale okuma sürecinizi kolaylaştırabilecek ipuçları olabilir ölüm teorisini reddedenlerin ortak özellikleri Muhtemelen bilimle doğru şekilde tanışmamış olmaları çevrelerinin buna uygun

olmaması onları yönlendirecek bilime yönlendirecek insanlar olmaması ve Muhtemelen şahsi inançlarına çok güçlü şekilde bağlanan ve birincil kimlikleri o şahsi inançları olan kişiler olmaları aslında o kadar da uzak bir tür değiller Sadece doğru şekilde onlara ulaşmak gerekiyor felsefe mi daha önemli bilim mi sorunsalı bu çok gerçekten büyük bir sorunsal bence tabii ki bu yanlış dikotomi biri veya ikincisi sadece tek başına olmak zorunda değil böyle bir ikileme hapsolmuş değiliz Her ikisi de çok önemli bilimde gerçeklere ulaşıyoruz felsefede ulaştığımız şeylerin gerçek olup olmadığını sorguluyoruz ve tabi bundan çok daha fazlasını doğruyu yanlışı ahlakı bunları sorguluyoruz Dolayısıyla insanın entelektüel

gelişimi için bunların Her ikisi de vazgeçilmez şeyler bilim gerçekleri mi Söyler tutarlılıkları mı güzel derin bir soru aslında tutarlılıklarla başlıyor yani olaylar arasındaki ilişkiler ilişkiye sahip olan olayları tespit etme ama bir yerden sonra onu gerçekten ayırt edememeye başlıyorsunuz Çünkü gerçek diye tarif ettiğiniz şey Zaten onlar üzerinden işleyen bir şey Dolayısıyla Bence o tutarlılıkları tespit ettikçe zaten o gerçeğe adım adım yaklaşıyoruz dediğimiz şey o tutarlılıkları ilişkileri tespit etmek evrende süre gelen ve böylelikle gıdım gıdım gerçeğe yaklaşıyoruz ve şu ana kadar bilimden başka bunu yapabilen yapabildiğini bildiğimiz hiçbir tür bilgi türü keşfedemedik O yüzden bilime çok önem

vermemiz gerekiyor Türkiye'de bilimin gelişmeme nedenleri bu hem tarihsel nedenleri var hem sosyal nedenleri var hem siyasi nedenleri var Bunları birbirinden ayırt edemeyiz veya ayıklayamayız hepsi iç içe geçmiş halde ama bir yerden Bu döngünün kırılması gerekiyor o siyasi hayattan mı olacak kültürel hayatta mı olacak Bunu bilemiyorum ama yapabileceğimiz şeyler var mesela Evrim ağacı olarak Bizim yaptığımız o kültürel ayaktan bu kısır döngüyü kırmaya çalışmak siyasi hayatta şeyler var sosyal hayatımızda çevremizde bilimin önemini ön plana çıkaracak işler yapabiliriz Yani bunların hepsi bir araya gelerek Türkiye'de de bizim en yapmak istediğimiz nihai şey o aslında Türkiye insanının kültürünün bir

parçası haline getirmek bilimi ve Daha önemlisi bilimsel şüpheciliği bilimsel düşünüşü aklı mantığı bunu birazcık daha dozunu arttırabilirsek Eğer Türkiye'nin de çok güzel günler göreceğini düşünüyorum ben öğrenildiğinde ufku iki katına çıkaran şeyler ekşideki en sevdiğim başlıklardan bir tanesi bu Evren dediğimiz şey bizim Aslında çoğu zaman kastettiğimiz gözlenebilir Evren O da 93 milyar ışık yılı genişliğinde Hani siz iki katına çıkaracaksınız ya Bakın ben şimdi kaç katına çıkaracağım 93 milyar ışık yılı Yani ışık Eğer ki bir ucundan diğer ucuna doğru yola çıkacak olsaydı şu anki gözlenebilir evrene boydan boya katetmesi 93 milyar yıl sürerdi Peki o gözlenebilir ev

buna gözlenebilir dememizin nedeni o en uzaktaki galaksilerden çıkan ışığın bize dünyaya ulaşması için ne kadar süre geçmesi gerektiğini hesaplıyoruz ve buradan görebileceğimiz en uzak ışığı tespit ediyoruz Bu da bizim gözlenebilir evrenimizin sınırlarını belirliyor Peki o sınıra yakın olsaydık ve bir adım atsaydık Evren bitecek miydi Yok o sadece dünyanın evrenin yerine bağlı olarak oluşan hayali bir baloncuk Evren Ondan sonra da devam ediyor Peki ne kadar daha sonra devam ediyor ne kadar uzağa kadar devam ediyor en küçük tahminlere göre birkaç yüz kat en uçuk tahminlere göre 10 üzeri 10 üzeri 10 üzeri 120 Kat gibi bir sayıya

ulaşıyoruz yani gördüğümüz bu milyarlarca Galaksi Onların her birinin içerisinde bulunan 100 milyarlarca yıldız ve bunların etrafında dolaşan onlarca her bir yıldızın etrafında olabilecek onlarca gezegen Aslında Evren dediğimiz bütüncül yapının neredeyse zerre bile diyemeyeceğimiz kadar ufak bir kısmı olabilir Bundan daha fazla ufka açan bir şey var mı bilmiyorum açıkçası ekşi itiraf Biz Evrim ağacını ODTÜ'de ilk kurarken toplantılar yapıyorduk ve o toplantılardan bir tanesine böyle takım elbiseli iki tane adam gelmişti nereden yani kimsiniz Diye sorduğumuzda bakanlıktan geliyoruz demişlerdi ve ben o gün bugündür halen o iki insanın kim olduğuna dair hiçbir şey bilmiyorum ve çok da merak

ediyorum [Müzik]