Herkese merhabalar. Kesirlerle รงarpma bรถlme konumuzla beraberiz. รim 6.
sฤฑr matematiฤin 11. dersine geldik seninle beraber. Mesela pastanฤฑn 1/8'inin 2/3'รผnรผ yedim derse bize ne demek istiyor?
ลimdi seninle beraber bunu yapacaฤฤฑz aslฤฑnda. Bununla bunu รงarpmayฤฑ รถฤreneceฤiz. Bilmem nesinin bilmem ne kadarฤฑ derse bu ikisini รงarpmamฤฑz gerekiyor.
Peki nasฤฑl yapฤฑlฤฑyor รงarpma ve bรถlme iลlemi? Nasฤฑl yapฤฑ? Dรผnyadaki en basit iลlem bu arada hemen sana gรถstereyim.
2/3 ile 1/4'รผ รงarpacaksak bununla bunu รงarpฤฑyorsun 2, bununla bunu รงarpฤฑyorsun 12 2/12 bitti bu kadar aslฤฑnda bรถlme iลlemi de รงok basit aslฤฑnda mesela 2/3'รผ de 1/4'e bรถleceksen son Tonguรง eleman benim ลรถyle yapฤฑyorsun bunu aynen yazฤฑyorsun 2/3 diye. Sonra รงarpฤฑ bunu ters รงeviriyorsun. Yani 4/1 diye yazฤฑyorsun.
รarpma iลlemini รถฤrenmiลtik ya. Bununla bunu รงarp 8. Bununla bunu รงarp 3.
8/3. Aslฤฑnda bu kadar basit. Yani sana konuyu ลimdi anlattฤฑm.
Anladฤฑn mฤฑ? >> Anladฤฑm hocam. >> Harikasฤฑn.
Anladฤฑn. O zaman dersimiz bitti. Haydฤฑr geรงmiล olsun.
Bir sonraki dersimizde gรถrรผลmek รผzere diyorum. Dรผnyanฤฑn en hฤฑzlฤฑ dersini yapmฤฑล olarak tarihe geรงmiล olduk. Tabii ki ลaka yapฤฑyorum.
ลimdi birazcฤฑk detaylarฤฑna bakalฤฑm. Sen be. Keslerle รงarpma iลlemi demin de sรถylediฤim gibi รงok basit bir yรถntemle yapฤฑlฤฑyor.
O da ลu. Payla payฤฑ รงarpฤฑyorsun. Mesela 3/5 ile 1/2 รงarparsak 3 x 1 3.
Hฤฑzlฤฑ geรงiyorum. 5 x 2 10. 3/10 diyorsun.
Bitti bu kadar. Burada da mesela 7 x 3 21/ 15 x 2 30 bitti. Bu kadar.
ลimdi bunun yerine ama genellikle insanlar bรถyle ya รงok bรผyรผk sayฤฑlar olunca bir yรถntem arฤฑyorlar. Bunun iรงin de sadeleลtirme denilen bir yรถntem geliลtirmiลler. Mesela burada Tonguรง beyim 7 ile 15 3 ile 2 sadeleลmez ama bak 15 ile 3 sadeleลebilir.
ฤฐkisi de 3'e bรถlรผnebilir. Yani ben bunu 3'e bรถlersem 1 รงฤฑkar. Bunu 3'e bรถlersem 5 รงฤฑkar.
ลimdi o zaman 7 x 1 7/ 5 x 2 10 ลeklinde. Bunun cevabฤฑna da ulaลabiliriz. Zaten bunun sadeleลmiล hali iki tarafฤฑ da 3'e bรถlersen 7/10 รงฤฑkar.
O da aklฤฑnฤฑn kรถลesinde kalsฤฑn. Sadeleลtirmede รงok kullanฤฑlฤฑyor รงarpmada. Peki bรถyle bir iลlem olunca ne yapacaฤฤฑz?
Hayda o zaman iลte ya burada bu tam o zaman ลรถyle dรผลeceksin. Bunlar nedir aslฤฑnda? Tam sayฤฑlฤฑ kesirler.
Ben bunu birleลik kese รงevireyim ki rahat rahat iลlem yapabileyim diye. Burada 2 x 7 14 1 daha 15/7 x 4 x 3 e 12 + 2 14/3 iลte bunlarฤฑ รงarpacaksam da burada da รงok bรผyรผk sayฤฑlar รงฤฑkฤฑyor ya sadeleลtirmeden yararlanayฤฑm sadeleลtirmede bak 15 ile 3'รผ sadeleลtirebiliriz 3 ikisini de 3'e bรถlersek bu 5 รงฤฑkar bu da 1 รงฤฑkar diyebiliriz 14te 7'yi de say ikisini de 7'ye bรถlersek bu 1 รงฤฑkar bu da 2 รงฤฑkar รงฤฑkar. Bak bu durumda bunun bunlarฤฑn paylarฤฑ 5 x 2 10 paydalarฤฑ รงarpฤฑrsa 1 yani 10/1 yani cevabฤฑmฤฑz 10 รงฤฑktฤฑ tak diye.
Mesela 3 ile 2/5'i รงarpacaฤฤฑz. Eฤer normal bir tam sayฤฑyla 2/5 gibi bir kesri รงarpacaksak da her bir tam sayฤฑnฤฑn altฤฑnda gรถrรผnmez bir 1 vardฤฑr diyeceฤiz ve 3 x 2 6 1 x 5 6/5 ลeklinde cevabฤฑmฤฑza ulaลabiliyoruz. ลimdi bunlarฤฑ รถฤrendikten sonra ลimdi seninle beraber bir kazฤฑk soru yapalฤฑm.
Hazฤฑr mฤฑsฤฑn bu soruya? >> Hazฤฑrฤฑm hocam. >> Harikasฤฑn.
ลimdi soru gerรงekten de inanฤฑlmaz zor gรถzรผkรผyor. Zaten รผniversite sฤฑnavฤฑnda รงฤฑkmฤฑล bir soru aslฤฑnda bu. Hocam ne yapฤฑyorsunuz?
รniversite sฤฑna รงฤฑkmฤฑล soruyu aslฤฑnda รงok basit bir soru. ลimdi bรถyle bir ลeye baktฤฑ. 1 + 1/2, 1 + 1/3, 1 + 1/4, 1/6 1/20'ye kadar gidiyor.
Hepsinde รงarpma var. Hayda. Ben ne yapacaฤฤฑm anlamadฤฑm bile ya.
ลรถyle bakalฤฑm. รok basitten baลlayalฤฑm. Bunu yapmaktan baลlayalฤฑm.
1 + 1/2 nedir? ลimdi bunlarฤฑ kesirlerle toplamayฤฑ bildiฤimiz iรงin altฤฑnda aslฤฑnda gรถrรผnmez bir 1 var. E 1 bunun paydasฤฑnฤฑ 2 ile geniลlettiฤimiz zaman 2/2 + 1/2 2/2 + 1/2 yani 3/2 ediyor.
He o zaman bu 3/2 etti. รarpฤฑ diyor. ลimdi 1 + 1/3'e bakalฤฑm.
1 + 1/3 pardon hemen bunun altta gรถrรผnmez gibi var. 3 ile geniลletiyoruz. 3/3 + 1/3 = 4/3 ediyor.
O zaman bu da 4/3 etti. Xar 1 + 1/4. 1 + 1/4'e bakalฤฑm.
Bu da gรถrรผnmez bir var. 4 ile geniลletiyorum. 4/4 + 1/4 = 5/4 etti.
Bu da 5/4 etti. Sonra devam ediyorum. E 1 + 1/5.
Bunlarฤฑn hepsini yazฤฑyorum. Bak bรถyle amele gibi. 5 eee 5/5 + 1/5 = 6/5 etti.
Buraya da 6/5 yazฤฑyorum. Sonra nokta nokta nokta nokta devam ediyormuล. Kaรง tane var o zaman?
Bir sรผrรผ var daha. 1 + 1/20. 1 + 1/20'yi nasฤฑl yaparฤฑm?
1 vardฤฑr. 20'yi de geniลletirim. Eee, 20/20 + 1/20 = 21/20.
O zaman burada 21/20 kaldฤฑ diyoruz. Bรถyle bรถyle nokta nokta devam ediyormuล. ลimdi Tunรงum bunlarฤฑ รงarpalฤฑm bakalฤฑm.
Hayda hocam ne yapฤฑyorsun? รok basit. Bak ลimdi 3 4 5 6 7 8 9 10 21'e kadar devam ediyor.
Burada 2 3 4 5 6 7 8 20'ye kadar. Yani ลimdi ben bunlarฤฑ yan yana yazarsam ne olur? Paylarฤฑn hepsini รงarpmam gereki.
3 x 4 x 5 x 6 x nokta nokta nokta 21'e kadar bรถyle. Aลaฤฤฑda ne var? Aลaฤฤฑda ne var?
Bak aลaฤฤฑda da 2 x 3 x 4 x 5 x nokta nokta nokta 20'ye kadar. ลimdi bak dikkat et. Bu ikisi aynฤฑ, bunlar sadeleลir.
Bu ikisi aynฤฑ, bunlar sadeleลir. Bu ikisi aynฤฑ, bunlar sadeleลir. Burada da demek ki 6 olmak zorunda.
Burada 7 olmak zorunda. Burada 8 olmak zorunda. Ya burada 20 olmak zorunda.
20 de 20 sadeleลir. Ne kaldฤฑ geriye? Yukarฤฑda 21, aลaฤฤฑda da 2 kaldฤฑ.
21/2 bu รผniversite sฤฑnavฤฑnda รงฤฑktฤฑ. Aslฤฑnda mantฤฑk รงok basit. Normal toplamayฤฑ yaptฤฑktan sonra รงarparken sadeleลtirme yapฤฑyorsun.
Hatta bunu ลรถyle gรถsteriyor รถฤretmenler. ลununla ลu gรถtรผrรผyor. ลununla ลu gรถtรผrรผyor.
ลununla ลu gรถtรผrรผyor. ลunla ลu gรถtรผrรผyor. ลununla ลu gรถtรผrรผyor.
ลununla ลu gรถtรผrรผyor derken burada 21 kalฤฑyor. Burada 2 kalฤฑyor. 21/2 cevabฤฑmฤฑza ulaลฤฑyoruz.
Bak ilk sorudan sรผper bir soru รงรถzdรผk seninle beraber. Gerรงekten kazฤฑk bir soru รงรถzdรผk. ลimdi geldik yeni sorumuza.
Eur annesinden aldฤฑฤฤฑ 250 harรงlฤฑฤฤฑn 5te2'sini harcamฤฑล. Kalanฤฑnฤฑ kumbarasฤฑna atmฤฑลtฤฑr demiล. Buna gรถre Elanur'un kumbarasฤฑ attฤฑฤฤฑ para kaรง TL'dir demiล bize.
ลimdi bir kere biz Elanur'un ne kadarฤฑ harcadฤฑฤฤฑnฤฑ bulmak iรงin 250'yi kaรงta kaรงฤฑn harcamฤฑลtฤฑk? 2/5'e. 2/5'ile รงarpmamฤฑz gerekiyor.
Bunu รงarpma da normal sayฤฑyla 2/5'i nasฤฑl รงarpabiliriz? Altฤฑnda gรถrรผnmez bir 1 vardฤฑr diyerek. ลimdi artฤฑk payla รงarpabiliriz.
500 paydayla payday 5 ve 100 รงฤฑkฤฑyor. Aslฤฑnda Elanur'un harcadฤฑฤฤฑ para. Bu harcadฤฑฤฤฑ para 100 ise 250'den 100'yi harcarsa 150'si kalฤฑr ลeklinde cevabฤฑmฤฑza ulaลabiliyoruz.
Hฤฑzlฤฑ geรงiyorum. Bir su deposunun 5/6'sฤฑnฤฑn 9/10'u doludur. Buna gรถre bu deponun kaรงta kaลฤฑ doludur?
ลimdi eฤer bilmem nesinin bilmem nesi derse bu ikisini รงarparak sonuca ulaลabiliyoruz. Yani eee iลte mesela deseydi ki bize 30'un 30'un 2/5'i deseydi hemen hatฤฑrlayalฤฑm eskiyi 30'la 2/5'i รงarpmamฤฑz gerekiyordu. Eฤer 5/6'nฤฑn 5/6'nฤฑn 9/10'u derse de 5/6 ile 9/10'u รงarpmamฤฑz gerekiyor.
Bu ikisini รงarptฤฑฤฤฑmฤฑz zaman da istersek รงarpฤฑp normal sadeleลme ama ilk baลta sadeleลtirme daha rahat oluyor. Mesela 5ile 10 sadeleลiyor. ฤฐkisini de 5'e bรถldรผฤรผmรผz zaman buradan 1, buradan 2 รงฤฑkar.
Ve aynฤฑ zamanda mesela 9la 6 sadeleลir. Bunun ikisini de 3'e bรถldรผฤรผm zaman buradan 2, buradan 3 รงฤฑkar ve 1 x 3/ 2 x 2 4 3/4'รผ doludur ลeklinde cevabฤฑmฤฑza ulaลabiliyoruz. Hemen geldik yeni sorumuza.
รarpma modellemesi. 1/3 ile 2/5'i nasฤฑl รงarpma modellemesi yapฤฑyoruz? Dikkat et bak.
1/3 3 tane bak ลรถyle dรผลรผnelim. 1 2 3 eee bunlardan bir tanesi alt tarafฤฑnฤฑ boyamฤฑลฤฑz. Burada ise 2/5 eee 1 2 3 4 5 bunlardan iki tanesini almฤฑลฤฑz.
Tamam. ลimdi bunlarฤฑn paydalarฤฑnฤฑn eลit olmasฤฑ demek bunun paydasฤฑnฤฑn 15 olmasฤฑ demek deฤil mi? Paydalarฤฑ 15 olmasฤฑ iรงin de 15 parรงa olmasฤฑ gerekiyor.
Yani aslฤฑnda 1/3 5/15 demek. 2/5 de aslฤฑnda 6/15 demek. ฤฐลte bunlarฤฑ รงarptฤฑฤฤฑmฤฑz zaman aslฤฑnda bunlarฤฑ รผst รผste koyduฤumuz zamanki yani ลรถyle dรผลรผn bu mavi buradaydฤฑ.
Hatta aynฤฑ renkte yapalฤฑm. Bu mavi burasฤฑydฤฑ. Bu mavi burasฤฑydฤฑ.
Bu turuncu da e turuncuyu da alalฤฑm. Bu turuncu da ลunlardฤฑ. Bunlar รผst รผste geldiฤi kฤฑsฤฑmlar.
Yani ortak kฤฑsฤฑmlarฤฑndan bahsediyoruz. ฤฐลte ลu ikisi. Bu da nedir?
2/15'tir diye bulabiliriz zaten 1 kere 2 2/15 ลeklinde bulabiliyoruz modellemeyle. Bu arada hemen รถdevini vermek istiyorum. Sonuรงta bรถlmeye geรงiyoruz.
Zaten kesilerle รงarpma bรถlmeyi tamamlamฤฑล oluyoruz. 50 tane soru รถdevim var. Buradan 10 soru รงรถzdรผn diyelim.
Buradan 20 soru. Buradan 10 soru. Buradan 10 soru.
Buradan diฤer kaynaktan 20 soru รงรถzdรผn. Toplam รงรถzdรผฤรผn soru sayฤฑsฤฑnฤฑ mutlaka buraya yaz. Mesela 70 tane soru รงรถzรผn.
50 soruyu geรงmiล olman รงok รถnemli. Sonra kesir problemlerine geรงeceฤiz. Sonra ondalฤฑk gรถsterimle iลlemler ve benzeri devam edeceฤiz.
Bu arada รถdevlerini hemen vermek istiyorum. Dinamo kitabฤฑmฤฑzdan test 42'den baลlฤฑyoruz. Matematikteki eee kesirlerle eee toplama รงฤฑkarmayฤฑ zaten yapmฤฑลtฤฑk.
รarpma eee kesirlerle รงarpma T42'den baลlฤฑyor Tonguรง Eren Beyim. 43 44 eee ardฤฑndan da 45'te kesirlerle bรถlmeye geรงiyoruz. Eee ve ลimdi yapacaฤฤฑz zaten bunu da.
Kesirle bรถlme de kesir problemlerine kadar T47'ye kadar yaparsam burada aรงฤฑk รผรงlรผ sorular da var bu arada ve tรผm dersler kitabฤฑmฤฑzdan da T13 ve T14'รผ yapmanฤฑ istiyorum. Kesitlerle รงarpma ve bรถlme testlerimiz. รaydanlฤฑk sorusu zor bu arada.
E Zoru bankasฤฑndan da Tongu ลรถen Beyim T13 ve T14'รผ yapmanฤฑ istiyorum. Burada da kesirlerle รงarpma ve bรถlme iลlemi ile alakalฤฑ iki tane testimiz var. Bu trend sorusunda birazcฤฑk kazฤฑk.
Onu da sรถylemek istiyorum. ลimdi o zaman hemen bakalฤฑm. Kesirlerle bรถlmeye geรงelim.
Sen bรถy kesirlerle bรถlme iลleminde ilk terim aynen kalฤฑrken diฤeri tepe taklak รงevrilerek tepe taklak ters demiyorum ben artฤฑk tepe taklak diyorum รงevrilerek รงarpฤฑlฤฑyor. Mesela 3/5/ 2/7'yi รงarpacaksak bรถleceksek daha doฤrusu 3/5'i aynen yazฤฑyorum. รarpฤฑ bunu tepe taklak 7/2 diye yazฤฑyorum.
Zaten รงarpmayฤฑ biliyoruz hepimiz. 3 x 7 21/ 5 x 2 10 ลeklinde bulabiliyorum. Mesela 15/14 15/14 aynen yazฤฑlฤฑyor.
รarpฤฑ diyorum. Tepe taklak 7/3 diyorum. Sonrasฤฑnda bunu รงarpmayalฤฑm.
Sadeleลtirelim bir. รรผnkรผ รงok bรผyรผk sayฤฑlar รงฤฑkฤฑyor. 7 ile 14 sadeleลir.
1 2 kalฤฑr. 15 ile 3 sadeleลir. 1 5 kalฤฑr.
5 x 1 5 2 x 1 2 5/2 ลeklinde bulabiliriz. Aynฤฑ ลeyi burada yapacaฤฤฑm ama burada tam sayฤฑlฤฑ kesir varsa onu ilk baลta birleลik kese รงevirmem gerekiyor. 4 k 3 12 + 2 14/3 bรถlรผ bรถlรผ yapmฤฑyorum.
Bu sefer รงarpma yapฤฑyorum. Bunu tepe takla yapฤฑyorum. 9/4 ลimdi burada sadeleลtirme yapalฤฑm Tonguล รren Beyim 9da 3 sadeleลir.
Bu 3 bu 1 kalฤฑr. E 14 sadeleลir. ฤฐkisi de 2'ye bรถlรผnรผr.
7 ve 2 kalฤฑr. Ve son durumda da 7 x 3 21/ 1 x 2 ลeklinde bulabiliriz. Mesela 5/2/7 bu tam sayฤฑysa aslฤฑnda gรถrรผnmez bir altฤฑnda 1 vardฤฑr.
O zaman 5/1'i aynen yazdฤฑktan sonra รงarpฤฑ diyorum. Bunu tepe taklak yapฤฑyorum. 7/2 2/7 yazacaฤฤฑm ama 5 x 7 35/ 2 kere 1 2 ลeklinde bulabiliyorum.
8/3/4 bak bunu aynen yazฤฑyorum. 8/3'รผ รงarpฤฑ diyorum. 4'รผn altฤฑnda e bir tam sayฤฑ olduฤu iรงin altฤฑnda gรถrรผnmez bir 1 vardฤฑr.
Her zaman bunu unutmayacaฤฤฑz. Bir tam sayฤฑ gรถrรผnce altฤฑnda gรถrรผnmez 1 vardฤฑr. Kesirlere รงevirmek iรงin.
Bunu tepe taklak yaptฤฑฤฤฑmda 1/4 oluyor. Dolayฤฑsฤฑyla 8 x 1 8 3 x 4 12 ลeklinde. ฤฐstersek bunu sadeleลtirebiliriz.
Son durumda da cevabฤฑmฤฑza ulaลabiliyoruz. Peki alฤฑลtฤฑrma sorumuz ลu: 9 metrelik bir kurdelenin tamamฤฑ 3/4 metrelik eล parรงalara ayrฤฑlmฤฑลtฤฑr. Buna gรถre kaรง parรงa kurdele elde edilir demiล.
ลimdi mesela desem ki sana 9 metrelik bir kurdeleyi 3 metrelik parรงalara ayฤฑrsam kaรง tane kurdele รงฤฑkar? 3. >> Harika.
Nasฤฑl buldun 3'รผ? Aslฤฑnda 9'u 3'e bรถlerek deฤil mi? Ama burada da 3 dememiล de 3/4 demiลti.
Aynฤฑ ลey hiรง fark etmez. Yine 9'u 9'u 3/4'e bรถleceฤiz bu sefer de. ลimdi bunu nasฤฑl bรถlebiliriz?
Bunun altฤฑnda gรถrรผnmez bir vardฤฑr. Bunu aynen yazarฤฑm. รarpฤฑ bunu tepe taklak yazarฤฑm.
4/3. O zaman hemen yapฤฑyorum. 9 36/ 3 x 1 3 yani 12 kurdele รงฤฑkar.
Kurdella รงฤฑkar diyebiliriz. Kurdele deฤil de kurdella diye yazฤฑlmasฤฑ gerekiyor. Ben yanlฤฑล yazmฤฑลฤฑm buraya galiba.
Kurdelanฤฑn dememiz gerekiyor. Peki hemen geldik yeni sorumuza. Geliลtirme sorumuz.
Ahmet amca tarlasฤฑnda รผrettiฤi 96 Lre zeytinyaฤฤฑnฤฑ 3/4 litrelik ลiลelere doldurarak ลiลenin bir tanesini 23/4 T'den satarsa Ahmet amca bu รผrรผnlerin satฤฑลฤฑndan toplam kaรง TL kazanฤฑr? ลimdi bu kesirleri dรผลรผnme. Mesela dese ki 96 litrelik zeytinyaฤฤฑ 3 litelik ลelere koyacak.
O zaman kaรง tane ลiลe รงฤฑkar onu bulmamฤฑz gerekiyor. 96'yฤฑ 3'e bรถlerek bulabiliriz. O zaman 96'yฤฑ 3/4'e bรถlerek kaรง ลiลe olduฤunu bulabiliriz.
Bir ลiลe 23 deseydi ลiลe sayฤฑsฤฑnฤฑ da 23 ile รงarpm ama 23/4 demiล hiรง fark etmez. ลimdi o zaman ne yapacaฤฤฑmฤฑzฤฑ biliyoruz artฤฑk. 96'yฤฑ 3/4'e bรถlรผp kaรง ลiลe olduฤunu bulacaฤฤฑz ilk baลta.
Nasฤฑl bulacaฤฤฑz? Bunun altฤฑnda gรถrรผnmez birbi vardฤฑr. 96/1 x bunu tepe taklak yazฤฑyorduk hatฤฑrฤฑyorsak 1inci aynen yazฤฑlฤฑr.
2inci tepe taklak. 4/3. ลimdi bunlarฤฑ รงarptฤฑฤฤฑmฤฑz zamanki bence รงarpmadan ziyade sadeleลtirme yapalฤฑm.
Bununla bu sadeleลir. Mesela ikisi de 3'e bรถlรผnรผr. Bu 1, Bu da 32 รงฤฑkar.
32 ile 4'รผ รงarparsak da 4 x 3 128/ 1 kere 1 128 tane ลiลe รงฤฑktฤฑ diyebiliriz. Her bir ลiลeyi de 23/4'ten satฤฑyormuล. O zaman 128'ile de 23/4'รผ รงarpmamฤฑz gerekiyor.
รรผnkรผ bir ลeyden 23 liraya kazansaydฤฑk 23le รงarpardฤฑk. 23/4 de รงarpฤฑyoruz. Bu sefer de altฤฑnda gรถrรผnmez bir 1 var.
Of รงok bรผyรผk sayฤฑlar. Sadeleลtirme yapalฤฑm. 4 ile 2'si de bรถlรผnรผr.
Bunda 1 kalฤฑr. Bu da e 4ile bรถlรผnรผrse 32 รงฤฑkar. 32 ile 23'รผ รงarpmamฤฑz gerekiyor.
32 ile 23'รผn รงarpฤฑmฤฑ da 736/ 1 x 1'dir. Yani 736 para kazanฤฑr ลeklinde ulaลabiliyoruz. Ahmet amcaฤฑn eee satฤฑลฤฑndan toplam o kadar para gelirmiล.
ลimdi geldik bรถlme iลleminin modellemesi. O da รงok basit aslฤฑnda. 1/3'รผ 3/4'e bรถleceฤiz.
1/3 aslฤฑnda bu ลekilde gรถsterilir. 3/4 de bu ลekilde gรถsterilir. ลimdi bunlarฤฑ birbirine bรถlmek istediฤimiz zaman aslฤฑnda ลรถyle bakacaฤฤฑz.
Aynฤฑ paydada olsalardฤฑ bunlar ne yapardฤฑk? 1/3'รผ aslฤฑnda eee 4ile geniลletiyorduk. Bunu da 3 ile geniลletiyorduk.
Bu nedir? 4/12'dir. Bu da nedir?
E 9/12'dir. Yani 4/12'yi 12 parรงadan 4 tanesi burada 9 tanesi aslฤฑnda 12. Ne yapฤฑyoruz aslฤฑnda?
Bunu buna bรถlรผyoruz. E 4 parรงayฤฑ 9 parรงaya bรถlmek gibi oluyor. 4/9 ลeklinde cevabฤฑmฤฑz oluลabiliriz.
ฤฐstersen yapalฤฑm. 1/3 x 4/3 yapฤฑyorum hatฤฑrlฤฑyorsan. 4/9 aynฤฑ ลey รงฤฑkฤฑyor diye bulabilirsin.
ลimdi geldik hemen bir geliลtirme sorumuz. 54 cm ve 85 cm uzundaki iki kartona sฤฑrasฤฑyla kalpler ve รถzdeล gรผlen yรผzler aralarฤฑnda boลluk kalmayacak ลekilde yapฤฑลtฤฑrฤฑlmฤฑลtฤฑr. Tamam.
Buna gรถre kullanฤฑlan gรผlen yรผz sayฤฑsฤฑ kalp sayฤฑsฤฑndan kaรง fazladฤฑr? demiล. ลimdi bakฤฑyorum.
54 cm her birisi kalbin 18/7 54'รผ buna bรถlmem gerekiyor. Kaรง tane kalp olduฤunu bulmak iรงin. 54/ 18/7.
Burada aynฤฑ ลekilde toplam 85 cm. 85'i buna bรถlmem gerekiyor. Bir tanesinin uzunluฤu 2 tam 1/8'miล.
2 tam 1/8'e bรถlmem gerekiyor. ลimdi bunlarฤฑ bir bรถlelim bakalฤฑm. ลimdi bunu bรถlmek iรงin bunun altฤฑnda gรถrรผnmez bir var.
54/1'i yazdฤฑktan sonra 7/18 diye yazฤฑyorum. Ters รงevirip รงarpacaktฤฑm hatฤฑrlฤฑyorsak bรถlmede. Ve sonrasฤฑnda bunlarฤฑ sadeleลtirelim.
รรผnkรผ รงok bรผyรผk sadar. 18'e bรถlรผnรผr. ฤฐkisi de buradan 1 kalฤฑr.
Buradan 3 kalฤฑr. 3 kere 7 21/1 yani 21 tane kalp รงฤฑkar. O zaman buradan 21 tane kalp รงฤฑktฤฑ.
Diyor ki kalp sayฤฑsฤฑndan kaรง fazladฤฑr? Gรผlen yรผz. O zaman gรผlen yรผz sayฤฑsฤฑnฤฑ bulalฤฑm.
Ama ลu istemediฤimiz bir ลey. Tam sayฤฑlฤฑ kesir yerine hemen birleลik kese รงeviriyorum. 2 kere 8 16 1 daha 17.
O zaman 85/ 17/8 diyeceฤim buna. Bunu da bunun altฤฑnda gรถrรผnmez var. 85/1 x 8/17 diye yazฤฑyorum ve ikisi de sadeleลebilir 17 ile buradan 1 buradan da 5 kalฤฑr.
8 x 5 40 ve bรถl 1'den 40 tane de gรผlen yรผz รงฤฑkฤฑyor diyebiliriz. Ne sormuลtu bize? 40 21'den ne kadar fazladฤฑr?
Yani bunun sayฤฑsฤฑ bunun sayฤฑsฤฑndan ne kadar fazladฤฑr? 19 tane daha fazladฤฑr diye bulabiliyoruz cevabฤฑmฤฑzฤฑ. Hemen geldik yeni sorumuza.
Aลaฤฤฑda verilen iki pizzadan birincisi 4 eล parรงaya, ikincisi 6 eล parรงaya bรถlรผnmรผลtรผr. Tamam zaten gรถzรผkรผyor. Tonguรง pizzasฤฑnฤฑn bir diliminin 1/3'รผnรผ, Tankut ise pizzasฤฑnฤฑn bir diliminin 3/5'ini yemiลtir.
Buna gรถre Tonguรง ve Tankut'un pizzalarฤฑnฤฑn kaรงta kaรงฤฑnฤฑ 7 bulunuz demiล. ลimdi Tonguc'un pizzasฤฑnฤฑn bir dilimi zaten 1/4'tรผr. Bunun 1/3'รผnรผ yemiล.
O zaman 1/4'รผn 1/3'รผnรผ bulmak iรงin bu ikisini รงarpmamฤฑz gerekiyor. 1 x 1 e 4 x 3 12. O zaman Tonguรง aslฤฑnda pizzanฤฑn 1/12'sini yemiล.
Tankuta baktฤฑฤฤฑmฤฑz zamansa Tankut'un pizzasฤฑ eee kaรง evladฤฑm benim? Kaรง parรงa bu? >> 6 parรงa.
>> Harika. 6 parรงa. 6.
Dolayฤฑsฤฑyla o zaman 1/6'sฤฑnฤฑn 3/5'ini yemiล. He bu ikisini รงarptฤฑฤฤฑnฤฑz zaman 3 x 1 3 6 x 5 30. O zaman 1/10'unu yemiล diye bulabilirsin.
1/10'unu yediyse 1/10'unu yediyse kaรงta kaรงฤฑnฤฑ yediฤini bulunuz demiลti. Tonguรง ve Tankut'un kaรงta kaรงฤฑnฤฑ yediฤini bulunuz demiลti. 1/12 ve 1/10 ลeklinde cevabฤฑmฤฑza ulaลabiliyoruz.
Peki hemen geldik. Bir dinamo kitabฤฑmฤฑzdan รถdevimizden bir soru. Bรถyle bir e yerleลim sorusu.
Bilal Bey yukarฤฑda รถlรงรผleri verilen evinin salonunu yine yukarฤฑda รถlรงรผleri verilen park ederle hiรง boลluk kalmadan dรผลecektir. Buna gรถre bu iลin kaรง adet parke gerekir demiล bize. ลimdi ลรถyle bakalฤฑm.
Bu kฤฑsma bรถyle parkeleri bรถyle bรถyle koyacaฤฤฑz. Ya burada kaรง tane sฤฑra parke oluลur? Yani buradaki sayฤฑyฤฑ buradaki parkenin bir kenarฤฑna bรถleriz.
3/4'e bรถlerek bulabiliriz. Aynฤฑ zamanda burada kaรง tane sฤฑra olacaฤฤฑnฤฑ bulmak iรงin 1 2 3 kaรง tane sฤฑra? Bunu da yine aynฤฑ ลekilde 3/4'e bรถlmemiz gerekiyor.
Kaรง sฤฑra olduklarฤฑnฤฑ bulduktan sonra mesela burada 5 sฤฑra oluลtu. Burada 3 sฤฑra oluลtu. 5 kere 3 15 tane oluลabilir diyebiliriz.
ลimdi bakalฤฑm seninle beraber. 10 tam 1/2. Bunu hemen birleลik seรงiyorum.
10 x 2 20 1 daha 21/2 bรถl 3/4'tรผ ya bu 21/2'yi yazdฤฑktan sonra xar 4/3'รผ ters รงevirip รงarpฤฑyorum ve bunlarฤฑn รงarpฤฑmฤฑ da eee Tongรง evladฤฑm bunlarฤฑ sadeleลtir ama sadeleลtirmiyorum sonra sadeleลtiririm 84 x 2 8 4 x 1 4 84/ 6 ลeklinde cevabฤฑmฤฑzฤฑ bulduk. Bu kadar aslฤฑnda sฤฑra oluลuyor. 84/6 da aslฤฑnda bizim iรงin 14 sฤฑradฤฑr.
Yani 84'รผ 6 6'ya bรถlersek 14 sฤฑra parke oluลuyor. O zaman burada 1 2 3 4 5 14 tane sฤฑra oluลuyormuล. ลimdi devam edelim.
Diฤerine bakalฤฑm. 5 tam 1/4 aslฤฑnda 5 x 4 1 daha 21/4/ 3/4'tรผ ya. Bunu da 21/4 x 4/3 diye yazarฤฑm.
E zaten e 84/ 12 รงฤฑkฤฑyor. O da 7 sฤฑra รงฤฑkฤฑyor. O zaman burada da 7 sฤฑra var.
O zaman burada 7 sฤฑra var. Burada 14 sฤฑra varsa 7 kere 14 yani toplamda 98 parรงa รงฤฑkar. 98 adet parke gerekir ลeklinde sรถyleyebiliriz.
Hemen geldik yeni sorumuza. Yazฤฑlฤฑ denememizden bir soru. Kenar uzunluklarฤฑ A ve B olan dikdรถrtgenin รงevre uzunluฤu bu kadardฤฑ demiล.
Tamam. Alanฤฑnda bu kadar demiล. Aลaฤฤฑdaki ลekilde dikdรถrtgen ลeklindeki bir kartonun kฤฑsa kenar uzunluฤu ve รงevre uzunluฤu verilmiลtir demiล.
Tamam. Buna gรถre bu kartonun bir yรผzรผnรผn alanฤฑnฤฑn kaรง cimetreยฒare olduฤunu buldunuz demiล. ลimdi bir kere รงevresi nasฤฑl hesaplanฤฑr?
A ile B'yi topla 2 ile รงarp. Yani 32/5 aslฤฑnda bununla bunun toplamฤฑ bununla bunun toplamฤฑ รงarpฤฑ 2 ile bulunuyor. ลimdi ลรถyle yapacaฤฤฑz.
Diyeceฤiz ki ya bununla bir ลeyi topluyorum 2 ile รงarpฤฑyorum 32/5 รงฤฑkฤฑyor. O zaman bir 32/5'i 2'ye bรถleyim ben. Bรถlรผ pardon ลรถyle yapalฤฑm ลรถyle bรถlรผ 2 yapayฤฑm ve bununla yani kฤฑsa kenarla uzun kenarฤฑn toplamฤฑnฤฑ bulayฤฑm.
Nasฤฑl bรถleriz? Bunun altฤฑnda gรถrรผnmez bir vardฤฑr. 32/5'i yazdฤฑktan sonra 1/2 ลeklinde bunu tepe taklak yazarฤฑz ve รงarparฤฑz.
O zaman 32 x 1 32 5 x 2 10. O zaman aslฤฑnda bu bizim iรงin kฤฑsa kenar + uzun kenardฤฑr. ลimdi kฤฑsa kenarฤฑ biliyoruz.
4/5. O zaman eee bundan 4/5'i รงฤฑkartฤฑrsak diฤer kenarฤฑ bulabiliriz. 32/10'dan 32/10'dan neyi รงฤฑkartacaฤฤฑz?
4/5'i รงฤฑkartacaฤฤฑz. ลimdi payda eลitleyebiliriz ama 32/10 zaten sadeleลtirebiliriz. ฤฐkisini de 2'ye bรถldรผฤรผmรผz zaman 16/5 รงฤฑkar.
16/5'ten 4/5'i รงฤฑkartฤฑrsak 12/5 รงฤฑkar diyebiliriz. Peki 12/5 o zaman buradaki uzun kenar. ลimdi ne sormuลtu bize?
Bir yรผzรผnรผn alanฤฑnฤฑ alanฤฑ nasฤฑl hesaplanฤฑrdฤฑ? Burada bize sรถylemiลti, bilgi vermiลti. Alanฤฑ A ile B'nin รงarpฤฑmฤฑ yani kฤฑsa kenarla uzun kenarฤฑn รงarpฤฑmฤฑ.
Yani 12/5 ile de 4/5'i รงarparsak biz alanฤฑnฤฑ bulabiliyoruz dikdรถrtgenin. E bunlarฤฑ รงarptฤฑฤฤฑmฤฑz zaman 12 x 4 48 bununla bunun รงarpฤฑmฤฑ 25. 48/25 eee cmยฒ ลeklinde cevabฤฑmฤฑza ulaลabiliyoruz.
ฤฐลte bu tarz sorular e sฤฑnavฤฑmฤฑza geliyor, yazฤฑlarda geliyor diyoruz. Bu arada e biliyorsunuz artฤฑk รถdรผl veriyoruz. รdรผllรผ sayfamฤฑz var.
Nasฤฑl veriyoruz? Her ay dรผzenli รงekiliล yapฤฑyoruz. Kanalฤฑmฤฑza abone olan arkadaลlarฤฑmฤฑz arasฤฑnda bir tane Tonguรง dershane รถzel sฤฑnฤฑf.
Acayip deฤerli bir hediye bu arada bu. Ve ardฤฑndan da bir tane toplu sฤฑnฤฑf veriyoruz dershaneden. Aynฤฑ ลekilde 4 tane Tonguรง Plus e 3 tane hediye kutusu veriyoruz.
Tonguรง hediye kutusu ve 6 kiลiye de YouTube Premium รผyeliฤi veriyoruz. Ve bunu da รถdรผllรผ sayfamฤฑzda kanalฤฑmฤฑza abone olan arkadaลlarฤฑmฤฑz arasฤฑnda yapฤฑyoruz. Tabii ki bunun yanฤฑnda bir de aรงฤฑklamadaki videonun aรงฤฑklamasฤฑndaki linki doldurman gerekiyor ki sizi tanฤฑyalฤฑm.
Ona gรถre hediye verelim. รรผnkรผ YouTube'daki isimlerden bulamฤฑyoruz arkadaลlarฤฑmฤฑzฤฑ. Genellikle doldurduฤunuz zaman รงekiliลte sรผrpriz hediyeler kazanabiliyorsunuz.
Hadi bakalฤฑm bir sonraki dersimizde gรถrรผลmek รผzere.